II SAB/Go 108/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 14 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.Z. na bezczynność Burmistrza w przedmiocie zawarcia ugody na spłatę zobowiązania wraz z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] czerwca 2023 r. M.Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę m.in. na bezczynność Burmistrza w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na wniosek z dnia [...] stycznia 2023 r. o zawarcie ugody w sprawie spłaty zobowiązania wobec Zakładu Gospodarki Lokalowej w ratach po 300 zł płatnych miesięcznie do dnia 15 każdego miesiąca poczynając od miesiąca lutego 2023 r., zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika w sprawie [...] do momentu wykonania warunków ugody oraz umorzenie naliczonych odsetek od przedmiotowego zobowiązania. W odpowiedzi na skargę Burmistrz wyjaśnił, że sprawy dotyczące stosunków cywilnoprawnych nie są sprawami administracyjnymi rozstrzyganymi w drodze decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności administracyjnych. Niewątpliwie sprawa o zapłatę za korzystanie z gminnego lokalu mieszkalnego jest sprawą cywilną poddaną kognicji sądów powszechnych. Potwierdza to też zapadły w sprawie wyrok Sądu Okręgowego z [...] października 2022 r., sygn. akt [...] i poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego. Dotyczy to także rozłożenia zasądzonej kwoty na raty, zawieszenia egzekucji sądowej, jak i umorzenia zasądzonej kwoty. Nie pozostaje więc, zdaniem organu we właściwości sądów administracyjnych rozstrzyganie skarg na bezczynność wierzyciela w tych sprawach. Sprawa bezczynności podjęta w skardze M.Z. dotyczy relacji cywilnoprawnych i powinna zostać odrzucona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Przed przystąpieniem do badania merytorycznej zasadności skargi Sąd ma obowiązek ustalić, czy sprawa będąca przedmiotem skargi należy do właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 - zwanej dalej p.p.s.a.). Katalog aktów prawnych oraz czynności organów administracji publicznej podlegających kontroli sądów administracyjnych wskazany został w treści przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a. i obejmuje: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Jak stanowi zaś art. 3 § 2a sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W myśl art. 3 § 3 sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Zaskarżenie aktu lub czynności niewymienionych w powyższym katalogu oznacza, iż sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego, a tym samym zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu. W rozpoznawanej sprawie skarżąca zarzuca bezczynność Burmistrza w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na jej wniosek z [...] stycznia 2023 r. o zawarcie ugody w sprawie spłaty zobowiązania wobec Zakładu Gospodarki Lokalowej w ratach po 300 zł płatnych miesięcznie do dnia 15 każdego miesiąca poczynając od miesiąca lutego 2023 r., zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika w sprawie [...] do momentu wykonania warunków ugody oraz umorzenie naliczonych odsetek od przedmiotowego zobowiązania. Z załączonego do akt administracyjnych sprawy uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego z [...] października 2022 r., sygn. akt [...] wynika, że przedmiotem powództwa były roszczenia Gminy wobec skarżącej o zapłatę czynszu i opłat związanych z korzystaniem z lokalu mieszkalnego za okres od chwili przejęcia zarządu mieniem komunalnym przez Zakład Gospodarki Lokalowej do października 2018 r. Dokonując oceny żądania skarżącej w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że problematyka związana z najmem nieruchomości, w szczególności kwestie spłaty zaległości z tytułu zapłaty czynszu, jak i zawieszenia postępowania egzekucyjnego są sprawami z zakresu prawa cywilnego, prowadzonymi jak ma to miejsce w niniejszej sprawie na podstawie wyroków sądów cywilnych. Są to więc sprawy cywilne, które stosownie do art. 2 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1550 ze zm.) powinny być rozpoznawane przez sądy powszechne. Inaczej rzecz ujmując właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje rozstrzygania kwestii wynikających ze stosunków cywilnoprawnych. W takiej sytuacji również bezczynność organu w tym przedmiocie, w tym dotycząca udzielenia odpowiedzi w powyższym zakresie, nie może być poddana kontroli sądowoadministracyjnej (por. postanowienie WSA w Szczecinie z 17 maja 2019 r., II SAB/Sz 27/19). Oznacza to, że skarga na bezczynność przysługuje tylko w tych sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a) oraz w tych sprawach, w których mogą być podejmowane akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a także wówczas, gdy odrębna ustawa tak stanowi, co wynika z treści art. 3 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008 r., II OSK 496/08). Przedmiot skargi (tzn. bezczynność organu dotycząca rozpoznania wniosku o zawarcie ugody na spłatę zobowiązania wraz z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego) świadczy zatem o jej niedopuszczalności z powodu nieprzekazania przez ustawodawcę tego rodzaju kategorii spraw do zakresu właściwości rzeczowej sądów administracyjnych. W konsekwencji uznać należało, że skarga nie mogła zostać rozpoznana pod względem merytorycznym, wobec czego Sąd obowiązany był ją odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jako nienależąca do właściwości sądu administracyjnego, o czym Sąd orzekł w pkt 1 sentencji postanowienia. Jeżeli chodzi o wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, stosownie do treści art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo to może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). Jednakże w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W orzecznictwie sądowym panuje zgodny pogląd, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o taką sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. postanowienie NSA z 14 marca 2012 r., II GZ 82/12, LEX nr 1121172), zaś stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na jej uwzględnienie (por. postanowienie NSA z 28 lutego 2012 r., II FZ 109/12, LEX nr 1121093). Przepis art. 247 p.p.s.a. znajduje zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach, w których skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienie NSA z 22 lutego 2012 r., I OZ 1110/11, LEX nr 1120723), co ma miejsce w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 247 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 postanowienia.