II SAB/Go 12/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Asesor WSA Jarosław Piątek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2019 r. sprawy ze skargi Ł.K. na bezczynność Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego do załatwienia wniosku Ł. K. z dnia [...] r. o udostępnienie informacji publicznej, II. stwierdza, że Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Ł.K. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] lutego 2019 r. Ł.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie przesłanego mailem wniosku o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: (1) liczby decyzji administracyjnych wydanych w postępowaniu odwoławczym przed SKO w roku 2018, (2) liczby decyzji administracyjnych kasacyjnych w rozumieniu art. 138 § 2 k.p.a. za rok 2018, (3) liczby wniesionych sprzeciwów w rozumieniu art. 64a p.p.s.a. od decyzji kasacyjnych za okres 2018 roku. Powołując zarzut naruszenia art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 i art. 13 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 ze zm.; dalej jako u.d.i.p.) skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku, a w przypadku udostępnienia informacji publicznej do daty orzekania przez sąd – o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w tym zakresie, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podał, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony 21 stycznia 2019 r. za pośrednictwem platformy ePUAP do elektronicznej skrzynki podawczej Kolegium. Udzielenie odpowiedzi miało nastąpić za pośrednictwem poczty elektronicznej na wskazany we wniosku adres poczty e-mail. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. odpowiedzi na wniosek należy udzielić bez zbędnej zwłoki, a gdyby nie było to możliwe – w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku. Szczególne przypadki określone w art. 13 ust. 2 oraz art. 15 ust. 2 u.d.i.p. nie miały miejsca, bowiem na dzień złożenia skargi Kolegium nie wysłało żadnej informacji o niemożności załatwienia wniosku w terminie ani o tym, że informacja podlegać będzie opłacie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Organ wskazał, że w dniu 6 lutego 2019 r. skarżący złożył skargę bezpośrednio w siedzibie organu. Pismem z dnia [...] lutego 2019 r., wobec uznania wnioskowanej informacji za informację przetworzoną, wezwano stronę do wykazania, że uzyskanie tej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, wyznaczając termin 7 dni. W piśmie powiadomiono skarżącego o przyczynach opóźnienia w udostępnieniu informacji publicznej oraz o przewidywanym terminie jej udostępnienia w sytuacji wykazania przez skarżącego szczególnie istotnego interesu publicznego. Pismo wysłano 8 lutego 2019 r. za pośrednictwem platformy ePUAP. Ponadto, w odpowiedzi na wezwanie Sądu, pismem z dnia [...] marca 2019 r. Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego poinformował, że w sprawie w dniu [...] lutego 2019 r. wydano decyzję o odmowie udzielenia informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśli art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) kontrola ta obejmuje również bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 4a, a w przypadku informacji publicznej także innych podmiotów zobowiązanych do jej udzielenia. Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 a p.p.s.a.). Ponadto sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Skarga w niniejszej sprawie dotyczy bezczynności Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] stycznia 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej. Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Uwzględniając wszystkie aspekty wynikające z treści tych przepisów, przyjąć należy, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. W ocenie Sądu nie może budzić wątpliwości, że żądane informacje są informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Są one bowiem w sposób bezpośredni związane z zadaniami wykonywanymi przez organ w sferze publicznej. Tryb i zasady rozpoznawania tego rodzaju wniosków określa powołana już ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, na gruncie której udostępnienie informacji publicznej powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Jednak jeśli informacja publiczna nie może być udostępniona w tym terminie, podmiot obowiązany powiadamia o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). W tym miejscu należy wyjaśnić, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że zgodnie z regulacją zawartą w art. 13 ust. 1 ustawy udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w tym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej będzie miała miejsce w sytuacji, w której podmiot ten w ustawowo określonym terminie nie podejmie żadnej z przewidzianych prawem czynności, tj. nie udostępni informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wyda decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.) albo nie powiadomi pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i nie wskaże, w jaki sposób lub, w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Określony w art. 13 ust. 1 termin na udzielenie informacji publicznej ma charakter instrukcyjny, jego upływ nie niesie ze sobą żadnych materialnoprawnych konsekwencji, a jedynie umożliwia zastosowanie środków mających na celu zdyscyplinowanie podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, które pozostają w stanie bezczynności. Natomiast zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. wydłużenie wskazanego w ust. 1 terminu może nastąpić w przypadku braku możliwości udzielenia informacji publicznej w tym terminie. Organ jest jednak zobowiązany do powiadomienia wnioskodawcy przed upływem 14 dni o powodach opóźnienia oraz do wyznaczenia dodatkowego terminu udostępnienia informacji (zob. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2017 r., I OSK 2351/16, www.orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej jako CBOSA). W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do organu 21 stycznia 2019 r. Wobec tego, mając na uwadze powołane wyżej przepisy, organ miał obowiązek podjąć stosowne czynności bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku - czyli do dnia 4 lutego 2019 r. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, pierwsze czynności co do wniosku organ podjął po złożeniu w siedzibie organu w dniu 6 lutego 2019 r. skargi na bezczynność - tj. w dniu 7 lutego 2019 r. (wezwanie do wykazania, że uzyskanie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego i wskazanie, iż w przypadku wykazania ww. okoliczności żądana informacja zostanie udostępniona w terminie określonym w art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). W tej sytuacji w dniu wniesienia skargi, tj. w dniu 6 lutego 2019 r. Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego pozostawał w bezczynności w zakresie złożonego w dniu 21 stycznia 2019 r. wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej. Skoro bowiem pierwsza czynność organu co do wniosku została podjęta w dniu 7 lutego 2019 r., tj. już po upływie 14 dni od daty złożenia wniosku, to nie można przyjąć, że organ podjął co do wniosku czynności w terminie określonym w art.13 ust. 1 u.d.i.p. Niemniej orzekając w sprawie bezczynności organu bierze się pod uwagę stan faktyczny i prawny z momentu orzekania. Istotny wpływ na rodzaj wydawanego rozstrzygnięcia ma zatem bieg zdarzeń, które nastąpiły już w toku trwającego postępowania sądowoadministracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 1 marca 2018 r., II GSK 3414/17, CBOSA). Dlatego skoro organ po wniesieniu skargi, ale przed jej rozpoznaniem przez Sąd załatwił sprawę poprzez wydanie w dniu [...] lutego 2019 r. decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, postępowanie sądowe w części dotyczącej nakazania organowi rozpatrzenia w zakreślonym terminie wniosku podlegało na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, a przed jej rozpoznaniem, nie zwalnia jednak sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi. W związku z powyższym na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności i jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że nie nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie musi być znaczne i nie dające się racjonalnie usprawiedliwić. W sprawie niniejszej bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Przekroczenie terminu do załatwienia wniosku było nieznaczne, niezwłocznie po wpłynięciu skargi organ podjął czynności zmierzające do jego załatwienia, a przed rozpoznaniem skargi przez sąd doszło do załatwienia wniosku. W tej sytuacji nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, nie było też uzasadnienia dla wymierzenia z urzędu organowi grzywny. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów w kwocie 100 zł, na którą to kwotę składa się uiszczona opłata sądowa. ----------------------- # 2