II SA/Go 99/18

Dnia 22 maja 2018 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku W.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego p o s t a n a w i a : 1. umorzyć postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić adwokata. Dnia 12 kwietnia 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął złożony na urzędowym, prawidłowo wypełnionym formularzu PPF wniosek W.S. o przyznanie prawa pomocy. Uzasadniając wniosek skarżący podał, iż jego sytuacja życiowa stale się pogarsza, pozostaje pod stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej, zaś pomoc prawna jest mu niezbędna. Nie posiada stałych dochodów, oszczędności ani majątku, nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bądź poszukująca pracy, systematycznie korzysta natomiast ze wsparcia Ośrodka Pomocy Społecznej. Wniosek o przyznanie prawa pomocy należało częściowo uwzględnić. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania Natomiast w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Jeśli chodzi o wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, to postępowanie w tym przedmiocie należało umorzyć. Stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania m.in. w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja w przedmiocie zasiłku celowego, której materialnoprawną podstawę stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 ze zm.). Niniejsza sprawa należy więc do spraw, o których mowa w art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Merytoryczne rozpoznawanie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy zatem uznać za bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy z mocy ustawy nie spoczywa na nim obowiązek ponoszenia tych kosztów. Wobec powyższego, na podstawie art. 249a p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 postanowienia. Jeśli chodzi natomiast o kwestię ustanowienia adwokata, to analiza sytuacji materialnej W.S. prowadzi do wniosku, że została spełniona ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący jest osobą bez źródła stałego dochodu, według własnego oświadczenia nie posiada również żadnego majątku ani oszczędności, przy czym w sprawie brak jest przesłanek do zakwestionowania wiarygodności jego oświadczenia w tym zakresie. Korzysta systematycznie z pomocy społecznej. Z tego tytułu w okresie od [...] czerwca 2017 r. do [...] stycznia 2018 r. otrzymał łącznie kwotę 1477 zł – co udokumentował zaświadczeniem Ośrodka Pomocy Społecznej, złożonym do spraw o sygn. akt II SA/Go 1102/17 oraz II SA/Go 1103/17. Powyższe okoliczności uzasadniają przyjęcie, że skarżący nie ma możliwości poczynienia wydatków nie służących bieżącemu – koniecznemu utrzymaniu, a ponadto wydatek związany z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika przekracza jego możliwości finansowe. Z tego względu za uzasadnione uznać należało przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono w pkt 2 postanowienia.