II SA/Go 911/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego A.M. kwotę 160 (sto sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] marca 2011 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości [...] przeprowadzono kontrolę drogową pojazdu marki [...] nr rej. [...]. W jej konsekwencji, decyzją z [...] czerwca 2011 r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na stronę – A.M., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: "A" A.M. - karę pieniężną w wysokości 700 zł z tytuły naruszenia przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm. – zwanej dalej: u.t.d), poprzez: wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, oraz nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego (wykresówka zapisywana była za długo). W odwołaniu od powyższej decyzji A.M. wniósł o jej uchylenie oraz o umorzenie postępowania administracyjnego. Odwołujący nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji, bowiem kontrolowany przewóz był wykonywany na linii regularnej, gdzie droga przebiegu nie przekraczała 50 km. Zaznaczył przy tym, że zgodnie z art. 3 lit. a rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.U.UE.L. z 2006 r. Nr 102, poz. 1 ze zm. – zwanego dalej: rozporządzenie (WE) nr 561/2006), rozporządzenie to nie ma zastosowania do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami używanymi do przewozu osób w ramach przewozów regularnych, których trasa nie przekracza 50 km. Odwołujący wskazał, że pomierzona odległość pomiędzy przystankiem DK w [...] a [...] wynosi 48,5 km (sprawdzona za pomocą legalizowanego techografu). Organ jednak oparł się jedynie na rozkładzie jazdy załączonym do zezwolenia, według którego linia ma długość 53 km. Podkreślił, że rozporządzenie (WE) nr 561/2006 jako podstawę wyłączenia określa trasę, która ma nie przekraczać 50 km. Nie określa ono jednak sposobu obliczania długości ww. trasy. Zaznaczył przy tym także, że w toku prowadzonego postępowania podniósł, iż w rozkładzie jazdy stanowiącym załącznik do zezwolenia na wykonywanie transportu popełniono omyłki rachunkowe, które skutkowały zawyżeniem odległości w stosunku do rzeczywistej. W związku z powyższym odwołujący wniósł o powołanie biegłego, który dokona pomiaru i rzetelnie zbada odległość pomiędzy krańcowymi przystankami. Decyzją z [...] września 2011 r., nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy powołał art. 92 ust. 1 u.t.d, zgodnie z którym podmioty które wykonują przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych podlegają karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15000 zł. W niniejszej sprawie, jak wskazano, odwołujący dopuścił się naruszenia obowiązków lub warunków określonych w załączniku do u.t.d pod następującymi pozycjami: - Lp.1.7, która sankcjonuje wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, - Lp. 11.2 pkt 2, która sankcjonuje nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego (wykresówka zapisywana była za długo). Odnosząc się do naruszenia określonego pod pozycją 1.7 załącznika do u.t.d, organ wskazał, że podczas kontroli kierowca nie okazał do kontroli wykresówek, karty ani wydruku z tachografu cyfrowego za [...] marca 2011r. Za powyższe dni kierowca okazał zaświadczenie o nieprowadzeniu pojazdu i oświadczył, że w ww. okresie jeździł na linii [...], której długość nie przekracza 50 km. Organ wskazał także, że kierowca okazał do kontroli m.in. wypis z licencji nr [...], wypis z zezwolenia nr [...] na wykonywanie regularnych przewozów osób w ramach linii regularnej [...] oraz rozkład jazdy na ww. trasie. Z informacji zawartych w rozkładzie jazdy wynika, że odległość na trasie 26 przystanków, które obejmuje przewóz na tej linii, wynosi 53 km. Odnosząc się do stanowiska odwołującego, iż odległość ta wynosi 48,5 km, wobec czego zastosowanie powinien znaleźć art. 3 lit. a rozporządzenia (WE) nr 561/2006, organ wyjaśnił, że w toku postępowania odwołujący wystąpił do Marszałka Województwa z wnioskiem o poprawienie błędu pisarskiego w rozkładzie jazdy dotyczącego długości trasy na linii regularnej. W odpowiedzi Marszałek pismem z [...] kwietnia 2011 r. poinformował stronę, że powyższej sytuacji nie można zakwalifikować jako błąd pisarski. Organ odwoławczy stwierdził, iż organ pierwszej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na dokumencie urzędowym, jakim był wypis z zezwolenia nr [...] na wykonywanie przewozów osób w ramach linii regularnej [...] oraz rozkładzie jazdy na tej trasie. W myśl art. 76 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – zwanej dalej: k.p.a), dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Dowód urzędowy sporządzony przez upoważniony do jego sporządzenia organ w zakresie swojego działania korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności dokumentu) oraz zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Organ zaznaczył, iż jakkolwiek domniemania te mogą być obalone, to jednak z tych względów dokument urzędowy staje się najbardziej wiarygodnym środkiem dowodowym. Organ odwoławczy zważył, że strona nie przedłożyła dowodu z którego by wynikało, że domniemanie prawdziwości danych zawartych w rozkładzie jazdy zostało obalone, w związku z czym brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do wniosku odwołującego – powołania biegłego – organ wskazał, że jego rozstrzygnięcie opiera się na dowodzie z dokumentu urzędowego, któremu przysługuje domniemanie prawdziwości. Odnośnie naruszenia pod pozycją Lp. 11.2 pkt 2 załącznika do u.t.d, organ wskazał, że analiza okazanej przez kierowcę wykresówki (bez daty) wykazała, że kierowca używał wykresówki przez okres dłuższy niż ten, na który była przeznaczona. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem A.M. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., w której w pierwszej kolejności podtrzymał stanowisko wyrażone w odwołaniu, iż faktycznie pomierzona odległość pomiędzy przystankiem – DK w [...] a [...], wynosi 48,5 km, zatem jest to odległość nieprzekraczająca 50 km. Skarżący wskazał, że organ wydający zezwolenie na wykonywanie przewozów regularnych, nie weryfikuje odległości określonych w rozkładzie jazdy, to strona sama przygotowuje propozycję rozkładu jazdy wraz z jego odległościami. Zaznaczył, że w toku postępowania informował organ pierwszej instancji, że we wniosku o udzielenie zezwolenie na wykonywanie przewozów regularnych nastąpił błąd i podano zawyżoną liczbę kilometrów. Na dowód tego skarżący dołączył do skargi zmienione zezwolenie wraz z nowym rozkładem jazdy (z tymi samymi przystankami lecz ze zmienioną liczbą kilometrów). W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 8 u.t.d, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15.000 zł. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do u.t.d (art. 92 ust. 4 u.t.d), który w poszczególnych pozycjach sankcjonuje następujące, zarzucone w niniejszej sprawie skarżącemu naruszenia: wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty – 500 zł (Lp. 1.7), oraz nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego (wykresówka zapisywana była za długo) – 200 zł (Lp. 11.2 pkt 2). W rozpoznawanej sprawie skarżący kwestionował dokonane ustalenia w zakresie stwierdzonych naruszeń przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych, tj. rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Skarżący zakwestionował możliwość nałożenia kary pieniężnej, gdyż – jak wywiódł w skardze – kontrolowany kierowca wykonywał przewozy regularne osób na trasie do 50 km, a zatem nie miał obowiązku posiadania wykresówek. Art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz.U.UE.L. z 1985 r. Nr 370, poz. 8 ze zm. – zwanego dalej: rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85) w zw. z art. 3 lit. a rozporządzenia (WE) nr 561/2006 stanowi, iż urządzenie rejestrujące jest instalowane i użytkowane w tych pojazdach zarejestrowanych w Państwie Członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów używanych do przewozu osób w ramach przewozów regularnych, których trasa nie przekracza 50 km. Podnieść przy tym należy, iż uzasadnieniem (ratio legis) powyższej regulacji było ograniczenie długości przejazdu, bez konieczności dokumentowania czasu pracy kierowcy realizującego przejazd, a tym samym wyeliminowanie zagrażającej bezpieczeństwu drogowemu możliwości przeciążenia kierowcy w następstwie prowadzenia pojazdu przez długi okres czasu. W tym względzie istotne są zatem okoliczności prowadzące do ustalenia długości trasy przedmiotowego przewozu. Organy obu instancji przyjmując, iż odległość pomiędzy przystankami [...], wynosi 53 km, oparły się na danych wynikających z rozkładu jazdy stanowiącego załącznik do zezwolenia Marszałka Województwa na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na trasie [...] (linia nr [...]), zakładając, iż dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości. Odnosząc się do tego stanowiska należy wskazać, iż ubiegający się o uzyskanie zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym zobowiązany jest dołączyć do wniosku proponowany rozkład jazdy, uwzględniający długość linii komunikacyjnej, podaną w kilometrach (art. 22 ust. 1 pkt 1 u.t.d), który następnie stanowi załącznik do zezwolenia (art. 20 ust. 1a u.t.d). Nie ulega wątpliwości, że zezwolenie na wykonywanie przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym wraz z załącznikiem w postaci rozkładu jazdy, jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 k.p.a i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo poświadczone (co w niniejszej sprawie oznacza, że skarżący wykonywał transport na trasie o długości przekraczającej 50 km). Jednakże – w ocenie sądu - nie zwalniało to organów inspekcji drogowej z obowiązku udowodnienia faktów związanych z naruszeniem przez skarżącego przepisów regulujących zasady wykonywania transportu drogowego a więc z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego we własnym zakresie w celu ustalenia rzeczywistej długości linii komunikacyjnej na której wykonywany jest przez skarżącego przewóz osób, tym bardziej, że jak wynika ze skargi Marszałek Województwa [...] września 2011 r. udzielił skarżącemu zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym w ramach tej samej linii regularnej ([...]), którego integralną częścią jest rozkład jazdy z którego wynika, że odległość pomiędzy przystankami [...] wynosi 48,1 km, zaś pomiędzy [...] - 48,7 km, a więc nie przekracza 50 km. Zgodnie z przepisem art. 7 k.p.a, organy administracji publicznej podejmują wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Z zasady prawdy obiektywnej wynika zatem obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a obowiązek ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności obciąża organ. Zasada ta skonkretyzowana jest w art. 77 § 1 k.p.a, dotyczącym postępowania dowodowego. W sprawie oba te przepisy zostały przez organy naruszone, ponieważ nie podjęły one wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w szczególności przez poczynienie ustaleń niezbędnych do oceny kwestii związanych z długością trasy na której wykonywany jest przewóz. Z tych przyczyn zakres przeprowadzonego postępowania dowodowego w sprawie został niezasadnie ograniczony tylko do danych wynikających z rozkładu jazdy stanowiącego załącznik do zezwolenia, bez dociekania okoliczności koniecznych dla zbadania okoliczności związanych z długością trasy. Odnosząc się kary za nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego wskazać należy, że karze podlega naruszenie polegające na użyciu kilku wykresówek tego samego dnia lub używaniu wykresówki przez okres dłuższy niż ten, na który była przeznaczona. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 561/2006 kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od momentu, w którym go przejmują. Nie wyjmuje się wykresówki lub karty kierowcy z urządzenia przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona. Z akt sprawy wynika, że wykresówka okazana podczas kontroli była używana przez okres dłuższy niż ten, na który była przeznaczona, tj. ponad 24 godziny. Wskutek tego zapisy nałożyły się na siebie. W sprawie nie było to kwestionowane. Nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego, polegające na tym, że wykresówka zapisywana była za długo, zgodnie z Lp. 11.2 pkt 2 załącznika do u.t.d, podlega karze pieniężnej w wysokości 200 zł. Zasadnie zatem w zaskarżonej decyzji nałożono na skarżącego karę pieniężną za zapisywaną za długo wykresówkę. Podsumowując opisane wyżej uchybienia organu (mając na uwadze także to, że niezależnie od stwierdzonej liczby naruszonych przepisów mamy do czynienia z jedną sprawą administracyjną załatwianą jedną decyzją), stwierdzono, że stanowią one naruszenie prawa procesowego, to jest art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej: p.p.s.a.) należało skargę uwzględnić, uchylając zaskarżoną decyzję. Mając na uwadze art. 135 p.p.s.a, zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, należało wyeliminować z obrotu prawnego również decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji. Wyeliminowanie tej decyzji było niezbędne do końcowego załatwienia sprawy, mając na uwadze treść zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Klauzula zawarta w pkt. II wyroku wynika z obowiązku zastosowania przez sąd, przepisu art. 152 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach oparte zostało na przepisie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty te składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł, oraz koszty dojazdu do sądu w wysokości 60 zł. Rozpoznając sprawę ponownie organ powinien uwzględnić wyrażoną wyżej ocenę prawną i wskazania, w szczególności w zakresie uzupełnienia postępowania dowodowego w sprawie, zmierzającego do ustalenia okoliczności istotnych ze względu na przesłanki art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 w zw. z art. 3 lit. a rozporządzenia (WE) nr 561/2006.