II SA/Go 95/05
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2005-07-21
Skład orzekający: Marzenna Linska - Wawrzon, Ireneusz Fornalik, Joanna Brzezińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo wezwał do zwrotu nienależnie pobranej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej, uwzględniając przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego przez organ odwoławczy, który utrzymał w mocy wadliwą decyzję organu pierwszej instancji. W szczególności, organ odwoławczy nie usunął wad decyzji organu pierwszej instancji, która dotyczyła zwrotu nienależnie pobranej pomocy pieniężnej. Wadliwość decyzji organu pierwszej instancji polegała na nieprecyzyjnym rozstrzygnięciu, braku obligatoryjnego wskazania art. 163 Kpa w podstawie prawnej oraz niewyczerpującym ustaleniu stanu faktycznego, w tym rzeczywistej daty utraty statusu rodziny zastępczej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie, która wezwała I.S. do zwrotu nienależnie pobranej pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania małoletniego B.S. umieszczonego w rodzinie zastępczej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca podnosiła, że opiekowała się dzieckiem od urodzenia, informowała organ o przebiegu rozprawy sądowej i nie została powiadomiona o konieczności odebrania postanowienia sądu, a świadczenie było wypłacane przez 21 miesięcy. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2004 r. oraz stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska - Wawrzon, Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik,, Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Monika Nowak, po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi I.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w rodzinie zastępczej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] działający z upoważnienia starosty Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie, na podstawie art. 33e ust. 1 pkt 1, art. 33g ust. 2, ust. 4 art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r., Nr 64, poz. 4141 z późn.zm.), art. 9 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 2000 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz.U. Nr 83, poz. 939), art. 61 § 1 i 4 Kpa oraz postanowienia Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] kwietnia 2001 r., sygn. akt III RNsm 82/01, zmienił decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. zmienioną decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...] i decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] (wydaną na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] lutego 2001 r. sygn. akt III RNsm 82/01) w zakresie okresu, na jaki decyzją [...] została przyznana miesięczna pomoc pieniężna na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej. Zmiana ww. decyzji nastąpiła w ten sposób, że od [...] stycznia 2001 r. do [...] lutego 2001 r. przyznano pomoc pieniężną w wysokości 1664,40 zł (słownie: tysiąc sześćset sześćdziesiąt cztery złote 40/00) na częściowe pokrycie kosztów utrzymania małoletniego B.S. umieszczonego w rodzinie zastępczej I.S. i w terminie od [...] lutego 2001 r. do dnia [...] kwietnia 2001 r. w wysokości 2.367,21 zł (słownie: dwa tysiące trzysta sześćdziesiąt siedem złotych 21/00). Jednocześnie organ wezwał do zwrotu nienależnie pobranej pomocy pieniężnej za okres od [...] kwietnia 2001 r. do [...] grudnia 2002 r. w kwocie 20170,36 zł (słownie: dwadzieścia tysięcy sto siedemdziesiąt złotych i 36/00) w terminie 30 od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji, na wskazany w niej rachunek bankowy lub w kasie Powiatu.
W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] lutego 2001 r., sygn. akt III RNsm 82/01 Starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania rodziny zastępczej udziela pomocy miesięcznej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania umieszczonego w tej rodzinie dziecka w wysokości 80% podstawy (1387 zł) niezależnie od dochodu rodziny. Zgodnie z art. 9 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 2000 r. w sprawie rodzin zastępczych, w przypadku gdy dziecko przebywało w rodzinie przed wydaniem orzeczenia o umieszczeniu dziecka w tej rodzinie pomoc pieniężna przysługuje za okres pobytu dziecka przed wydaniem orzeczenia, nie dłuższy jednak niż dwa miesiące. Wobec pisemnego oświadczenia I.S. z dnia [...] marca 2001 r., wnuk B.S. zamieszkuje w jej rodzinie od urodzenia to jest od [...] stycznia 1992 r., stąd pomoc pieniężna na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w terminie od [...] stycznia 2001 r. do [...] lutego 2001 r. Organ przedstawił szczegółowo sposób ustalenia wysokości pomocy pieniężnej w okresie od [...] lutego 2001 do [...] kwietnia 2001 w łącznej wysokości 2367,21 zł. Dalej organ wskazał, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] kwietnia 2001 r. w sprawie o wskazanej wyżej sygnaturze akt, które wpłynęło do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w dniu [...] grudnia 2002 r. ustalono, że Sąd ten stwierdził brak podstaw do zawieszenia lub ograniczenia władzy rodzicielskiej B.S.-S. nad B.S., co oznacza, że umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej I.S. na podstawie zarządzenia Sądu z dnia [...] lutego 2001 r. było określone i trwało od tego dnia do [...] kwietnia 2001 r.
Organ podniósł także, że Sąd Rodzinny i Nieletnich przesyłając w dniu 19 grudnia 2002 r. prawomocne postanowienie z dnia [...] kwietnia 2001 r. poinformował, że I.S. była obecna na rozprawie dotyczącej małoletniego B.S. i treść zapadłego na niej orzeczenia została jej ogłoszona. W ocenie organu, zgodnie z powyższym udzielona pomoc na częściowe pokrycie kosztów dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej była niezasadna, gdyż I.S., na podstawie przepisu art. 45 ustawy o pomocy społecznej zobowiązana była pisemnie do poinformowania Centrum Pomocy Rodzinie o zmianie sytuacji osobistej i majątkowej. Organ ustalił nienależnie pobraną przez ww. pomoc pieniężną za okres od [...] kwietnia 2001 r. do [...] grudnia 2002 r. na kwotę 20176,36 zł. wskazując jednocześnie szczegółowo podstawę prawną jej naliczania i wypłacania w poszczególnych okresach. Konkludując organ podniósł, że zgodnie z przepisem art. 43 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej, organ właściwy może zmienić lub uchylić decyzję administracyjną na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa lub jeżeli nastąpiły zmiany w sytuacji dochodowej lub osobistej osób otrzymujących świadczenie.
I.S., w dniu [...] stycznia 2004 r. (data stempla pocztowego) złożyła odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w którym podniosła, że występowała do Sądu o ustanowienie jej rodziną zastępczą dla małoletniego wnuka B.S., a nie o pozbawienie jego matki praw. Odwołująca się podkreśliła, że chorym dzieckiem specjalnej troski opiekowała się od urodzenia, gdyż jego matka przebywała poza miejscem zamieszkania. Jednocześnie podniosła także zarzut, że informowała pracownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie o przebiegu rozprawy w przedmiotowej sprawie oraz o fakcie, że matka dziecka nie została pozbawiona praw rodzicielskich, a nikt w Sądzie oraz w organie nie powiadomił jej, że sama powinna odebrać postanowienie sądu. Odwołująca się wskazała, że kazano jej czekać a ona zobowiązała się dostarczyć postanowienie sądu po jego otrzymaniu, jednocześnie w tym czasie przez 21 miesięcy wypłacano jej nadal świadczenie jako rodzinie zastępczej. Dopiero, gdy w dniu [...] grudnia 2002 r. zgłosiła fakt, że z dniem [...] stycznia 2003 r. przestaje być rodziną zastępczą (dziecko wróciło do matki) organ dopatrzył się braku w dokumentach postanowienia sądowego. Odwołująca się wskazał także, że wszystkie wypłacane przez organ pieniądze przeznaczane były na potrzeby dziecka, a ona pozostaje obecnie w bardzo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, w związku z czym wnosi o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie pobranej pomocy pieniężnej.
Decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn.zm.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 33e ust. 1 pkt 1, art. 33g ust. 2 i 4, art. 34 ust. 4a i art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn.zm.), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu pierwszej instancji, iż I.S. stanowiła rodzinę zastępczą dla B.S. od [...] lutego 2001 r. (data zarządzenia tymczasowego Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt III RNsm 82/01 o ustanowieniu odwołującej się rodziną zastępczą na czas trwania postępowania) do [...] kwietnia 2001 r., gdyż postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2001 r. Sąd stwierdził brak podstaw do zawieszenia lub ograniczenia władzy rodzicielskiej B.S.-S.. Wobec powyższego prawo do pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania małoletniego B.S. przysługiwało I.S. we wskazanym wyżej okresie, oraz dodatkowo w okresie od [...] stycznia 2001 r. do [...] lutego 2001 r. (gdyż jeżeli dziecko przebywało w rodzinie zastępczej przed wydaniem orzeczenia o umieszczeniu dziecka w tej rodzinie to pomoc przysługuje także za okres pobytu przed wydaniem orzeczenia, nie dłużej jednak niż dwa miesiące). W ocenie organu drugiej instancji pomoc pobrana z tego tytułu po [...] kwietnia 2001 r. była pomocą nienależną, i to skarżąca powinna niezwłocznie poinformować Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie o postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2001 r., gdyż miało ono wpływ na jej prawo do pobierania świadczenia pieniężnego.
Organ odwoławczy wskazał także, że postanowienie Sądu z dnia 20 kwietnia 2001 r. wpłynęło do organu pierwszej instancji w dniu 19 grudnia 2002 r. i od dnia 1 stycznia 2003 r. zaprzestano wypłacać comiesięczną pomoc na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej, jednocześnie zaskarżona decyzją wzywając do zwrotu nienależnie pobranej pomocy pieniężnej w kwocie 20.170,36 zł. Wezwanie to nastąpiło zgodnie z przepisem art 34 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej, który wskazuje, że świadczenia nienależnie pobrane podlegają, zwrotowi, niezależnie od dochodu rodziny.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w dniu 29 marca 2004 r. wniosła I.S., ponownie podnosząc zarzuty wskazane w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z przepisem § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz.U. Nr 187, poz. 1926) w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 187, poz. 1927) sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie województwa lubuskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i postępowanie nie zostało zakończone do dnia 1 lipca 2005 r. zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. Mając powyższe na uwadze, na mocy cytowanych przepisów, Sąd ten z dniem 1 lipca 2005 r. stał się właściwym do rozpoznania przedmiotowej skargi.
Przystępując do rozpoznania skargi należy wskazać, że Sąd podzielił argumenty wskazane przez organy administracji publicznej pierwszej i drugiej instancji, że na podstawie obowiązujących przepisów o pomocy społecznej, każdy kto ze środków publicznych pobierze świadczenie nienależne obowiązany jest do jego zwrotu, niezależnie od sytuacji majątkowej i rodzinnej w jakiej się znajduje. Prawidłowo również organ na podstawie wskazanych w decyzji administracyjnej przepisów wywiódł, że w przedmiotowej sprawie skarżąca otrzymywała świadczenie z pomocy społecznej z tytułu pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania małoletniego B.S. umieszczonego u niej w rodzinie zastępczej na mocy zarządzenia tymczasowego Sądu Rejonowego, Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z dnia [...] lutego 2001 r., w związku ze wszczęciem postępowania o zawieszenie lub ograniczenie władzy rodzicielskiej B.S.-S. i umieszczenie małoletniego B.S. w rodzinie zastępczej u I.S. (na czas trwania tego postępowania). Zatem wraz z zakończeniem ww. postępowania poprzez stwierdzenie przez sąd opiekuńczy braku podstaw do zawieszenia lub ograniczenia władzy rodzicielskiej B.S.-S. nad małoletnim B.S., odpadła także podstawa prawna pobierania przez I.S. tego świadczenia, gdyż przestała stanowić dla swojego wnuka rodzinę zastępczą, w rozumienia przepisów prawa. Od dnia kiedy I.S., zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, zaprzestała formalnie pełnienia funkcji rodziny zastępczej wobec B.S. mimo, iż faktycznie (zgodnie z wolą rodziców małoletniego) opiekowała się nim, nie była uprawniona do pobierania wskazanego wyżej świadczenia stanowiącego, na podstawie przepisu art. 33g ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, formę pomocy jedynie dla rodzin zastępczych.
Zgodnie z przepisem art. 34 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi, w tych okolicznościach skarżąca jest zatem zobowiązana, do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z pomocy społecznej. Należy wskazać także, że podkreślany przez skarżącą fakt, że wszelkie pobrane środki przeznaczane były wyłącznie na potrzeby dziecka oraz jej trudna sytuacja materialna nie umożliwia odstąpienia przez organ od żądania zwrotu środków publicznych, które miały służyć pomocy rodzinom zastępczym. Zapewnienie środków utrzymania i wychowania dziecka jest bowiem obowiązkiem jego rodziców, oni powinni pokrywać wszelki związane z tym koszty, także w sytuacji, gdy wychowanie i bezpośrednią opiekę nad dzieckiem powierzyli innym osobom.
Niezależnie od powyższych okoliczności, skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sprawując tę kontrolę w zakresie skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd uwzględnia skargę, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ww. ustawy).
W myśl powyższych regulacji ustawowych Sąd zważył, że skarga I.S. zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie z powodu argumentów podnoszonych przez skarżącą. Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, zm. Dz.U. z 2004 r. Nr 162, poz. 1692) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz może brać pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, jakie miały miejsce w postępowaniu administracyjnym.
Niniejsza skarga dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2004 r. nr [...], która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...]. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji, nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z przepisu art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego, który wyposażył organ w kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji (gdy zostanie stwierdzona jej wadliwość). Jednocześnie zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sadów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że w razie gdy organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę nie usuwa naruszeń przepisów prawa, które nastąpiły przy rozpoznawaniu sprawy przez organ pierwszej instancji, decyzja organu odwoławczego jest także decyzją wadliwą (yide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lipca 1986 r. II SA 1829/85, ONSA 1986, Nr 2, póz. 43}.
W ocenie Sądu, przeprowadzając przedmiotowe postępowanie odwoławcze organ drugiej instancji naruszył przepisy postępowania administracyjnego tj. art. 138 § l Kodeksu postępowania administracyjnego, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy przez to, że utrzymał w mocy wadliwą decyzję Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie.
Na podstawie szczegółowej analizy akt administracyjnych oraz ustalonego stanu faktycznego należy podkreślić, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] grudnia 2003 r. narusza zarówno przepisy prawa materialnego (przez niewłaściwa ich wykładnię) jak i przepisy prawa procesowego.
Po pierwsze wadliwy jest podstawowy, konieczny element tej decyzji - czyli jej rozstrzygnięcie (osnowa). Rozstrzygnięcie każdej decyzji administracyjnej, stanowiące wyraz woli organu administracji władczo załatwiającego indywidualna sprawę w tej formie, winno być jednoznaczne, precyzyjne oraz sformułowane w taki sposób, aby możliwe było następnie wykonanie tej decyzji dobrowolne, lub w drodze egzekucji administracyjnej. Osnowa decyzji Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia [...] grudnia 2003 r. nie spełnia wskazanych wyżej wymogów, gdyż nie precyzuje w dostateczny sposób osoby zobowiązanej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z pomocy społecznej, jednocześnie nakładając ten obowiązek faktycznie nie określa terminu wykonania tego obowiązku, wskazując jedynie: "w terminie 30 od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji."
Ponadto należy podnieść, że podstawowy akt prawny regulujący tryb postępowania administracyjnego także w sprawach z zakresu pomocy społecznej, stanowi ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, która reguluje także zasady wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych tworzących dla stron prawa nabyte (rozdział 13). Przejście do innego niż kodeksowy trybu wzruszenia ostatecznej decyzji, na mocy której strona nabyła prawo (w niniejszej sprawie prawo do pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej), wbrew zasadzie trwałości takich decyzji, możliwe jest w ściśle określonych przez ustawodawcę sytuacjach. Z tych powodów, w ocenie Sądu, w podstawie prawnej decyzji zmieniającej lub uchylającej bez zgody strony, decyzję przyznającą jej określone uprawnienie na podstawie przepisu szczególnego (np. art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej), winien zostać obligatoryjnie wskazany przepis art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego, który zezwala na odstąpienie od zasad określonych w rozdziale 13 Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile przewidują to przepisy szczególne.
Jednocześnie z uwagi na szczególny tryb weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej, powołując się na hipotezę normy prawnej zawartej w przepisie art. 43 ust. 2 a ustawy o pomocy społecznej z 1990 r., w ocenie Sądu, organ winien w uzasadnieniu prawnym decyzji wskazać i w dostateczny sposób skonkretyzować, które ze wskazanych przez ustawodawcę trybów (obligatoryjny czy fakultatywny) i przesłanek zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej bez zgody strony, organ przywołuje jako podstawę prawną
swego rozstrzygnięcia.
Niezależnie od wskazanych wyżej naruszeń przepisów procedury administracyjnej -art. 107 § l i 3 Kpa, Sąd stwierdził, że organy obu instancji nie ustaliły w wyczerpujący sposób stanu faktycznego sprawy tzn. rzeczywistej daty utraty przez I.S. statusu rodziny zastępczej dla małoletniego B.S., poprzestając jedynie na przyjęciu daty wydania postanowienia Sądu Rejonowego, Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z dnia [...] kwietnia 2001 r., bez przeprowadzenia w tym względzie postępowania dowodowego. Nie ustalono przede wszystkim z jaką datą postanowienie to stało się prawomocne, a w związku z tym z jaką faktycznie datą upadło zarządzenie tymczasowe ww. Sądu z dnia [...] lutego 2001, o umieszczeniu B.S. w rodzinie zastępczej u I.S., na czas trwania postępowania o zawieszenie lub ograniczenie władzy rodzicielskiej B.S.-S. i umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej u I.S.. Powyższe może rodzić wątpliwości co do prawidłowości przyjętej przez organ daty zaprzestania pełnienia przez skarżącą funkcji rodziny zastępczej, równocześnie zaś ustalenia rzeczywistej wysokości nienależnie pobranego świadczenia, którego zwrotu organ pierwszej instancji się domaga.
Z tych powodów, na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, zm. Dz.U. z 2004 r. Nr 162, poz. 1692), orzeczono jak w sentencji, wskazując jednocześnie po myśli art. 152 ww. ustawy, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Prowadząc ponownie postępowanie organ odwoławczy winien wnikliwie rozpoznać merytorycznie sprawę zakończoną decyzją organu pierwszej instancji i na podstawie kompetencji przyznanych mu w przepisie art. 138 § 1 i 2 doprowadzić do usunięcia stwierdzonych wad tej decyzji. Jednocześnie przed wydaniem merytorycznej decyzji w sprawie należy, na podstawie niezbędnych dowodów, ustalić rzeczywistą datę zaprzestania pełnienia przez skarżącą funkcji rodziny zastępczej w celu zweryfikowania wysokości nienależnie pobranych świadczeń z pomocy społecznej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło