II SA/Go 905/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dnia 1 marca 2012 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.G. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Komendanta Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. 12 stycznia 2012 r. wpłynął do sądu wniosek P.G. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. P.G. podał, że prowadzi działalność gospodarczą która przynosi stratę (65.000 zł). Oświadczył, że posiada dług wobec kontrahentów w wysokości około 400.00 zł. P.G. wskazał, że jego żona jest bezrobotna. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 16 stycznia 2012 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: 1. przedłożenie rachunków potwierdzających ponoszone koszty związane z utrzymaniem domu, 2. przedłożenie wyciągów z wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące, 3. zestawienie wartości przychodów z działalności gospodarczej oraz kosztów ich uzyskania za ostatnie trzy miesiące jak również odpisy deklaracji podatkowych podatku od towarów i usług za ostatnie trzy miesiące składanych w związku z działalnością gospodarcza prowadzoną przez skarżącą, 4. przedłożenie rachunków potwierdzających ponoszone koszty zakupu leków (leczenia), 5. przedłożenie dokumentu (np. zaświadczenie) w przedmiocie zaległości z tytułu należności publicznoprawnych (podatki, składki). 30 stycznia 2012 r. wpłynęło do sądu pismo P.G. do którego zgodnie z jego treścią zostały dołączone dokumenty uzupełniające wniosek o przyznanie prawa pomocy. Jednakże przedmiotowe dokumenty nie wpłynęły do sądu. W związku z powyższym na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 1 lutego 2012 r. wezwano ponownie skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni wskazanych powyżej dokumentów. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu 6 lutego 2012 r. P.G. nie odpowiedział na wezwanie. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Należy podkreślić, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W niniejszej sprawie P.G. nie uzupełnił złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie przedłożył między innymi wyciągów z rachunków bankowych, zestawienia wartości przychodów oraz kosztów ich uzyskania, zaświadczenia w przedmiocie zadłużenia z tytułu należności publicznoprawnych. Zważyć trzeba, że powyższe dokumenty w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą stanowią istotny element służący ocenie ich zdolności płatniczych. Tym samym nie jest możliwe dokonanie wszechstronnej, wnikliwej analizy sytuacji majątkowej wnioskodawcy. W uzasadnieniu wniosku P.G. podał, że ponosi stratę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. W tym kontekście należy podnieść, że strata jest jedynie nadwyżką sumy kosztów uzyskania przychodów nad osiągniętymi przychodami. W judykaturze stwierdzono, że strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2008 r., I GZ 260/08, Lex nr 479125). Nie można również pominąć, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne czy pobierające niskie świadczenia emerytalno-rentowe. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że P.G. nie wykazał, że zachodzi przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.