II SA/Go 926/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant sekr. sąd. Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi R.S. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Sądu Rejonowego z dnia [...] r., nr [...], II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz radcy prawnego M.K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Wnioskiem z [...] sierpnia 2013 r. R.S. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego o udostępnienie informacji publicznej w postaci wyroków wraz z uzasadnieniami z lat 2010-2013 wydanych w sprawach dotyczących roszczeń przeciwko Skarbowi Państwa za szkody wyrządzone przez zakłady karne. Zaznaczył, że sprawy te rejestrowane są pod symbolem 028. Odpowiadając na powyższy wniosek Prezes Sądu Rejonowego przesłał wnioskodawcy zanonimizowane wyroki w sprawach X C 318/10, X C 501/11, X C 504/11, X C 506/11, X C 671/11, I C 603/11, I C 369 – do których uzasadnienia nie były sporządzane. Decyzją z [...] września 2013 r. nr [...] Prezes Sądu Rejonowego, na podstawie art. 16 ust. 1 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2001 r., nr 112, poz. 1198 ze zm., dalej: u.d.i.p) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: K.p.a) odmówił R.S. udzielenia informacji publicznej w zakresie udostępnienia uzasadnień wyroków wydanych przez Sąd Rejonowy [...] lutego 2011 r. w sprawie X C 126/10 oraz [...] września 2012 r. w sprawie I C 746/11. Uzasadniając decyzję Prezes Sądu Rejonowego wyjaśnił, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Zaznaczono, że do prywatnej sfery życia zalicza się przede wszystkim zdarzenia i okoliczności tworzące sferę życia osobistego i rodzinnego. Cechą prawa do prywatności jest to, że ochroną tą objęta jest dziedzina życia osobistego (prywatnego), rodzinnego i towarzyskiego człowieka (tak WSA w Gorzowie Wlkp. w wyroku z 6 maja 2010 r. II SAB/Go 10/10). Szczególny charakter tej dziedziny życia człowieka uzasadnia udzielenie jej silnej ochrony prawnej. W sprawach o sygnaturach akt V C 126/10 i I C 746/11 znajdują się dane dotyczące przebiegu odbywania kar pozbawienia wolności. Są to więc dane dotyczące sfery życia prywatnego powodów. Dane te podlegają ochronie i dostęp do nich jest wyłączony na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Dlatego też odmówiono wnioskodawcy udzielenia informacji publicznej w zakresie udostępnienia uzasadnień ww. wyroków Od decyzji tej odwołał się R.S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W odwołaniu odwołujący wskazał, że przypadki kiedy przetwarzanie tzw. danych wrażliwych jest dopuszczalne wskazane zostały w art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2002 r., nr 101, poz. 926 ze zm., dalej: u.o.d.o). Według R.S. przepisy tej ustawy nie mają w sprawie zastosowania i podkreślił, że udostępnienie danych powinno być dokonane w taki sposób, aby usunąć dane umożlwiające identyfikację stron postępowania. Decyzją z [...] października 2013 r. nr [...] Prezes Sądu Okręgowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a w zw. z art. 21 u.d.i.p, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy zgodził się organem pierwszej instancji, który wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji oraz w przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Zdaniem organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, że osoby o których mowa w przedmiotowych orzeczeniach, nie są osobami do których zastosować należałoby wspomniane wyżej ograniczenie. W tej sytuacji zaakceptowano stanowisko Prezesa Sądu Rejonowego, iż dane dotyczące przebiegu wykonania kar pozbawienia wolności dotyczą sfery życia prywatnego i podlegają szczególnej ochronie. Trafnie wskazano w zaskarżonej decyzji, że zgodnie z art. 27 ust. 1 u.o.d.o dane te zaliczają się do tzw. "danych wrażliwych", a w ocenie Prezesa Sądu Okręgowego nie zachodzą przesłanki z art. 27 ust. 2 tej ustawy. Wskazano także, że wnioskodawca powołując się w odwołaniu na przepis art. 27 ust. 2 u.o.d.o, nie określił którego z dziesięciu przypadków jego odwołanie miałoby dotyczyć. W ocenie Prezesa Sądu Okręgowego anonimizacja danych osobowych nie uchroniłaby tych osób od ich identyfikacji, ze względu na charakter informacji zawartych w przedmiotowych uzasadnieniach. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniósł R.S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie organu pierwszej instancji do udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że Prezes Sądu Okręgowego utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, powołał się na okoliczność dotyczącą występowania danych wrażliwych, nie wziął jednak pod uwagę tego, że dane wrażliwe można usunąć i do tego służy proces anonimizacji. Zaznaczył, że przypadki kiedy przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne zostały wskazane w art. 27 ust. 2 u.o.d.o. Wskazał, że we wniosku o udostepnienie danych osobowych domagał się ujawnienia stron występujących w poszczególnych postępowaniach. Takiemu niebezpieczeństwu ujawnienia danych osobowych ma przeciwdziałać anonimizacja orzeczenia polegająca na usunięciu danych osobowych, świadków i nazw miejscowości. Uniemożliwi to identyfikację konkretnych osób. Odpowiadając na skargę Prezes Sądu Okręgowego podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. W piśmie z [...] grudnia 2013 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu wskazał, że skarżący domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynika sprawy tj.: - art. 5 ust. 2 u.d.i.p poprzez błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, że anonimizacja danych zawartych w uzasadnieniach wyroków nie uchroni osób, których wyroki dotyczą od ich identyfikacji a w konsekwencji odmowie udostępnienia skarżącemu zanonimizowanych uzasadnień wyroków, - art. 27 ust. 2 u.o.d.o poprzez niewłaściwe zastosowanie. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, zanonimizowanie danych wrażliwych, w szczególności danych dotyczących skazań czy przebiegu odbywania kary, zakładów karnych czy dotyczących życia prywatnego skazanych uniemożliwi identyfikację osób, których dotyczą przedmiotowe orzeczenia podobnie jak ma to miejsce w przypadku udostępniania zanonimizowanych wyroków z uzasadnieniami w innych sprawach. Poza tym skoro udostępniane są zanonimizowane orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz NSA wraz z uzasadnieniami nie ma powodów aby orzeczenia sądów powszechnych miały być anonimizowane w inny sposób lub wyłączone od udostępniania w ramach dostępu do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W ich świetle informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Przy wykładni tych przepisów kierować się należy art. 61 Konstytucji RP, zgodnie z którym prawo do informacji jest publicznym prawem obywatela, realizowanym na zasadach skonkretyzowanych w u.d.i.p. Informacją publiczną będzie zatem każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Art. 10 ust. 1 Konstytucji RP wśród władz publicznych wyróżnia władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Władza ta jest sprawowana przez podmioty wymienione w ust. 2 tego przepisu, tj.: Sejm, Senat, Prezydenta RP i Radę Ministrów oraz sądy i trybunały. Prezes sądu jest więc organem władzy publicznej w świetle art. 4 ust. 1 ustawy. Zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, obowiązane są do udostępnienia informacji publicznej będącej w ich posiadaniu. Akta sprawy sądowej, w rozumieniu u.d.i.p, zawierają informację o działalności organów publicznych (co wypełnia dyspozycję art. 61 Konstytucji RP). Przechodząc na grunt u.d.i.p wskazać należy, iż postanowienia oraz wyroki sądowe są jawne i wraz z uzasadnieniami (jako integralną częścią postanowienia, czy wyroku) stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p Potwierdza to orzecznictwo Naczelnego Sąd Administracyjnego. W wyroku z 8 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1938/10 NSA wyraził pogląd, iż: "Treść orzeczenia sądu nie tylko stanowi zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy informację publiczną o sprawach publicznych, ale stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., będąc rodzajem informacji dotyczących treści i postaci dokumentu urzędowego podlega udostępnieniu w trybie i na zasadach w niej określonych". Z kolei NSA w wyroku z 11 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 933/11 (oba wyroki publik. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) rozpatrywał kwestię udostępniania informacji publicznej na gruncie procesowego prawa karnego i w uzasadnieniu tego wyroku zawarł tezę, iż przepis art. 418a k.p.k. nie określa, w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, odmiennej zasady i trybu dostępu do informacji publicznej, jaką jest wyrok w sprawie karnej. Tak więc orzeczenia sądowe, jako wydane w sprawie przez Sąd w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego są danymi publicznymi i podlegają upublicznieniu na podstawie przepisów u.d.i.p. Zatem wyroki wraz z uzasadnieniami, rozumiane jako dokumenty urzędowe władzy publicznej, posiadają walor informacji publicznej. Zgodnie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Zdaniem organów odmawiających udzielenia informacji publicznej, dane dotyczące przebiegu wykonania kar pozbawienia wolności dotyczą sfery życia prywatnego i podlegają szczególnej ochronie. Organy powołując się na treść art. 27 ust. 1 u.o.d.o stwierdziły, że dane te zaliczają się do tzw. "danych wrażliwych", zaś anonimizacja danych osobowych nie uchroniłaby tych osób od ich identyfikacji, ze względu na charakter informacji zawartych w uzasadnieniach wyroków. Sąd nie podziela tego stanowiska. Nie ulega wątpliwości, że w treści żądanych informacji publicznych (uzasadnieniach wyroków) zawarte są dane osobowe. U.o.d.o przesądza, że imię i nazwisko osoby fizycznej, podlega ochronie danych osobowych. Zatem u.o.d.o stanowi lex specialis w stosunku do u.d.i.p. Organ pierwszej instancji nie mógł więc udostępnić danych, które umożliwiłyby zidentyfikowanie osoby fizycznej (art. 6 ust. 1 u.o.d.o). Nie oznacza to jednak, że zwolniony był z udostępnienia żądanych informacji publicznych. Dostęp do tych informacji powinien zostać na wniosek spełniony, pod warunkiem jednak zachowania w tajemnicy danych identyfikujących osoby fizyczne poprzez tzw. anonimizację, która jest czynnością czysto techniczną. Zatem rolą organu pierwszej instancji było takie zanonimizowanie wnioskowanych do udostępnienia informacji aby uchronić osoby wskazane w wyrokach od ich identyfikacji. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uznając, że organy obu instancji błędnie uznały, że nie jest możliwe udostępnienie wnioskowanych informacji publicznych z uwagi na ochronę danych osobowych, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Sądu Rejonowego. Przejmując sprawę do ponownego rozpoznania organ pierwszej instancji zobowiązany będzie do udzielenia skarżącemu wnioskowanych informacji publicznych, po usunięciu danych podlegających ochronie na podstawie u.o.d.o. O wynagrodzeniu dla radcy prawnego orzeczono na podstawie art. 250, art. 205 § 2 P.p.s.a oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490).