II SA/Go 89/05

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2005-07-21

Skład orzekający: Marzenna Linska - Wawrzon, Ireneusz Fornalik, Joanna Brzezińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo wznowiło postępowanie administracyjne, nie badając w pierwszej kolejności kwestii zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzające ją postanowienie o wznowieniu postępowania, ponieważ organ administracji naruszył przepisy postępowania administracyjnego, nie badając w pierwszej fazie rozpatrywania wniosku o wznowienie postępowania kwestii zachowania ustawowego terminu. Zaniechanie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a strona nie wykazała w sposób precyzyjny daty dowiedzenia się o okolicznościach uzasadniających wznowienie.
Stan faktyczny
Skarżący J.S. i J.S. domagali się wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z 1961 r. w przedmiocie przyznania własności nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało postanowienie o wznowieniu postępowania, a następnie decyzję odmawiającą uchylenia decyzji z 1961 r. Po utrzymaniu tej decyzji w mocy kolejną decyzją, skarżący wnieśli skargę do sądu administracyjnego. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzające ją postanowienie o wznowieniu postępowania, odrzucając jednocześnie skargę w części dotyczącej merytorycznego rozpatrzenia żądań.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu, a także uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o wznowieniu postępowania. Odrzucił skargę w części dotyczącej merytorycznego rozpatrzenia żądań.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska - Wawrzon, Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Monika Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2005 r. sprawy ze skargi J.S. i J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania własności nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] r. nr [...], II. uchyla postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...], III. odrzuca skargę w punkcie II podpunkt 1, 2 litera a, b, c oraz w punkcie III. Decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po rozpatrzeniu sprawy objętej postanowieniem z dnia [...] stycznia 2002 r. o wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia [...] maja 1961 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzje Powiatowej Komisji Ziemskiej z dnia [...] kwietnia 1961 r. Nr [...] w przedmiocie przyznania własności nieruchomości, na podstawie przepisów art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1,2, 4 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), odmówiło uchylenia decyzji Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia [...] maja 1961 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że J.S., na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1, 2, 4 i 5 Kpa, wnosił o wznowienie postępowania w sprawie uchylenia aktu nadania nr [...] z dnia [...] grudnia 1951 r. na nazwisko B.S. a także o ponowne rozpatrzenie sprawy i stwierdzenie nieważności decyzji: - Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia [...] maja 1958 r., nr [...], - Powiatowej Komisji Ziemskiej z dnia [...] czerwca 1958 r. nr [...], - Powiatowej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Powiatowej Rady Narodowej nr [...] z dnia [...] marca 1961 r., - Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej nr [...] z dnia [...] maja 1961 r. jako oczywiście bezprawnych, podjętych na podstawie fałszywych dowodów, wbrew obowiązującym przepisom prawa. Jednocześnie wnioskodawca domagał się przywrócenia stanu formalno-prawnego działki nr [...]. l według aktu nadania nr [...] z dnia [...] grudnia 1951 r. wydanego dla B.S.. Ustalono, że stronami przedmiotowego postępowania są obok J.S., J.S. oraz J.S. (spadkobierca zmarłych małż. Z. i J.G.). Organ wskazał, że wznowienie postępowania mogło nastąpić jedynie w odniesieniu do ostatecznej decyzji Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia [...] maja 1961 r. nr [...], ponieważ w przedmiotowe sprawie jest ona decyzją wydaną w ostatniej instancji, w rozumieniu art. 150 § 1 Kpa oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowej Komisji Ziemskiej z dnia [...] kwietnia 1961 r. nr [...] orzekającej o uznaniu za właścicieli nieruchomości J.G. i B.S. oraz przyznania obu stronom po 1/2 części tej nieruchomości fizycznie niepodzielnej. Wskazano także, że nie było podstaw do prowadzenia postępowania mającego na celu wzruszenie pozostałych wskazanych przez wnioskodawcę decyzji oraz aktów nadania, gdyż zostały one wyeliminowane z obrotu prawnego ostatecznym orzeczeniem Ministra Rolnictwa z dnia [...] października 1960 r. Nr [...]. Dalej organ analizując poszczególne przyczyny wznowienia postępowania wskazane przez J.S. argumentował, że w przeważającej części dotyczyły one innych postępowań administracyjnych, którego niniejsze postępowania wznowieniowe, ze wskazanych wyżej przyczyn nie mogło objąć. Odnośnie zarzutu braku udziału J.S. w postępowaniu bez własnej winy (art. 145 § 1 pkt 1 Kpa) organ ustalił, że w sprawie objętej wznowieniem, ta przesłanka nie zachodziła, gdyż decyzja Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia [...] maja 1961 r. została wydana po rozpatrzeniu odwołania m.in. J.S.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło także, że mimo powołania się na treść art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, wnioskodawca nie wskazał na wyjście na jaw nowych dowodów lub nowych okoliczności faktycznych w rozumieniu tego przepisu prawa, tj. takich, które byłyby istotne dla sprawy i istniały w dniu wydania decyzji z 1961 r. a nie byłyby znane Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej . J.S. wnioskiem z [...] lutego 2004 r., popieranym przez J.S., zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzając, że decyzję z dnia [...] stycznia 2004 r. uważa za niesłuszną i błędnie oceniającą przedstawione przez wnioskodawcę oraz zawarte w aktach postępowania fakty. Wnioskodawca nie zgodził się z przyjęciem do rozpoznania w toku postępowania wznowieni owego tylko decyzji Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia [...] maja 1961 r. oraz decyzji Powiatowej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] kwietnia 1961 r. nr [...]. Nie podzielił przyjętej przez organ argumentacji, że nie było podstaw do objęcia przedmiotowym postępowaniem pozostałych wskazanych w jego wniosku z [...] maja 2000 r. orzeczeń, ponieważ orzeczenie "Ministerstwa" według niego zostało wydane niezgodnie z obowiązującymi przepisami (bez podstawy prawnej). W dalszej części wnioskodawca wywodził, że tylko orzeczenie w zakresie uchylenia decyzji Powiatowej Komisji Ziemskiej z dnia [...] marca 1951 r. znajdowało oparcie w obowiązujących przepisach, natomiast uchylenie pozostałych decyzji (określonych w pkt 2 i 3) było bezpodstawne, nie znajdowało oparcia w obowiązujących ówcześnie przepisach. Zdaniem strony kluczowym dla rozpatrzenia sprawy dokumentem jest decyzja Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia [...] maja 1958 r. nr [...], jako oczywiście bezprawna, podjęta na podstawie sfałszowanych dowodów dotyczących już sprawy rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, czyli decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] lipca 1952 r. nr [...] oraz z dnia [...] sierpnia 1952 r. nr [...], która stwierdzała, że właścicielem gospodarstwa rolnego jest B.S. i jego spadkobiercy. Decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze , na podstawie przepisów art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1, 2, 4 i 5 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że orzeczeniem z dnia [...] października 1960 r. nr [...] Minister Rolnictwa uchylił: 1) orzeczenie Powiatowej Komisji Ziemskiej z dnia [...] marca 1951 r. o nadaniu nieruchomości akt nadania nr [...] potwierdzający własność B.S. na ww. obiekt, 2) orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej nr [...] z dnia [...] maja 1958 r. uchylające orzeczenie PKZ z [...] marca 1951 r. i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Powiatową Komisję Ziemską, 3) orzeczenie Powiatowej Komisji Ziemskiej z dnia [...] czerwca 1958 r. o nadaniu omawianej nieruchomości na rzecz J.G. oraz akt nadania nr [...] z [...] czerwca 1959 r. Sprawę sporną o nieruchomość pomiędzy J.S. a J.G. przekazano do ponownego rozpatrzenia przez Powiatową Komisję Ziemską. Organ stwierdził także, że powyższe orzeczenie jest ostateczne w administracyjnym toku instancji w rozumieniu art. 150 § 1 Kpa. Skład orzekający nie znalazł podstaw do kwestionowania tych ustaleń dokonanych w poprzednim postępowaniu. Organ podtrzymał stanowisko, iż zgodnie z powyższymi ustaleniami postępowaniem wznowieniowym nie mogły zostać objęte wskazane we wniosku decyzje Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia [...] maja 1958 r. oraz Powiatowej Komisji Ziemskiej z [...] czerwca 1958 r. Nr [...] jako wyeliminowane z obrotu prawnego mocą orzeczenia Ministra Rolnictwa, łącznie z aktami nadania nr [...] i nr [...].Ponadto organ podkreślił, że nie jest właściwy do wzruszenia orzeczenia Ministerstwa Rolnictwa w nadzwyczajnym toku postępowania, a zatem w przedmiotowym postępowaniu orzeczenie to nie mogło podlegać jego ocenie lub kontroli. Nie uwzględniono także zarzutu J.S., nie objęcia postępowaniem wznowieniowym ostatecznej jego zdaniem, decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z [...] lipca 1952 r. nr [...] oraz z dnia [...] sierpnia 1952 r. n [...], mocą której B.S. i jego spadkobiercy zostali ustaleni właścicielami gospodarstwa rolnego. W ocenie organu decyzja ta ówcześnie była wydana jako kolejna w sprawie po rozpatrzeniu odwołania, nie rozstrzygała sprawy co do istoty, zatem nie można jej przypisać przymiotu ostatecznej. Wydane wcześniej akty nadania dla stron mocą orzeczenia Ministerstwa Rolnictwa zostały uchylone, a więc wszelkie w tym względzie wcześniejsze rozstrzygnięcia zostały tym samym wyeliminowane z obrotu. W oparciu o powyższe ustalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzielając stanowisko wyrażone w orzeczeniu pierwszej instancji wskazało, że w obecnym stanie faktycznym i prawnym prowadzenie postępowań wznowieni owych w stosunku do poszczególnych decyzji sprzed orzeczenia Ministerstwa Rolnictwa nie znajduje żadnych podstaw prawnych. Organ wskazał także, że nawet przy ustaleniu istnienia podstaw wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie, uchylenie decyzji wskazanych, z uwagi na zakreślony w art. 146 § 1 Kpa termin, nie mogłoby nastąpić. W dniu [...] marca 2004 r. (data stempla pocztowego) J.S. i J.S. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o: I. uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] z dnia [...] marca 2004 r. oraz poprzedzającej ją decyzji [...] stycznia 2004 r. z jako naruszających prawo - m.in. art. 7, 8, 10 i 24 § 3 Kpa, II. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, 2, 4, 5 i 5 Kpa oraz art. 156 § 1 pkt 2 i 3 Kpa: 1) ponowne rozpatrzenie sprawy, stwierdzenie nieważności decyzji i uchylenie decyzji Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia [...] maja 1958 r, nr [...] jako oczywiście bezprawnej, podjętej na podstawie sfałszowanych dowodów, wydanej bez podstawy prawnej, dotyczącej sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną 2) stwierdzenie nieważności decyzji oraz uchylenie decyzji: a) Powiatowej Komisji Ziemskiej z dnia [...] czerwca 1958 r. nr [...], b) Powiatowej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Powiatowej Rady Narodowej nr [...] z dnia [...] marca 1961 r., c) Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej ' z dnia [...] maja 1961 r. nr [...] III. przywrócenie stanu formalno-prawnego działki nr [...] według: 1) aktu nadania nr [...] z dnia [...] grudnia 1951 r. wydanego dla B.S., 2) decyzji ostatecznej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej nr [...] z dnia [...] lipca 1952 r. i Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej nr [...] z dnia [...] sierpnia 1952 r. W obszernym uzasadnieniu skargi szczegółowo opisano stan faktyczny oraz wskazano rozstrzygnięcia właściwych organów administracji publicznej dotyczących spornej nieruchomości, na poszczególnych etapach postępowań administracyjnych. Dalej skarżący ponowili argumenty przytoczone we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wobec decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2004 r. Odnośnie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] marca 2004 r. utrzymującej w mocy decyzję własna z dnia [...] stycznia 2004 r. skarżący wskazali, że organ nie ustosunkował się w prawidłowy sposób do argumentów wskazanych we wniosku. Zanegowali pogląd organu, iż decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] lipca 1952 r. nr [...] oraz z dnia [...] sierpnia 1952 r. nr [...], mocą której B.S. i jego spadkobiercy zostali ustaleni właścicielami gospodarstwa rolnego, nie można przypisać przymiotu ostateczności, wobec faktu, że ta decyzja nie została uchylona w żadnym momencie i żadną późniejszą decyzją. Ponadto skarżący wskazali, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie odniosło się do przywołanych przez niego przepisów art. 156 § 1 pkt 2 i 3 Kpa. Skarżący zarzucili organowi, że wydając decyzje w przedmiotowej sprawie naruszył obowiązujące prawo m.in. zasady postępowania administracyjnego określone w art. 7, 8 i 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem nie zbadało wyczerpująco wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, mimo obowiązku rozpatrzenia całego materiału dowodowego, tylko wybiórczo dobierało fakty wygodne dla uzasadnienia swojej decyzji, a także niewłaściwie ustosunkowało się do wniosków zgłaszanych przez skarżącego. Dodatkowo w skardze podniesiono zarzut naruszenia przepisu art. 24 § 3 Kpa, gdyż składy Samorządowego Kolegium Odwoławczego rozstrzygające przedmiotową sprawę i wydające decyzje nr [...] w dniu [...] stycznia 2004 i [...] marca 2004 r. budzą, w ocenie skarżącego uzasadnione wątpliwości, co do ich bezstronności z uwagi na udział członków kolegium orzekających obecnie w sprawie w rozpoznaniu tej sprawy wcześniej i wydaniu decyzji następnie uchylonych wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 20 listopada 2001 r,, sygn. akt II SA/PO 2296-2297/00. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ ponownie wskazał, że J.S. w piśmie z dnia [...] maja 2000 r. sprecyzował swoje żądania, w ramach których Kolegium zakwalifikowało sprawę do wznowienia postępowania w odniesieniu do ostatecznej decyzji Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia [...] maja 1961 r. nr [...] (i utrzymanej przez nią w mocy decyzji Powiatowej Komisji Ziemskiej z dnia [...] kwietnia 1961 r. nr [...]) ponieważ ustalono, że w przedmiotowej sprawie decyzja została wydana w ostatniej instancji w rozumieniu art. 150 § 1 Kpa. Skład orzekający wskazał, że podtrzymuje motywy rozstrzygnięcia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, gdyż zarzuty stron skarżących są w jego ocenie nieuzasadnione. Ponadto organ wskazał, że zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 oraz art. 24 § 3 Kpa w toku aktualnie prowadzonego postępowania nie zasługuje na uwzględnienie, nie przytaczając jednakże uzasadnienia dla wyrażonego w tym zakresie stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z przepisem § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz.U. Nr 187, poz. 1926) w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 187, poz. 1927) sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie województwa lubuskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i postępowanie nie zostało zakończone do dnia 1 lipca 2005 r. zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. Mając powyższe na uwadze, na mocy powyższych przepisów, Sąd ten z dniem 1 lipca 2005 r. stał się właściwym do rozpoznania przedmiotowej skargi. Skarga zasługuje na uwzględnienie mimo, że nie z powodów wskazanych przez skarżących. Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz może brać pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, jakie miały miejsce w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę nie może orzekać w zakresie szerszym, niż rozstrzygnięcie sprawy przez organy administracji publicznej, nie może także zastąpić tych organów w rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, a ma jedynie dokonać kontroli zgodności z prawem merytorycznych orzeczeń tych organów i prowadzonego przez nie postępowania administracyjnego. Zgodnie z powyższym, podstawowy przedmiot kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny w niniejszej sprawie stanowiła ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2004 nr [...] utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] stycznia 2004 r. odmawiającą uchylenia decyzji Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia [...] maja 1961 r. nr [...]. Jednakże na mocy przepisu art. 135 ww. ustawy, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] stycznia 2004 r. zostały podjęte w postępowaniu wznowieniowym, po rozpatrzeniu sprawy objętej postanowieniem z dnia [...] stycznia 2002 r, o wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia [...] maja 1961 r. utrzymującej w mocy decyzję Powiatowej Komisji Ziemskiej z dnia [...] kwietnia 1961 r. nr [...] w przedmiocie przyznania własności nieruchomości. Dlatego też, zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd władny był w ramach przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego zbadać także legalność postanowienia z dnia [...] stycznia 2002 r., którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze , na podstawie przepisu art 149 § 1 i 2 oraz art. 150 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego uwzględniło wniosek J.S. z dnia [...] maja 2000 r. - wznawiając postępowanie zakończone ostateczną decyzją Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia [...] maja 1961 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Powiatowej Komisji Ziemskiej z dnia [...] kwietnia 1961 r. nr [...] w przedmiocie przyznania własności nieruchomości. W uzasadnieniu ww. postanowienia wskazano, że wznowienia postępowania w niniejszej sprawie następuje w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 20 listopada 2001 r., sygn. akt II SA/Po 2296-2297/00, uchylającym decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego o odmowie wznowienia postępowania, gdyż ocena prawna wyrażona w powyższym orzeczeniu Sądu, zgodnie z przepisem art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, wiąże organ administracji publicznej. Organ wskazał zatem, że postanowiono o wznowieniu postępowania, co zgodnie z art. 149 § 2 Kpa, stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, a pierwszą czynnością jaką podejmie organ (w związku z ww. orzeczeniem Sądu) w ramach wznowionego postępowania będzie wystąpienie do sądu z wnioskiem o ustanowienie kuratora, stosownie do art. 30 § 5 Kpa. Badając zgodność z prawem powyższego postanowienia Sąd zważył, że zostało ono podjęte z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, W pierwszej fazie rozpatrywania podania o wznowienie postępowania organ administracji oprócz kwestii dopuszczalności wznowienia z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych, zgodnie z przepisem art. 148 § 1 Kpa, powinien zbadać także kwestię zachowania jednomiesięcznego terminu. Strona ze skutkiem prawnym może bowiem złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Strona musi więc udowodnić kiedy (w jakiej dacie), dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie rzeczywiście wpłynęło przed upływem ww. ustawowego terminu od dnia w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dna 19 maja 2000 r. I SA/Wr 1038/97, opitbl. Lex 43046), Dokonując szczegółowej analizy akt sprawy oraz treści ww. postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2002 r., Sąd stwierdził, iż nie jest możliwym ustalenie czy organ, dokonując wstępnego badania ww. podania, ocenił je także pod kątem zachowania jednomiesięcznego terminu ustawowego, określonego w przepisie art. 148 § 1. Zaniechanie to budzi uzasadnione wątpliwości czy w przedmiotowej sprawie faktycznie zostały spełnione wszelkie ustawowe przesłanki zastosowania nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego, jakim jest postępowanie w sprawie wznowienia postępowania. Należy podkreślić jednocześnie, że decyzja której dotyczy wznowione postępowanie została wydana w dniu [...] maja 1961 r., natomiast podanie o wznowienie zostało przez J.S. złożone w dniu [...] maja 2000 r. W obszernym uzasadnieniu swojego podania, w odniesieniu do daty w której dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania J. i J.S. poinformowali jedynie organ, że: "o faktach fałszerstwa dokumentu, podawania fałszywych świadków oraz o innych dowodach mogących służyć za podstawę wniosku o wznowienie postępowania dowiedziałem się dopiero w dniach [...] maja 2000 r.". Oświadczenie to jest nieprecyzyjne, nie wskazuje jakichkolwiek okoliczności uprawdopodabniających datę poznania okoliczności, na które powołano się w podaniu, nie określa jakich faktów dotyczą przytoczone daty. Na marginesie Sąd pragnie wskazać, że w wyroku z dnia [...] listopada 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając wcześniejszą skargę J. i J.S., na decyzję odmawiającą wznowienia postępowania z powodu nieuregulowanego stanu prawnego nieruchomości wyraźnie wskazał, że z powodu ograniczenia zakresu badania przesłanek wznowienia postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze do tej kwestii, także sąd ograniczył kontrolę do oceny zasadności tego rozstrzygnięcia, nie oceniając czy zachodzą inne przesłanki z art. 145 uzasadniające wznowienie postępowania. Wobec tego, także ocena prawna wyrażona wówczas przez Naczelny Sad Administracyjny, wiążąc organ administracji i sąd rozpoznający obecnie przedmiotową sprawę, nie zwolniła organu od szczegółowego przeprowadzenia postępowania wstępnego w zakresie spełnienia innych przesłanek wznowienia niniejszego postępowania. Przeprowadzając ponownie wstępną ocenę złożonego podania pod kątem spełnienia łącznie pozytywnych i braku negatywnych przesłanek dla wznowienia przedmiotowego postępowania administracyjnego, należy zatem w szczególności zbadać zachowanie terminu do złożenia tego podania, co musi być przez stronę udowodnione (w odniesieniu do poszczególnych przesłanek, na które się powołuje), zaś organ administracji swobodnie ocenia dowody w tej mierze. Jednocześnie należy podkreślić, że całość wstępnego postępowania w zakresie badania przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego winna znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy, a zwłaszcza w treści orzeczenia wydanego po zakończeniu tej pierwszej fazy rozpatrywania podania o wznowienie postępowania administracyjnego. Ponadto rozpoznając ponownie wielozadaniowe podanie skarżących o wznowienie postępowania administracyjnego należy zwrócić uwagę, na konieczność objęcia treścią rozstrzygnięcia (zarówno osnowy jak i uzasadnienia) całości żądania strony, które może być zróżnicowane zarówno pod względem merytorycznego sposobu załatwienia sprawy, jak i właściwości organów. Naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 148 w zw. z art. 149 Kodeksu postępowania administracyjnego) i zaniechanie zbadania w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym okoliczności istotnej dla stanu faktycznego a mającej zasadnicze znaczenie dla dalszego toku postępowania (złożenie podania o wznowienie w ustawowym terminie jednomiesięcznym), wobec wątpliwości czy zaistniała podstawa prawna do wznowienia postępowania skutkowało koniecznością uchylenia przez Sąd postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] o wznowieniu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji także zaskarżonej decyzji tego organu z [...] marca 2004 r. utrzymującej w mocy decyzję o odmowie uchylenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej z dnia [...] maja 1961 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] stycznia 2004 r. Jednocześnie zwalnia to Sąd od obowiązku ustosunkowania się do pozostałych zarzutów skargi oraz badania czy zachodzą pozostałe przesłanki wznowienia postępowania, a tym bardziej oceny zgodności z prawem odmowy uchylenia powyższych decyzji Wojewódzkiej i Powiatowej Komisji Ziemskiej z 1961 r. Jednocześnie uwzględniając z powyższych przyczyn skargę J. i J.S. w części, Sąd odrzucił ją w pozostałym zakresie tj. wobec żądań określonych w pkt II podpunkt l, 2 lit. a, b, c oraz pkt III -jako niedopuszczalną (art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Sądy administracyjne nie są bowiem właściwe do rozpoznawania spraw administracyjnych, na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i innych ustaw szczególnych, lecz zostały powołane do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej, przy czym w tym zakresie mogą stosować tylko środki określone przez ustawodawcę (art. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Szczegółowy tryb postępowania przed sądami administracyjnymi oraz zakres ich kompetencji określają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z przepisem art. 3 § 2 ww. ustawy kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na określone formy działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Wobec powyższego Sąd nie był władny wkroczyć w kompetencje właściwych organów administracji publicznej i rozpoznać skargi J. i J.S. w zakresie obejmującym żądanie ponownego rozpatrzenia spraw administracyjnych, uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, czy też przeprowadzenia postępowania w zakresie wznowienia postępowania administracyjnego (punkt II skargi), ani też zgłoszonego w pkt III skargi żądania przywrócenia stanu formalno-prawnego działki nr [...]. Z tych powodów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 oraz art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, zm. Dz.U. z 2004 r. Nr 162, poz. 1692) orzeczono jak w sentencji. Jednocześnie o kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł zgodnie z przepisem art. 200 ww. ustawy, zasądzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J.S. zwrot poniesionych kosztów postępowania, zgodnie z jego wnioskiem.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło