II SA/Go 907/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.U. na pismo Wojewody z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie udzielenia wyjaśnień postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] września 2013r. W.U. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na pismo Wojewody z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie udzielenia wyjaśnień. W treści skargi skarżący zwrócił się do Sądu o ,,zmianę decyzji o wstrzymaniu wypłacanego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad siostrą J.U.". Skarżący zwrócił się z żądaniem wypłaty zaległego świadczenia za okres luty- czerwiec 2013 r. wraz z odsetkami. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. znak: [...] Burmistrz przyznał W.U. świadczenie pielęgnacyjny od [...] stycznia 2012 r. na stałe w związku z opieką nad siostrą J.U., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. Burmistrz poinformował W.U., iż dnia [...] stycznia 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548) określająca nowe warunki nabywania prawa do świadczeń opiekuńczych. Jednocześnie organ poinformował W.U., iż decyzja z dnia [...] stycznia 2012r. wygaśnie z mocy prawa do dnia 30 czerwca 2013 r. oraz, że w celu ustalenia prawa do nowych świadczeń opiekuńczych od dnia [...] lipca 2013 r. należy złożyć nowe wnioski. Na skutek powyższej informacji W.U. stawił się w Urzędzie Miasta, gdzie uzyskał informację o treści przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2013 r. i warunkach jakie są konieczne do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego świadczenia opiekuńczego. Jak wskazuje treść notatki służbowej sporządzonej przez pracownika Urzędu Miasta w dniu [...] lutego 2013 r., w trakcie obsługi strony ustalono, iż W.U. według Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej jest osoba prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą od [...] sierpnia 2005 r. Pismem z dnia [...] marca 2013 r. W.U. zwrócił się do Wojewody ze ,,skargą na Naczelnika Wydziału". W treści pisma strona opisując stan sprawy zakwestionowała wstrzymanie wypłaty należnego jej świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując, iż nie podano jej przyczyn takiego działania, ani nie uchylono decyzji, na podstawie której świadczenie to zostało przyznane. W odpowiedzi na powyższe pismo Wojewoda udzielił odpowiedzi pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Na wstępie organ podał, iż w związku ze skargą zostało przeprowadzone postepowanie wyjaśniające w zakresie nierzetelnego realizowania zadania zleconego z obszaru ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wojewoda wskazał, iż skarga W.U. zakwalifikowana została jako skarga, o której mowa w art. 227 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ uznał skargę za nieuzasadnioną. Przedstawiając stan faktyczny w sprawie Wojewoda wyjaśnił, iż dnia [...] lutego 2013 r. wyszły na jaw nowe okoliczności w sprawie istniejące w dniu wydania decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, nie znane organowi. W związku z czym zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa organ właściwy był zobowiązany wznowić postępowanie administracyjne, natomiast zgodnie z art. 152 § 1 kpa organ jednocześnie był uprawniony do wstrzymania z urzędu lub na żądanie strony wykonania decyzji jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Wojewoda wskazał, iż jak wskazuje zaświadczenie z centralnej ewidencji i informacji o działalności gospodarczej, strona wykonywała działalność gospodarczą od [...] sierpnia 2005 r., zaprzestała z dniem [...] stycznia 2013 r., a z dniem [...] lutego 2013 r. strona została wykreślona z rejestru. Wojewoda wskazując na treść art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stwierdził, iż zachodziła okoliczność wskazująca na możliwość uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Zatem organ uznał, iż przeprowadzone postępowanie w zakresie wstrzymania wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego nie wzbudza zastrzeżeń. Pismem z dnia [...] maja 2013 r. W.U. złożył pismo zatytułowane ,,zażalenie na pismo z dnia [...] kwietnia 2013 r." Zdaniem strony przed wydaniem decyzji w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego organ lub pracownik organu mógł i powinien sprawdzić czy widnieje on w ewidencji jako osoba prowadząca działalność gospodarczą i to osoba ta powinna ponosić jego zdaniem odpowiedzialność za zaistniałą sytuację. W piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Wojewoda poinformował, iż podtrzymuje soje dotychczasowe stanowisko powołując się na art. 239 § 1 kpa. Jednocześnie Wojewoda poinformował, iż decyzją z dnia [...] kwietnia 2013r. Burmistrz uchylił prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] stycznia 2012 r., od której W.U. przysługiwało prawo do złożenia odwołania. Ponieważ strona nie powiadomiła organu o zmianie adresu w/w decyzja została uznana za skutecznie doręczoną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Na wstępie należy podkreślić, iż odrzucenie skargi następuje w sytuacji, gdy skarga nie spełnia określonych przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., warunków koniecznych do jej skutecznego złożenia. Jednym z takich warunków formalnych skutecznego złożenie skargi jest złożenie jej od aktu lub czynności objętych zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w ograniczonym zakresie, bo obejmującym orzekanie jedynie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjny, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Poza katalogiem w/w spraw zgodnie z treścią § 3 cyt. przepisu sądy administracyjne orzekają jedynie w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, stosując przy tym środki określone w tych przepisach. Należy zwrócić uwagę, iż w postępowaniu w sprawach skarg i wniosków uregulowanym w dziale VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwanej kpa (postępowanie skargowe przepisy art. 227 – 240 kpa), nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, wobec czego nie kończy się ona wydaniem decyzji administracyjnej. Zgodnie z treścią art. 227 kpa przedmiotem skargi może być zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. W sytuacji, gdy przepisy szczególne nie określają organów właściwych do rozpatrywania skarg, według art. 229 pkt 2 kpa organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności organów wykonawczych jednostek samorządu terytorialnego oraz kierowników powiatowych służb, inspekcji, straży i innych jednostek organizacyjnych w sprawach należących do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej - wojewoda lub organ wyższego stopnia. W myśl art. 237 § 3 kpa o sposobie załatwienia skargi zawiadamia się skarżącego, przy czym elementy składowe tego zawiadomienia określa art. 238 § 1 kpa. Nie służy na nie skarga do sądu administracyjnego, nie jest ono bowiem innym niż decyzje i postanowienia aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (G. Łaszczyca, Cz. Marzysz, A. Matan, Kodeks postepowania administracyjnego t.II, Zakamycze 2005, s.544-545). Tego typu akty lub czynności muszą spełniać następujące przesłanki: nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, są podejmowane w sprawach indywidualnych, muszą mieć charakter publicznoprawny, dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ostatnia przesłanka oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem lub zaniechaniem określonego działania organu administracji, a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność (J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz Warszawa 2006, s.29-30). Zawiadomienie z art. 238 § 1 kpa nie posiada tej ostatniej cechy, co przesądza o niezaskarżalności tego typu czynności. W orzecznictwie sądowym panuje ugruntowany pogląd, że tryb ,,ogólnoskargowy" (art. 221-240 kpa) jest samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, które kończy się czynnością materialno-techniczną (zawiadomieniem o sposobie załatwienia skargi). Skarga z art. 227 kpa jest odformalizowanym środkiem ochrony różnych interesów jednostki, nie dającym podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego tj. postępowania odwoławczego lub postępowania sądowoadministracyjnego (wyrok NSA z dnia 1 grudnia 1998 r. IISA 1636/97, LEX nr 37138, postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2000 r., III SAB 108/99, LEX nr 48017, postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 25 lipca 2005 r. I SA/Rz 117/05, opubl. OwSS 2006/1/26 LEX nr 165846). Tym samym ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII kpa nie podlega kognicji sądów administracyjnych (postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 1999r r. III SAB 7/99, opubl. ONSA 2001, nr 1, poz. 27, LEX nr 40203). W przedmiotowej sprawie skarga W.U. dotyczyła pisma Wojewody z dnia [...] kwietnia 2013 r. będącego rozstrzygnięciem organu co do skargi wniesionej przez skarżącego w trybie przepisów działu VIII kpa, czyli trybie skargowym, w zakresie nierzetelnego realizowania zadania zleconego z obszaru ustawy o świadczeniach rodzinnych. Należy podkreślić, iż odrzucenie skargi, bez względu na podstawę prawną oznacza, iż sąd nie dokonuje merytorycznej oceny zasadności skargi, a jedynie ogranicza się do zbadania dopuszczalności jej wniesienia i oceny jej wymogów formalnych. Stąd w świetle przytoczonych okoliczności należało uznać, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, wobec czego w myśl art. art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu. Na marginesie dodać należy, iż zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę w toku postępowania w istocie odnoszą się kwestii objętych decyzją Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2013 r., wydaną na skutek wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, uchylającą od dnia 1 stycznia 2012 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego i odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. i zgłoszone mogły zostać w postępowaniu odwoławczym dotyczącym tejże decyzji.