II SAB/Go 104/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. K. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] stycznia 2026 r. R. K. zwrócił się do Wojewody [...] z wnioskiem o podjęcie działań wyjaśniających w sprawie: - naruszenia prawa przez organy Gminy [...], polegającego na niepodjęciu przez Radę Gminy uchwały dotyczącej wynagrodzenia Wójta, - wątpliwości związanych z oświadczeniem majątkowym Wójta oraz brakiem transparentności w zakresie informacji publicznej. W dniu [...] marca 2026 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga R. K. na bezczynność Wojewody w przedmiocie załatwienia w/w wniosku. Skarżący podał, iż co prawda w odpowiedzi Wojewoda odniósł się w części do jego wniosku z [...] stycznia 2026 r., jednak nie dokonał merytorycznej oceny oświadczeń majątkowych Wójta, nie wskazał, czy oświadczenia zostały poddane analizie, czy dokonano porównania danych z oświadczeń z danymi wynikającymi z zeznań podatkowych PIT, a także czy brak wykazania dochodów uznano za prawidłowy. Dalej skarżący podkreślił, że bezczynność organu polega na braku wykonania obowiązku wynikającego z art. 24h ustawy o samorządzie gminnym, przy czym obowiązek analizy oświadczeń majątkowych przez Wojewodę ma charakter ustawowy i nie jest uzależniony od uznania organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Oznacza to, że będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, organ pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna w przypadkach, gdy jej przedmiot mieści się w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (tzn. w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4), jak również w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., a więc niewydanie aktu lub niepodjęcie czynności określonej w tych przepisach. Skarga na bezczynność organu jest bowiem pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. Oznacza to, że skarga na bezczynność przysługuje tylko w tych sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a) oraz w tych sprawach, w których mogą być podejmowane akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a także wówczas, gdy odrębna ustawa tak stanowi, co wynika z treści art. 3 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008 r., II OSK 496/08). W przedmiotowej sprawie skarżący R. K. zarzucił Wojewodzie [...] nieprzeprowadzenie merytorycznej oceny oświadczeń majątkowych Wójta, nie wskazanie, czy oświadczenia zostały poddane analizie, czy dokonano porównania danych z oświadczeń z danymi wynikającymi z zeznań podatkowych PIT, a także czy brak wykazania dochodów uznano za prawidłowy. Skarżący zarzucił organowi bezczynność polegającą na braku wykonania obowiązku wynikającego z art. 24h ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 662, dalej jako u.s.g.). W pierwszej kolejności należy zauważyć, że wskazany przepis dotyczy procedury składania, między innymi przez wójta, oświadczeń o swoim stanie majątkowym. Żaden z jego zapisów nie zobowiązuje jednak organu nadzoru do podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, które mogłoby zostać objęte kontrolą sądu administracyjnego z punktu widzenia jego legalności. Wojewoda, jako organ nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, wykonuje swoje funkcje z urzędu, a nie na wniosek. Przepisy nie przewidują możliwości skutecznego - z prawnego punktu widzenia, zgłoszenia przez jakikolwiek podmiot żądania podjęcia stosownych czynności nadzorczych. Pisma podmiotów zainteresowanych w podjęciu przez wojewodę określonych działań nie mogą być uznawane za wniosek zobowiązujący organ nadzoru do podjęcia żądanej, aktywności, lecz co najwyżej mogą stanowić źródło informacji dla tego organu do podjęcia czynności z urzędu. Dlatego też stwierdzenie przez organ nadzoru braku podstaw do podjęcia działań nadzorczych w stosunku do organów samorządowych nie może być kwalifikowane jako bezczynność organu uzasadniająca dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego. O tym zatem, czy wojewoda wyda rozstrzygnięcie nadzorcze decyduje tylko i wyłącznie on sam, zaś wnioski zawierające żądanie wydania takiego rozstrzygnięcia mogą być jedynie sygnałem, zwróceniem mu uwagi na ewentualne nieprawidłowości podjętej uchwały lub zarządzenia. Nie mogą one jednak "przymusić" Wojewody do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego (por. postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2019 r., II OSK 926/19; postanowienie WSA w Krakowie z dnia 27 kwietnia 2004 r., III SAB/Kr 15/04). Wobec powyższego uznać należało, że w zakresie objętym treścią skargi strona nie może skutecznie domagać się wydania decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.), podobnie jak również żadnego z aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt od 4 do 7 p.p.s.a. Brak jest też przepisów szczególnych, dopuszczających kontrolę sądów administracyjnych w tego rodzaju sprawach. W konsekwencji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym skarga podlega odrzuceniu, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, Sąd postanowił jak w sentencji.