II SA/Go 932/15

Starszy referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.– Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2016 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku S sp. z o.o. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 12 stycznia 2016 r. oddalił skargę S sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 kwietnia 2016 r. pełnomocnik strony skarżącej – S sp. z o.o. został wezwany do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Pismem z dnia [...] kwietnia 2016r. skarżąca spółka złożyła wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. 9 maja 2016 r. strona skarżąca uzupełniła braki formalne wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie formularza PPPr. W uzasadnieniu wniosku spółka wskazała, że w 2015 r. i 2016 r. spółka zawiesiła działalność w rolnictwie i nie osiąga dochodu ze sprzedaży plonów. Nadto spółka podała, że ponosi duże koszty związane z wyjazdami służbowymi prezesa zarządu (1 wyjazd – 1.000 zł). Spółka przedłożyła wyciągi z rachunku bankowego, zestawienie wartości przychodów i kosztów uzyskania przychodów za ostatnie trzy miesiące, odpis deklaracji kwartalnej od towarów i usług. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.). osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Należy wskazać, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przytoczonego powyżej przepisu. Wymaga podkreślenia, że od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą generalnie wymaga się podejmowania działań z zachowaniem wyższego stopnia staranności. Dotyczy to również przewidywania konsekwencji wykonywanej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. W tym kontekście należy również podkreślić, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego. Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (zob. Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. 2 wyd., Warszawa 2006, s. 504, postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 147/08, LEX nr 479137). Należy wskazać, że referendarz sądowy postanowieniem z dnia 10 marca 2016 r. odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zważyć trzeba, że dopuszczalne jest ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w przypadku uprzedniego prawomocnego oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Kolejny wniosek w tym względzie podlega rozpoznaniu w trybie przewidzianym w art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Powinny to być jednak zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, czy też w obowiązującym prawie, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W ocenie referendarza sądowego nie mamy do czynienia z taką sytuacją w rozpoznawanej sprawie. Należy wskazać, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Przedsiębiorstwo prowadząc działalność gospodarczą powinno uwzględnić w jej ramach odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z jego działalnością (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191). O możliwościach płatniczych skarżącej Spółki świadczy fakt, że nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego (zob. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2015 r., II FZ 36/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). [...] marca 2016 r. na konto spółki wpłynęła kwota 3.000 zł. Nadto nie sposób zaakceptować sytuacji, że spółka reguluje swoje zobowiązania względem podmiotów prywatnych (B sp. z o.o.) z tytułu umowy leasingu (2.733,53 zł – [...].03.2016 r.), czy też ponosi wysokie koszty z tytułu wyjazdów służbowych członka zarządu (jeden wyjazd – 1.000 zł), a jednocześnie domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. W konsekwencji nie uzasadniają one zwolnienia od kosztów sadowych (zob. postanowienie NSA z dnia 15 października 2014 r., II FZ 1466/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Może to również oznaczać, że spółka dysponuje środkami, aczkolwiek poza rachunkami bankowymi (zob. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2015 r., I GZ 771/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie zwraca się uwagę, iż przedsiębiorca w ramach ryzyka prowadzenia działalności powinien liczyć się z możliwością albo koniecznością dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej. Tym samym w przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową powinien się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, bądź z bieżącej działalności lub ze zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu (postanowienie NSA z dnia 21 września 2015 r., I FZ 287/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy dodać, że fakt odnotowania straty przez Spółkę nie uzasadnia odmiennego wniosku. Zważyć bowiem trzeba, że ponoszenie straty nie oznacza spełnienia przesłanki warunkującej przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Strata jest jedynie nadwyżką sumy kosztów uzyskania przychodów nad osiągniętymi przychodami. W judykaturze stwierdzono, że strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 260/08, LEX nr 479125, postanowienie NSA z dnia 8 maja 2014 r., II GZ 191/14, LEX nr 1467686). Jak już wskazano, osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, LEX nr 794951, postanowienie NSA z dnia 16 maja 2014 r., II FZ 553/13, LEX nr 1460148). W rozpoznawanej sprawie Spółka nie wykazała, że podjęła jakiekolwiek czynności w celu uzyskania środków na pokrycie kosztów sądowych. Nadto skarżąca spółka nie wykazała, że zaszły istotne zmiany w jej sytuacji majątkowej w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. Konstatując należy stwierdzić, że S sp. z o.o. nie wykazała, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu w zw. z art. 165 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.