II SA/Go 918/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2015 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. 31 grudnia 2014 r. wpłynął do tut. Sądu wniosek strony Stowarzyszenia [...] (dalej – Stowarzyszenie) o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPPr w zakresie zwolnienia od opłaty sądowej (wpisu od skargi). W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Stowarzyszenie nie posiada środków pozwalających nas pokrycie kosztów postępowania sądowego. Stowarzyszenie dysponuje niewielkim majątkiem w postaci środków pieniężnych pochodzących z dobrowolnych składek członkowskich. Środki te są przeznaczane na bieżące pokrycie kosztów związanych z działalnością Stowarzyszenia oraz z zakupem materiałów biurowych i pokryciem opłat pocztowych. W uzupełnieniu złożonego wniosku Stowarzyszenie wskazało, że w okresie od listopada 2014 r. do stycznia 2015 r. dochód ze składek członkowskich wyniósł 1.488 zł, zaś poniesione wydatki 1.478 zł. Stowarzyszenie podało, że uzyskany dochód został przeznaczony na obsługę prawną (wniesienie skargi kasacyjnej). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Należy podkreślić, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przytoczonego powyżej przepisu. W niniejszej sprawie skargę wniosło Stowarzyszenie zwykłe które w świetle przepisów ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 855 ze zm.) nie posiada osobowości prawnej, nie może prowadzić działalności gospodarczej, przyjmować spadków i zapisów oraz otrzymywać dotacji, a także korzystać z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie zwykłe uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich (art. 40 ust 1, 42 ust. 1 i 2 cyt. ustawy). W rozpoznawanej sprawie dochód Stowarzyszenia za okres ostatnich trzech miesięcy wyniósł 1.488 zł. Stowarzyszenie składa się z dwunastu członków a miesięczna składka wynosi 28 zł. Z powyższej kwoty Stowarzyszenie pokrywa między innymi wydatki związane z uiszczaniem kosztów postępowań sądowych. Należy podkreślić, że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie posiada ich, chociaż podjęto wszelkie niezbędne działania zmierzające do ich pozyskania (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2010, wyd. LexisNexis, s. 568). Wymaga podkreślenia, że Stowarzyszenie, mimo bycia jednostką non profit, chcąc realizować swą statutową działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie bowiem z poglądem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym w postanowieniu z dnia 15 kwietnia 2008 r., II OZ 317/08 (www.orzeczenia,.nsa.gov.pl) członkowie Stowarzyszenia przystępując do aktywnej realizacji zamierzonych celów i z powołaniem się na nie, m.in. w postępowaniu sądowoadministracyjnym, powinni liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych i przeznaczyć odpowiednie środki na ich pokrycie. Nadto odnosząc się do niewielkiego dochodu Stowarzyszenia należy wskazać, że określenie wysokości składek członkowskich na poziomie uniemożliwiającym realizację zadań stowarzyszenia nie oznacza, że działalność stowarzyszenia ma być de facto finansowana ze Skarbu Państwa. Stowarzyszenie, chcąc realizować swojej statutowe cele, winno zgromadzić odpowiednie środki na poniesienie kosztów postępowania sądowego. W tej sytuacji nie istnieje bowiem żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca zgromadzenie odpowiednich środków finansowych, a organizacja, ustanawiając symboliczne składki członkowskie, sama pozbawia się zdobycia środków na prowadzenie działań statutowych, co stanowi przesłankę do odmowy udzielenia pomocy prawnej. Nawet jeśli stowarzyszenie jest organizacją typu non profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2011 r., I OZ 428/11, LEX nr 990354). Należy także dodać, że Stowarzyszenia nie wykazało, że podjęło działania w celu zgromadzenia środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie wskazuje się, że w sytuacji, gdy powołując się na swoje cele statutowe, Stowarzyszenie zdecydowało się skorzystać z drogi sądowoadministracyjnej, winno przeznaczyć środki na pokrycie kosztów sądowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2015 r., II OZ 49/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie można również pominąć, że wpis od skargi nie jest wysoki, wynosi bowiem 200 zł (§ 2 ust. 5 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że strona skarżąca nie wykazała, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.