II SAB/Go 12/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 10 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] na bezczynność Komendanta Oddziału Straży Granicznej w przedmiocie : udzielenia czasu wolnego w zamian za służbę pełnioną poza rozkładem czasu służby p o s t a n a w i a Odrzucono skargę R.K., reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego P.S., wniósł skargę na bezczynność Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w K., domagając się nakazania organowi administracyjnemu udzielenia czasu wolnego do dnia 31 marca 2008 roku w zamian za "nadgodziny" wypracowane w latach 1995 - 2005 w wymiarze 1 586 godzin. Dodatkowo skarżący wnosił o rozpoznanie sprawy w postępowaniu mediacyjnym, zasądzenia kosztów postępowania oraz przeprowadzenia dowodu z jego akt osobowych, w tym kart "godzin nadliczbowych". W uzasadnieniu skargi wywodził, iż w latach 1995 - 2005 wypracował "godziny nadliczbowe" w wymiarze 1 586 godzin wg stanu na dzień 1 lutego 2007 roku, za które strona przeciwna nie zapewniła mu czasu wolnego mimo kilkukrotnych monitów. Powołując się na przepisy art. 37 ust 2 i 3 ustawy o Straży Granicznej oraz § 10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie rozkładu czasu służby funkcjonariuszy Straży Granicznej ( Dz. U. z 2002 roku , Nr 82, póz. 748 ze zm. ) skarżący wskazywał, iż mimo jego prośby z dnia [...] roku o wyznaczenie czasu wolnego nie doszło do wyznaczenia jakiegokolwiek dnia wolnego w zamian za wypracowane nadgodziny i tym samym strona przeciwna pozostaje w stanie bezczynności w stosunku do istniejącego z mocy prawa obowiązku. Wskazywał też, iż przed złożeniem skargi wezwał stronę przeciwną pismem z dnia [...] roku do usunięcia naruszenia prawa. Podnosił również, iż rozpoznanie skargi na bezczynność podlega kognicji sądu administracyjnego, bowiem w myśl przepisu art. 3 § 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kontrola działalności administracji publicznej obejmuje też orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące praw i obowiązków wynikających z przepisów prawa lub też bezczynności organów zakresie tychże obowiązków. W odpowiedzi na skargę Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w K. wnosił o jej oddalenie i zasądzenie poniesionych kosztów procesu. W uzasadnieniu organ wywodził, że zarzuty skargi są całkowicie nieuzasadninine. Podnosił, iż uwzględniając wniosek skarżącego z dnia [...] roku o umożliwienie mu wykorzystania "nadgodzin" wypracowanych w latach 1995 - 2005 w formie dni wolnych, polecił bezpośredniemu przełożonemu skarżącego [...] udzielenie czasu wolnego w zamian za nadgodziny - w miarę możliwości i z uwzględnieniem potrzeb służby. Wskazując na przepisy art. 37 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej i § 10 w/w rozporządzenia podnosił, iż obowiązujące przepisy zobowiązują przełożonych do ułatwienia wykorzystania godzin nadliczbowych, ale nie może się to odbywać z pominięciem prawidłowego toku służby oraz istniejących możliwości personalnych. Zarzucał, iż wydając w/w wskazane polecenie nie pozostawał bezczynny. "Nadgodziny" skarżącego są zaewidencjonowane, a ich realizacja następuje w miarę istniejących możliwości. Począwszy od dnia [...] roku skarżący w zamian za nie uzyskał dni wolne w dniach: 12 lutego; od 27 lutego do 16 marca ; 5,9, 13 i 20 kwietnia; 19 maja ; 8 czerwca; 6, 13 i 14 lipca oraz od 21 lipca do 7 sierpnia 2007 roku. Dalsze dni wolne za nadgodziny będą mu nadal udzielanie sukcesywnie aż do ich całkowitego rozliczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu na podstawie przepisu art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm. - dalej powoływanej jako: ppsa ). Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W myśl przepisu art. 5 pkt 2 ppsa sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi. W świetle regulacji ustawy z dnia 12 października 1990 roku o Straży Granicznej ( Dz.U. z 2005 , Nr 234, póz. 1997 ze zm. ) stosunek służbowy funkcjonariusza SG jest służbą, a nie zwykłą pracą najemną. Istotą służby jest zaś dyspozycyjność funkcjonariuszy i dlatego temu stosunkowi służbowemu nadano charakter stosunku administracyjnoprawnego, a więc takiego, w którym organ jednostronnie i władczo kształtuje sytuację prawną funkcjonariusza. Administracyjny charakter stosunku służbowego funkcjonariusza SG, nie oznacza jednak, że wszystkie sprawy mające taki charakter, w tym sprawy wynikające z podległości służbowej między podwładnymi a przełożonymi podlegają kontroli sądowej. Część z nich, o charakterze wewnętrznym, właśnie ze względu na dyspozycyjność będącą cechą stosunku służbowego, jest wyłączona spod takiej kontroli. Sprawą wynikającą z podległości służbowej jest sprawa indywidualna wiążąca się z przewidzianą w przepisach ustaw szczególnych treścią stosunku służbowego, w szczególności obowiązkiem wykonywania poleceń służbowych przełożonych. Zgodnie z przepisem art. 37 ust. 1 ustawy o SG czas pełnienia służby funkcjonariusza SG jest określony wymiarem jego zadań, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku. W myśl ust. 2 i 3 tego artykułu czas pełnienia służby funkcjonariusza wynosi 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 3 miesięcy; w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ustępie 2 funkcjonariuszowi przysługuje czas wolny od służby w tym samym wymiarze. Stosownie do przepisu § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie rozkładu czasu służby funkcjonariuszy Straży Granicznej ( Dz. U. z 2002 roku , Nr 82, póz. 748 ze zm. ) w jednostkach organizacyjnych SG wprowadza się rozkład czasu służby. Zgodnie z § 8 kierownik jednostki organizacyjnej Straży Granicznej ustala harmonogram służby w dni tygodnia niebędące dniami służby w jednostce organizacyjnej Straży Granicznej, jeżeli służba w te dni jest niezbędna ze względu na szczególny charakter wykonywanych zadań lub interes społeczny. W myśl § 10 rozporządzenia w okresie rozliczeniowym każde 8 godzin służby przekraczające normę określoną w art. 37 ust. 2 ustawy jest równoważne jednemu dniowi wolnemu od służby. W zamian za służbę pełnioną w dniu wolnym od służby funkcjonariusz otrzymuje dzień wolny w innym dniu tygodnia. Dnia wolnego udziela się w terminie wskazanym przez funkcjonariusza, jeżeli nie zakłóca to normalnego toku służby. Czas wolny w zamian za służbę pełnioną poza rozkładem czasu służby funkcjonariusz jest obowiązany wykorzystać do dnia zwolnienia ze służby, a przełożony właściwy w sprawach osobowych ma obowiązek mu to ułatwić. Przytoczone regulacje wskazują, że skoro prawo ubiegania się przez funkcjonariusza SG o uzyskanie czasu wolnego może być zrealizowane o ile nie zakłóca to normalnego toku służby, a na właściwym przełożonym ciąży jedynie obowiązek ułatwienia wykorzystania czasu wolnego, to w konsekwencji uznać należy, iż sprawa o udzielenie funkcjonariuszowi czasu wolnego w zamian za służbę pełnioną poza rozkładem czasu służby ma charakter wewnętrzny, wynika z relacji między przełożonym a podwładnym, ze szczególnych cech nadrzędności i podrzędności organizacyjnej oraz cech stosunku służbowego i związanej z nim dyspozycyjności. Skoro wskazana sprawa nie podlega właściwości sądu administracyjnego i skarga w tym przedmiocie podlegałaby odrzuceniu, to tym samym odrzuceniu podlega również skarga na bezczynność Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w przedmiocie udzielenia czasu wolnego za "nadgodziny" a w istocie w zamian za służbę pełnioną poza rozkładem czasu służby. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania Sąd nie orzekał. Zgodnie bowiem z przepisem art. 199 ppsa zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast przepisy art. 200 i 201 ppsa stanowią, iż zwrot kosztów przysługuje jedynie skarżącemu i to tylko w przypadku uwzględnienia skargi oraz umorzenia postępowania w przyczyn wskazanych w przepisie art. 201 ppsa.