II SAB/Go 119/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M.K. na bezczynność Kierownika Samodzielnego Publicznego Szpitala [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Kierownika Samodzielnego Publicznego Szpitala [...] do załatwienia wniosku skarżącej M.K. z dnia [...] r., II. stwierdza, że Kierownik Samodzielnego Publicznego Szpitala [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Kierownika Samodzielnego Publicznego Szpitala [...] na rzecz skarżącej M.K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. M.K., reprezentowana przez adwokata wniosła do tutejszego sądu skargę na bezczynność Samodzielnego Publicznego Szpitala [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W skardze zarzuciła naruszenie przepisów art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1764; dalej równie u.d.i.p.) przez nieudzielenie żądanej informacji publicznej i wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty zwrotu akt organowi, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania w łącznej kwocie 602,20 zł według załączonego spisu kosztów. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w dniu 4 lipca 2017 r. złożyła do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie obejmującym udzielenie odpowiedzi na pytanie czy organ, w latach 2014-2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. W wypadku odpowiedzi pozytywnej, wniosła o przesłanie kopii tych umów. Skarżąca podała, że wniosek został wniesiony za pomocą platformy ePUAP i został prawidłowo doręczony organowi, co potwierdza urzędowe poświadczenie. Podkreśliła, że żądana informacja stanowi informację publiczną, a organ jako podmiot sektora finansów publicznych jest obowiązany do jej udostępnienia. 2. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] października 2017 r. pełnomocnik Samodzielnego Publicznego Szpitala [...] reprezentowanego przez Dyrektora tego Szpitala, wniósł o oddalenie skargi w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącej, oddalenie żądania stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz odstąpienie od obciążania organu kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego skarżącej. Organ przyznał, że wniosek o udzielenie informacji publicznej został złożony przez skarżącą w dniu 4 lipca 2017 r. za pomocą platformy ePUAP. Podał, że wniosek został załatwiony w dniu 28 września 2017 r. Usprawiedliwiając przekroczenie terminu organ wskazał, że wniosek skarżącej złożony za pośrednictwem platformy ePUAP był pierwszym, bowiem do momentu złożenia przedmiotowego wniosku platforma nie była faktycznie użytkowana. Dodał również, że wniosek wpłynął w czasie trwania urlopu wypoczynkowego oraz zmian organizacyjnych. W takich okolicznościach, zdaniem organu, bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszenie prawa. Pismem procesowym z dnia [...] listopada 2017 r. pełnomocnik skarżącej ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 §1 pkt 3 p.p.s.a. oraz zasądzenie kosztów postępowania zgodnie ze złożonym spisem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśli art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - określanej dalej jako p.p.s.a.). Kontrola ta obejmuje również bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 4 a, a w przypadku informacji publicznej także innych podmiotów zobowiązanych do jej udzielenia. Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ponadto sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ( art. 149 § 2 p.p.s.a.). 4. Tryb i zasady rozpoznawania wniosków o udzielenie informacji publicznej określa ustawa o dostępie do informacji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że skarga na bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej jest dopuszczalna bez uprzedniego wzywania do usunięcia naruszenia prawa. Bezczynność organu zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Na gruncie u.d.i.p. przez bezczynność organu rozumieć należy sytuację, w której organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje. Natomiast stanowisko organu o odmowie udzielenia informacji winno przybrać procesową formę decyzji administracyjnej, co uzasadnia stosowanie w tym zakresie przepisów k.p.a. Jeżeli jednak żądanie nie dotyczy informacji publicznej, organ odmawia jej udostępnienia zwykłym pismem, sporządzonym z zachowaniem przewidzianych terminów. Dla oceny, czy organ pozostaje w bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej, czego dotyczy niniejsze postępowanie, istotne znaczenie ma ustalenie, iż dysponuje on informacją, która jest informacją publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p. oraz że jest on podmiotem zobowiązanym do udostępnienia tej informacji, przy czym, stosownie do treści art. 4 ust. 3 u.d.i.p., podmioty określone w ust. 1 i 2 tego artykułu są zobowiązane do udzielenia informacji, jeśli są w jej posiadaniu. W dalszej kolejności ustaleniu podlega, czy organ udostępnił żądaną informację (lub podjął inne ustawą określone czynności) we wskazanym ustawą terminie (art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.). 5. W świetle art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie ulega wątpliwości, że Samodzielny Publiczny Szpital [...] jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, zaś żądane we wniosku informacje stanowiły informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Jak wynika z powyższego organ, którym jest, jak to wynika aktualnego na dzień orzekania stanu Krajowego Rejestru Sądowego, Kierownik tego Szpitala (dział 2 rubryka 1), był zobowiązany załatwić przedmiotowy wniosek w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. W sprawie nie jest sporne, że żądane informacje były informacją publiczną. Nie wykazano również, by była to informacja przetworzona. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Bezsporne jest również to, że informacja została w dniu 28 września 2017 r. udzielona. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność (w zakresie jej wszystkich przesłanek i żądań) istotny jest moment jej wniesienia. W sytuacji, gdy bezczynność istniała w tej dacie, lecz ustała po wniesieniu skargi, czyli tak, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, umorzeniu podlega postępowanie w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania żądanej czynności (o czym orzeczono w pkt I wyroku, zgodnie zresztą ze zmodyfikowanym w piśmie z dnia [...] listopada 2017 r. stanowiskiem skarżącej na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Jednocześnie (jeśli skarga nie została cofnięta w całym zakresie) sąd ma obowiązek z urzędu orzec, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (o co pełnomocnik skarżącej, jak to wynika z jego pisma z [...] listopada 2017 r. już nie wnosił). Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa (pkt II wyroku). Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Zaniechanie realizacji wniosku nie było skutkiem celowego działania, czy lekceważenia podmiotu wnioskującego, a – jak wyjaśnił organ w odpowiedzi na skargę – było związane ze zmianami organizacyjnymi w funkcjonowaniu placówki oraz okresem wakacyjnym. Sąd wziął również pod uwagę, że Szpital nie jest podmiotem wyspecjalizowanym w sprawach z zakresu informacji publicznej i tego typu postępowania stanowią dla niego nietypową materię. O kosztach postępowania (pkt III wyroku) orzeczono na podstawie art. 206 p.p.s.a. w zw. z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a, z miarkowaniem przewidzianym w art. 206 p.p.s.a. Zgodnie z ostatnim powołanym przepisem sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części w szczególności, jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Stosując powołany przepis, sąd musi zatem dokonać oceny opartej na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem, poczuciem sprawiedliwości oraz analizą okoliczności rozpoznawanej sprawy. Sądowi z urzędu wiadomo, że przed tutejszym sądem, jak również przed innymi sądami administracyjnymi w kraju prowadzona jest duża liczba spraw o podobnym charakterze, w których skarżąca reprezentowana jest przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika, a sporządzane w tych sprawach wnioski o udzielenie informacji publicznej są tożsame lub bardzo podobne. Tym samym sąd uznał, że udział profesjonalnego pełnomocnika w przedmiotowej sprawie ograniczył się do dostosowania przygotowanego pisma procesowego do niniejszej sprawy. Po drugie, również z urzędu sądowi wiadomo, na co zwrócono już uwagę w innych orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych, że M.K. jest wpisana na listę adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej (nr wpisu [...]). Zdaniem Sądu, wnoszenie przez skarżącą, reprezentowaną przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika dużej liczby skarg o podobnym charakterze kierowanych do szkół, przedszkoli, innych placówek oświatowych, szpitali w całym kraju, z żądaniem zasądzenia kosztów postępowania, w tym zastępstwa adwokackiego, jest nadużyciem prawa do żądania zwrotu kosztów postępowania, co mieści się w pojęciu szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 206 p.p.s.a. Z tych względów zasądzono jedynie zwrot kosztów uiszczonego wpisu od skargi.