II SAB/Go 10/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Asesor WSA Jarosław Piątek (spr.) Protokolant referent stażysta Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi J.J. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy do załatwienia wniosku skarżącego J.J. z dnia [...] r., II. stwierdza, że Wójt Gminy dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącego J.J. kwotę 237 (dwieście trzydzieści siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 19 stycznia 2018 r. J.J. skierował drogą elektroniczną do Urzędu Gminy wniosek o udostępnienie informacji publicznej – i przesłanie odpowiedzi na jego adres mailowy – w zakresie informacji o zarobkach uzyskanych przez sekretarza gminy w 2017 roku z wyszczególnieniem wynagrodzenia zasadniczego oraz dodatków: specjalnego, funkcyjnego, za wieloletnią pracę. Dodatkowo wniósł o podanie ewentualnych nagród, w tym nagród jubileuszowych oraz należności przysługujących na podstawie rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej w 2017 r. W odpowiedzi organ pismem z dnia [...] lutego 2018 r. przesłał wnioskodawcy informacje o zarobkach uzyskanych przez sekretarza Gminy w 2017r. z konkretnym wskazaniem wynagrodzenia zasadniczego, dodatku za wysługę lat, dodatku funkcyjnego, nagrody oraz należności z tytułu podróży służbowych. Nagrody jubileuszowej nie wypłacono. W dniu 21 lutego 2018 r. do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga J.J., reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika – opatrzona datą [...] lutego 2018 r. – na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w żądanym przez wnioskodawcę zakresie. Skarżący, działający przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku w terminie przewidzianym ustawą, tj. 14 dni, o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w przedmiotowej sprawie oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W skardze strona podniosła, że w terminie przewidzianym ustawą organ nie udostępnił informacji w żądanej formie, nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, jak również nie wezwał do usunięcia braków. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o oddalenie skargi. Podkreślił, że nie udzielono odpowiedzi na wniosek w terminie 14 dni, gdyż z przyczyn niezależnych od organu wniosek nie został odczytany. Wskazał, że prawdopodobną przyczyną było działanie filtra antyspamowego programu antywirusowego lub też inna przyczyna techniczna. Na skutek złożonej skargi dokonano przeszukania skrzynki mailowej i po odnalezieniu wniosku, w dniu 14 lutego 2018 r. o godz. 10:45 udzielono całościowej informacji i przesłano ją drogą mailową. Zdaniem organu brak jest podstaw do orzeczenia nakazu rozpoznania przez organ wniosku skarżącego, bowiem został on już rozpoznany. Również bezpodstawne jest stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, gdyż czynność tę wykonał udzielając informacji w dniu 14 lutego 2018 r. Ponadto zdaniem organu nie wystąpiło w niniejszej sprawie przewlekłe prowadzenie postępowania, albowiem uchybiony termin na udzielenie odpowiedzi wniósł 12 dni. Pismem z dnia [...] marca 2018 r. pełnomocnik J.J. cofnął wniosek zawarty w skardze o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku w terminie przewidzianym ustawą, natomiast podtrzymał wnioski o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w przedmiotowej sprawie oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania. W uzasadnieniu pisma pełnomocnik wskazał, że organ udzielił informacji publicznej dopiero na skutek wniesienia skargi. Podkreślił, że rozstrzygnięcie przedmiotu sprawy, co do której wniesiona została skarga na bezczynność nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego. W takim wypadku wyłączona jest jedynie możliwość nałożenia na organ obowiązku podjęcia określonych czynności. Nadto wskazał, że podstawą do oddalenia skargi może być jedynie stwierdzenie, że w sprawie w chwili wniesienia skargi nie doszło do bezczynności organu, przy czym wszelkie kwestie związane z ewentualnymi przyczynami bezczynności pozostają irrelewantne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej jako p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W przypadku skarg na bezczynność kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność Wójta Gminy w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2018 r., w którym zwrócił się o udostępnienie pisemnej informacji publicznej o zarobkach sekretarza gminy uzyskanych w 2017 r. W świetle art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 2, art. 13 ust. 1 i 2, art. 16 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764, dalej jako u.d.i.p.), nie ulega wątpliwości, że wójt gminy jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, zaś żądane we wniosku informacje stanowią informacje o charakterze publicznym w rozumieniu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.d.i.p., bowiem dotyczą problematyki warunków zatrudnienia osób sprawujących funkcje publiczne. Bezsporne jest, że odpowiedź na wniosek została skarżącemu udzielona już po wniesieniu skargi. Nie była też sporna jedynie kwestia skuteczności złożenia przez skarżącego wniosku, bowiem w odpowiedzi na skargę organ nie zakwestionował wpływu przedmiotowego wniosku na adres jego poczty elektronicznej, wskazując, że wniosek skarżącego, prawdopodobnie z uwagi na działanie filtra antyspamowego programu antywirusowego lub innej przyczyny technicznej, nie został odczytany i nie udzielono odpowiedzi wnioskodawcy w terminie 14 dni. W związku z powyższym wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd co do tego, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na wskazany przez adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (por. np. postanowienia NSA z dnia 10 września 2015 r., I OSK 1968/15 i z dnia 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA). Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (por. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15, wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14, CBOSA). Ryzyko nieodebrania, czy też nie odczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres elektroniczny organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę (por. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2015 r., I OSK 2897/14.CBOSA). Z powyższego wynika, że skarżący miał prawo złożyć wniosek o udostępnienie informacji publicznej w formie elektronicznej i z takiej drogi skorzystał przesyłając na adres elektroniczny organu z dnia [...] stycznia 2018 r. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2, a zatem po upływie 14 dni od 3 lutego 2018 r. organ pozostawał w bezczynności udzielając żądanej informacji po otrzymaniu skargi. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W sytuacji, gdy zarzucany stan bezczynności ustał, tak jak w niniejszej sprawie, po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez Sąd, to w części obejmującej zobowiązanie do udzielenia informacji, postępowanie sądowoadministracyjne, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08). Powyższe nie zwalnia jednak Sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi - przewidzianych w art. 149 § 1a p.p.s.a. oraz (ewentualnie) w art. 149 § 2 p.p.s.a., tj. orzeczenia w kwestii charakteru (rażącego/nierażącego) bezczynności oraz (ewentualnie) w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny (por. postanowienie NSA z 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12; wyrok NSA z 15 stycznia 2013 r., II OSK 2390/12, CBOSA). W związku z powyższym na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności i jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że nie nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., II OSK 468/13). W sprawie niniejszej bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, ponieważ okres bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej nie był znaczny, organ nie kwestionował swojego obowiązku udzielenia informacji publicznej, a nie udzielenie jej w terminie nie wynikało ze złej woli organu. W związku z tym nie było też uzasadnione wymierzenie grzywny. O należnych skarżącej kosztach postępowania (pkt III wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 oraz art. 206 p.p.s.a. W poczet zasądzonych kosztów postępowania sądowego, w łącznej wysokości 237 zł, Sąd zaliczył wpis od skargi - 100 zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa - 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika - 120 zł, odpowiadające wysokości 1/4 stawki minimalnej określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Sąd uznał bowiem, iż realiach rozpoznawanej sprawy zachodzą okoliczności szczególne, uzasadniające zastosowanie normy art. 206 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem, sąd w uzasadnionych przypadkach może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przywołany przepis dopuszcza możliwość tzw. miarkowania przy zasądzaniu zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego. Zastosowanie omawianej normy ustawowej pozostawione zostało uznaniu sądu orzekającego i swobodnej ocenie w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. Rozpatrywana sprawa jest bowiem jedną z kilku spraw wniesionych przez skarżącego do tutejszego Sądu o analogicznym przedmiocie i analogicznej treści skargi. Sądowi z urzędu wiadome jest, że ten sam skarżący, reprezentowany przez tego samego pełnomocnika tego samego rodzaju skargi wniósł również do innych sądów administracyjnych (we Wrocławiu i Lublinie). Jest w związku z tym oczywiste, że z uwagi na seryjny charakter rozpatrywanej sprawy nakład pracy profesjonalnego pełnomocnika nie jest w takim przypadku znaczny. Sąd uznał, że w takiej sytuacji właściwe będzie przyznanie wynagrodzenia w wysokości jednej czwartej stawki wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r., poz. 1804).