II SA/Go 901/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant Sekr. sąd. Monika Nowak, po rozpoznaniu w dniu 08 marca 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi Ł.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenie postępowania odwoławczego Oddala skargę Decyzją z dnia [...] marca 2001 r. Nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej, na podstawie art. 27 ust. 1, art. 43 ust. 3 i 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 Nr 64, poz. 414 ze zm.) i art. 104 k.p.a.. odmówił przyznania Ł.S. pomocy w postaci zasiłku stałego, podnosząc w uzasadnieniu, iż po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego i na podstawie zebranego materiału dowodowego, wnioskodawczyni nie spełnia wymogów ustawowych do otrzymania wymienionego świadczenia. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 1 cytowanej ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza dwukrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4 ustawy, a dziecko jest uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego. Ponadto organ poinformował, iż córka skarżącej nie wymaga stałej opieki i pielęgnacji drugiej osoby, gdyż samodzielnie chodzi do szkoły i jeździ na wycieczki szkolne bez opieki rodzica. Odwołanie od powyższej decyzji jako krzywdzącej wniosła Ł.S., wskazując na czym polega opieka nad jej chorą córką. Jednocześnie odwołująca stwierdziła, że właściwym do ustalenia czy jej dziecko wymaga stałej opieki jest publiczny zakład opieki zdrowotnej, a nie pracownik socjalny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu l instancji, wskazując na prawidłowość poczynionych przez organ ustaleń, którą to decyzję Ł.S. zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (sygn. akt 4/II SA/Po 752/03) uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazując na mylną interpretację orzeczenia o stopniu niepełnosprawności I.S. i naruszenie dyspozycji art. 27 ust. 2b ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, co w stopniu istotnym wpływa na treść rozstrzygnięcia w sprawie. Decyzją z dnia [...] października 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ([...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 z uwzględnieniem art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 149 ust. 1. art. 160 i art. 161 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64. poz.593, ze zmianami), orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego z powodu jego bezprzedmiotowości. W uzasadnieniu organ podniósł, że z dniem 30 kwietnia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej i od dnia 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, która nie przewiduje zasiłku stałego dla osoby zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym (...). Ponadto zgodnie z art. 149 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 12 marca 2004 r., z chwilą jej wejścia w życie, wszystkie decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. wygasają. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Ł.S. stwierdzając, że nie jest ono zasadne wobec faktu wniesienia skargi w oparciu o przepisy ustawy z dnia 11.05. 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, co w ocenie skarżącej narusza art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zmianami). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie może być uwzględniona, gdyż zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu, iż została ona wydana z naruszeniem prawa mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 20002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kryterium kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. 1 § 2 ww. ustawy, który stanowi, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola sprawowana przez sądy administracyjne polega więc na badaniu czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W oparciu o dyspozycję art. 27 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania, zasiłek stały przysługiwał osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko jest uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego. Treść ust. 2 b art. 27 tejże ustawy wprowadzonego nowelizacją z dnia 8 października 1999 r. stanowiła, iż w wypadku wystąpienia uzasadnionych wątpliwości dotyczących konieczności sprawowania stałej, bezpośredniej, osobistej opieki nad dzieckiem i jego pielęgnacji w zakresie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia, kierownik ośrodka pomocy społecznej występuje do powiatowego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności, określonego odrębnymi przepisami, w celu uzyskania opinii w sprawie. Bezspornym w sprawie jest, że z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz.593, ze zmianami), która w art. 150 stanowi, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy niniejszej ustawy. Artykuł 138 § 1 pkt 3 k.p.a. nie określa przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego, wobec czego należy ich poszukiwać w treści art. 105 k.p.a. Umorzenie postępowania administracyjnego z powołaniem się na treść art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, póz. 1071, ze zmianami) następuje w dwóch przypadkach w niej przewidzianych, to jest z powodu bezprzedmiotowości postępowania stwierdzonej przez organ ( art. 105 § l k.p.a. ) oraz z powodu wycofania żądania wszczęcia postępowania przez stronę ( art. 105 § 2 k.p.a. ). Stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania stwarza obowiązek zakończenia postępowania poprzez jego umorzenie, co wynika z kategorycznego brzmienia art. 105 § 1 kpa. Przesłanką umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jest bezprzedmiotowość postępowania z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej. Bezprzedmiotowe będzie zatem postępowanie w sprawie, która przestała być regulowana przepisami dającymi podstawę do wydania decyzji administracyjnej, gdyż dalsze prowadzenie postępowania w takiej sytuacji stanowiłoby o jego wadliwości o istotnym wpływie na wynik sprawy. Zmiana stanu prawnego w toku postępowania administracyjnego prowadzi do umorzenia postępowania przede wszystkim wówczas, gdy wymaga tego wyraźny przepis ustawowy. W rozpatrywanym przypadku mamy do czynienia z bezprzedmiotowością z powodu braku podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy w zakresie żądania wnioskodawcy. W zaskarżonej decyzji organ II instancji prawidłowo wskazał, iż ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, która weszła w życie z dniem 1 maja 2004 roku, nie przewiduje przyznania zasiłku stałego osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji. Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 grudnia 1999 r. [IV SA 2079/97, LEX nr 48737], organ administracyjny pierwszej instancji stosuje przepisy prawa materialnego, obowiązujące w dniu wydania przezeń decyzji. Organ odwoławczy natomiast, powinien ocenić sprawę według przepisów prawa materialnego obowiązujących w dniu wydania przez ten organ decyzji odwoławczej. Zmiana przepisów prawa materialnego w toku postępowania administracyjnego, między wydaniem decyzji w pierwszej instancji a rozpatrzeniem odwołania, zobowiązuje organ odwoławczy do uwzględnienia nowego stanu prawnego, jeżeli z nowych przepisów nie wynika inny skutek. Z treści art. 149 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, obowiązującej od dnia 1 maja 2004 r. wynika, iż z dniem wejścia jej w życie wygasają wszystkie decyzje podjęte na podstawie poprzedniej ustawy. Jednocześnie należy podkreślić, że nowa regulacja przewiduje wiele innych form pomocy dla osób w trudnej sytuacji materialnej i życiowej. Marginalnie zauważyć należy, iż art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazując jedynie na delegację do rozpoznania przedmiotowych spraw przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. W tym stanie rzeczy skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami) prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.