II SA/Go 934/13
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2013-11-28
Skład orzekający: Sławomir Pauter, Maria Bohdanowicz, Michał Ruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma prawną możliwość umorzenia odsetek za zwłokę w płatności składek na ubezpieczenie społeczne, jeśli nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności należności określone w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, a wnioskodawca powołuje się na art. 67a Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma prawnej możliwości umorzenia odsetek za zwłokę w płatności składek na ubezpieczenie społeczne, jeśli nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności należności określone w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis art. 67a Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania do umorzenia tych należności, ponieważ nie został wymieniony w katalogu przepisów Ordynacji podatkowej, które stosuje się do należności z tytułu składek zgodnie z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Pojęcie 'należności z tytułu składek' obejmuje również odsetki za zwłokę.Stan faktyczny
Powiatowy Urząd Pracy złożył wniosek o umorzenie odsetek naliczonych od nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne, które zostały uiszczone po terminie z przyczyn niezawinionych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności należności określone w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych i że art. 67a Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ZUS utrzymał w mocy decyzję odmowną. Powiatowy Urząd Pracy złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając błędną wykładnię przepisów i możliwość zastosowania art. 67a Ordynacji podatkowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Powiatowego Urzędu Pracy na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2013 r. sprawy ze skargi Powiatowego Urzędu Pracy na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja wydana
z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2013 roku w związku z wnioskiem Powiatowego Urzędu Pracy o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia odsetek za zwłokę w płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, którą to decyzją utrzymano w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2013 roku w sprawie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę w płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
Powyższa decyzja została wydana w oparciu o następujący stan faktyczny:
Decyzją z dnia [...] marca 2013 roku, nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział, działając na podstawie art. 83 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2009 roku, nr 205, poz. 1585 ze zm.) stwierdził, że M.N. jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek Powiatowego Urzędu Pracy w okresie od [...] stycznia 2009 roku do [...] czerwca 2011 roku podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu. Powiatowy Urząd Pracy nie wniósł od powyższej decyzji odwołania. Po jej uprawomocnieniu uiścił należne składki ubezpieczeniowe bez odsetek z tytułu opóźnienia ich uiszczenia.
W dniu 25 kwietnia 2013 roku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział
wpłynął wniosek płatnika składek Powiatowego Urzędu Pracy, o umorzenie naliczonych odsetek od nieopłaconych w terminie składek.
W oparciu o powyższy wniosek Zakład Ubezpieczeń Społecznych wszczął postępowanie administracyjne w celu rozpatrzenia tego wniosku. Ustalono,
że wnioskodawca jest samorządową jednostką budżetową w rozumieniu ustawy
o finansach publicznych i należy do powiatowej administracji zespolonej. Podstawę gospodarki finansowej stanowi plan dochodów i wydatków związany z budżetem jednostki samorządowej. Wydatki pokrywane są bezpośrednio z budżetu samorządu,
tj. budżetu powiatu, Funduszu Pracy oraz z Europejskiego Funduszu Społecznego. Uzyskiwane dochody przekazywane są do budżetu samorządu. Powiatowy Urząd Pracy nie jest płatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych i od osób prawnych, ani podatku od towarów i usług. Powiatowy Urząd Pracy nie jest właścicielem nieruchomości. Posiadane ruchomości to głównie wyposażenie urzędu. Są to urządzenia komputerowe, drukarki, centrala telefoniczna. Podmiot jest właścicielem samochodu osobowego marki [...]. Aktualna wartość majątku ruchomego według wyceny księgowej wynosi 427.324,76 złotych. Powyższe okoliczności wnioskodawca wykazał składając do akt sprawy administracyjnej oświadczenie o stanie majątkowym, statut i zestawienie składników majątkowych. Zadłużenie z tytułu nie uiszczonych składek z tytułu ubezpieczenia społecznego powstało w wyniku błędnej interpretacji rodzaju umowy, jednej z osób wykonujących umowę zlecenia. Dłużnik uregulował należne z tytułu tej umowy składki ubezpieczeniowe, jednak bez należnych odsetek.
Decyzją z dnia [...] lipca 2013 roku, nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1-4 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, odmówił umorzenia odsetek naliczonych z tytułu nie uiszczonych w terminie składek ubezpieczeniowych, a które to odsetki na dzień wydania decyzji wyniosły 3.113 złotych, w tym z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne w kwocie 2.204 złote, a z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 926 złotych.
W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że zgodnie z dyspozycją art. 23 ust. 1 i 1a
i art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, od nieopłacanych w terminie składek należne są od płatnika odsetki za zwłokę liczone na zasadach i w wysokości określonej w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa ( tj. Dz. U.
z 2012roku, poz. 749). Wskazano, że zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest obowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2008 roku, Nr 78 poz. 465), wpłaty składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie społeczne, dokonane przez płatnika składek po terminie określonym w ustawie, powinny obejmować również odsetki za zwłokę. W myśl art. 28 ust. 1 i2 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umorzone w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4, stanowiących, że należności te mogą być umorzone z zastrzeżeniem ust. 3a, tylko w przypadku całkowitej nieściągalności. Przepis art. 28 ust. 3 powołanej wyżej ustawy wskazuje w sposób wyczerpujący przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Oceniając materiał dowodowy organ uznał,
że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona żadna z powyższych przesłanek. Powołując się nadto na obowiązek dbałości o dobro finansów ubezpieczeń społecznych, cele na które są uiszczane składki ubezpieczeniowe, organ uznał, że brak jest podstaw do umorzenia odsetek naliczonych z tytułu nieopłacania składek
w terminie.
W dniu 26 lipca 2013 roku Powiatowy Urząd Pracy złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu odsetek naliczonych od nieuiszczonych w terminie składek ubezpieczeniowych. W ocenie płatnika w niniejszej sprawie do rozpoznania jego wniosku winien mieć zastosowanie art. 23 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który wskazuje, że do nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa. Przepis ten zatem stanowi w zakresie instytucji odsetek za zwłokę, odesłanie do odpowiednich regulacji wskazanej ustawy Ordynacja podatkowa. Przepis art. 67a Ordynacji podatkowej przyznaje organowi (w niniejszej sprawie ZUS), kompetencje do umorzenia w całości lub w części odsetek za zwłokę. Regulacja ta nie jest obwarowana żadnymi wymogami, jak ma się to w przypadku art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Należy zatem przyjąć, że umorzenie odsetek pozostawiono do swobodnego uznania ZUS. Wnioskodawca podkreślił, że opóźnienie w płatności składek było spowodowane rozbieżnością interpretacji, co do sposobu zakwalifikowania stosunku prawnego na podstawie, którego członkowie Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności wykonywali swe czynności i nie wynikało z celowego działania lub zaniechania płatnika. Nadto podniesiono, że odsetki ustawowe zostaną ewentualnie zapłacone przez płatnika ze środków własnych, które w rzeczywistości stanowią środki publiczne. Tym samym nastąpi jedynie przelanie środków publicznych między ich dysponentami.
Decyzją z dnia [...] września 2013 roku, nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2013 roku w sprawie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę w płatności należności z tytułu składek ubezpieczeniowych.
Po przedstawieniu stanu faktycznego ustalonego w trakcie postępowania administracyjnego organ podtrzymał argumentację prawną rozstrzygnięcia zawartą
w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2013 roku. Organ podał, że zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS przy uwzględnieniu ust. 2-4, co oznacza, że decyzja w tym zakresie należy do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który może – na warunkach określonych w tym przepisie - umorzyć należności składkowe. Zgodnie z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust. 3a. Następnie organ przytoczył treść art. 23 ust. 3, który określa przypadki, kiedy według ustawodawcy zachodzi całkowita nieściągalność i które zdaniem organu zostały wyliczone w sposób wyczerpujący. Wyłącza to możliwość uwzględnienia przez organ innych sytuacji niż wymienione w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Stwierdzono,
że w stosunku do wnioskodawcy nie została spełniona żadna z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 ustawy uzasadniająca umorzenie odsetek. Zarówno naczelnik urzędu skarbowego ani też komornik sądowy nie prowadzą przeciwko wnioskodawcy postępowania egzekucyjnego w trakcie, którego by stwierdzono brak majątku, z którego można by prowadzić egzekucję, a zgodnie z orzecznictwem, dopóki organ egzekucyjny nie stwierdzi braku majątku, nie można mówić o zaistnieniu przesłanki sformułowanej
w art. 28 ust. 5 pkt 5, ani też wykazać, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ stwierdził, że użyte przez ustawodawcę w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych określenie "należności z tytułu składek" obejmuje zarówno składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia, dodatkową opłatę, a nie wyłącznie składki jak podnosi wnioskodawca (art. 24 ust. 2). Odesłanie do przepisów Ordynacji podatkowej, o których mowa w art. 23 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dotyczy zasad (w tym obliczania) i wysokości należnych od płatnika odsetek za zwłokę. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych w art. 31 w sposób precyzyjny wyliczyła przepisy Ordynacji podatkowej mające zastosowanie do należności z tytułu składek. Nie został wymieniony art. 67a Ordynacji podatkowej, a tym samym nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Nie ma znaczenia do naliczania odsetek z tytułu zwłoki w płatności składek fakt, że opóźnienie w ich zapłacie nastąpiło w wyniku celowego lub nie działania lub zaniechania płatnika. Obowiązujące przepisy nie dopuszczają takiej sytuacji, aby po terminie mogła być uregulowana tylko należność główna, zaś odsetki za zwłokę od tej należności pozostały nie uiszczone. Wynika to z zasad dokonywania rozliczeń wpłat określonych
w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2008 roku nr 78, poz. 465). Nadto podkreślono, że umarzanie należności składkowych winno być traktowane na zasadach wyjątkowości. Umorzenie zadłużenia w sytuacji, gdy istnieje realna możliwość zaspokojenia roszczeń Zakładu działałaby na niekorzyść finansów ubezpieczeń społecznych i innych funduszy.
W złożonej skardze na powyższą decyzję Powiatowy Urząd Pracy podniósł zarzut naruszenia prawa, tj. art. 23, 28,i 31 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że w niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie miał prawnej możliwości umorzenia skarżącemu należności z tytułu odsetek za opóźnienie w płatności składek. Wskazując na powyższe uchybienie wnoszący skargę wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postepowania sądowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że ubiega się o umorzenie odsetek naliczonych od składek z tytułu ubezpieczenia społecznego, które zostały uiszczone po terminie z przyczyn nie zawinionych przez niego. Same składki zostały uiszczone. Zdaniem skarżącego podstawę rozważenia możliwości umorzenia spornych odsetek winien stanowić przepis art. 67a ustawy Ordynacja podatkowa, który w niniejszej sprawie winien zostać zastosowany z uwagi na treść art. 23 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis art. 23 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że do nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa. Tym samym w zakresie umarzania odsetek naliczanych według powyższego uregulowania ma zastosowanie cytowany wyżej przepis art. 67a Ordynacji podatkowej. Według tego przepisu umorzenie odsetek pozostawiono do swobodnego uznania Zakładu. Odnośnie stanowiska organu, że przepis art. 67a nie ma zastosowania w niniejszej sprawie albowiem nie został wymieniony w art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, skarżący stwierdził, iż z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, że wyszczególnione w nim przepisy Ordynacji podatkowej mają odpowiednie zastosowanie do należności z tytułu składek. W zakresie odsetek przepisem specjalnym jest art. 23 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podtrzymano stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że w myśl z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kierując się wskazaniami kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują zatem oceny zasadności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego,
a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z kolei, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Natomiast skarga podlega oddaleniu w przypadku uznania przez sąd, że zaskarżona decyzja lub postanowienie pozostaje w zgodności
z przepisami prawa materialnego, a także nie narusza przepisów prawa procesowego
w stopniu nakazującym jej wzruszenie.
Dodać należy, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na samym wstępie rozważań należy stwierdzić, iż problematyka składek na ubezpieczenie społeczne została uregulowana w ustawie z 13 października 1998 r.
o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.), zwanej dalej jako "u.s.u.s.". W ustawie tej określono między innymi sposób finansowania składek, ich wysokość, sposób poboru, egzekucji, a także stosowanie ulg i umorzeń w ich uiszczaniu. Problematyka ta została uregulowana w rozdziale 3 wymienionej ustawy. Jeżeli chodzi o ulgi i umorzenia to przepisy ustawy mają także zastosowanie do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, co wynika z treści art. 32 ustawy. Do należności z tytułu składek mają także zastosowanie niektóre przepisy Ordynacji podatkowej wymienione w art. 31 ustawy. Przepis ten enumeratywnie wymienia, jakie przepisy Ordynacji podatkowej mają zastosowanie. Oznacza to, iż do należności z tytułu składek generalnie stosuje się przepisy ustawy z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz odpowiednio tylko te przepisy Ordynacji podatkowej, które zostały określone w art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 roku. Wśród przepisów Ordynacji wymienionych w art. 31 ustawy z 13 października 1998 r. nie ma jednak przepisu art. 67a. Świadczy to o tym, iż wymieniony przepis Ordynacji nie ma zastosowania do umorzenia należności
z tytułu składek w tym również odsetek naliczonych z tytułu opóźnienia w płatności składek ubezpieczeniowych. Przepis art. 31 zawiera wyczerpujący katalog przepisów Ordynacji podatkowej, jakie mają zastosowanie do składek. W sytuacji, gdy nie wymieniono w nich przepisów Ordynacji wskazanych w skardze to oznacza, że ich się nie stosuje do rozpatrywania wniosków o umorzenie należności z tytułu składek. Nie ulega wątpliwości, iż gdyby zamiarem ustawodawcy było, aby przepis art. 67a Ordynacji miał zastosowanie do składek, to wymieniono by go w art. 31 ustawy z 13 października 1998 r. Skoro jednak w przepisie art. 31 pominięto przepis Ordynacji wyżej wskazany, to prowadzi to do wniosku, iż nie stosuje się go do należności z tytułu składek. Taki pogląd został wyrażony między innymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 11 maja 2011 roku, sygn. akt II GSK 545/2010 (Lex Polonica nr 2551408) oraz
w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 grudnia 2011 roku, sygn. akt I SA/Bd 791/2011 (Lex Polonica nr 3066608). Powyższe stanowisko podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie.
Błędny jest zatem zarzut strony skarżącej, iż organy administracji winny rozpoznać wniosek w przedmiocie umorzenia spornych odsetek w oparciu o przepis art. 67 a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa. Nie można podzielić nadto poglądu skarżącego zgodnie, z którym przepis art. 23 u.s.u.s. reguluje w sposób wyczerpujący kwestie należności ubocznych, jakimi są odsetki naliczane od składek na ubezpieczenie społeczne, które zostały uiszczone przez płatnika z opóźnieniem,
tj. że w oparciu o ten przepis, do spraw związanych z umorzeniem tych odsetek stosuje się art. 67a ustawy Ordynacja podatkowa. Przepis ten stanowi, że do nieopłaconych
w terminie składek należne są od płatnika odsetki za zwłokę, na zasadach i wysokości określonych w ustawie Ordynacja podatkowa. Pod pojęciem zasad i wysokości nie mieści się kwestia umorzenia odsetek. Należy również zauważyć, że przepis art. 28 u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4. Natomiast zgodnie z art. 24 ust. cytowanej ustawy, że przez użyte przez ustawodawcę w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych określenie "należności z tytułu składek" należy rozumieć składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowe opłaty. Tym samym również powyższe przepisy wyłączają możliwość zastosowania do umorzenia odsetek przepisu art. 67a Ordynacji podatkowej, skoro instytucja umorzenia należności z tytułu składek została unormowana w art. 28 ustawy u.s.u.s.
Nie ma wpływu na naliczenie odsetek od zaległych składkowej kwestia winy za opóźnienie w ich uiszczeniu. Obowiązek naliczenia odsetek od zaległości składkowej powstaje z mocy samego prawa, z chwilą upływu terminu do ich uiszczenia. Odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności. Wynika to z zamieszczonego w treści art. 23 ust. 1 u.s.u.s. odesłania do przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa, regulujących zasady naliczania i wysokości odsetek za zwłokę.
Z kolei ustawa Ordynacja podatkowa wiąże określenie "odsetki za zwłokę" z sytuacją, kiedy podatnik zobowiązany do świadczenia podatku (należności) nie uiści podatku
w terminie płatności. Takie opóźnienie w spłacie podatku ustawodawca nazywa "zwłoką". Przepis art. 53 § 1 Ordynacji stanowiący o obowiązku pobrania odsetek za zwłokę w przypadku istnienia zaległości w opłacaniu podatków w ogóle nie zajmuje się zagadnieniem, z czyjej winy zaległości te powstały. To zaś oznacza, że w każdej sytuacji faktycznej istnienie zaległości podatkowych rodzi dla podatnika następstwa
w postaci obowiązku świadczenia od nich odsetek za zwłokę.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że organ zasadnie rozstrzygnął wniosek skarżącego o umorzenie odsetek w oparciu o przesłanki określone w art. 28 ust. 1, 2 i 3 u.s.u.s.
Stosownie do przepisu art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem jak wyżej wskazano należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust.2), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem przesłanek określonych w ust. 2-4. Na podstawie ust. 2 powołanego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności,
z zastrzeżeniem ust. 3a. W przepisie art. 28.ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Zgodnie z tym przepisem całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia
28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia
w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,
z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu .składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Jak zasadnie wykazał organ żadna z tych przesłanek w niniejszej sprawie nie została spełniona., co znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym,
a w szczególności w ustaleniach dotyczących mienia ruchomego należącego do dłużnika i jego wartości. W złożonej skardze strona również nie podnosi, aby którakolwiek z tych przesłanek została spełniona.
Nie ma również zastosowania w niniejszej sprawie przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Według brzmienia tego przepisu, dotyczy on wyłącznie należności tytułem składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie. Zgodnie z art. 4 u.s.u.s. użyte w ustawie określenia oznaczają między innymi: ubezpieczeni - osoby fizyczne podlegające chociaż jednemu
z ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 1 ustawy, a pod pojęciem płatnik składek należy rozumieć podmioty wskazane w art. 4 pkt 2 a-za. Skarżący nie jest ubezpieczonym w rozumieniu tych przepisów, a jedynie płatnikiem składek. Tym samym nie ma do jego sytuacji zastosowanie przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b, rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, które dotyczy zasad umarzania zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek.
Nie stanowi przesłanki umorzenia należności z tytułu składek fakt, że środki finansowe, z których zostaną one uiszczone pochodzą ze środków publicznych. Żadna z przesłanek określających całkowitą nieściągalność wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. nie pozwala zakwalifikować powyższej okoliczności podnoszonej przez stronę skarżącą jako podstawy umorzenia należności z tytułu składek.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi, a tym samym na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło