II SAB/Go 120/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.O. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie wstrzymania egzekucji postanawia odrzucić skargę Pismem z dnia [...] sierpnia 2014r. K.O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na ,,zaniechanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie wniosku o wstrzymanie egzekucji z emerytury" podając numery spraw: [...]. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych egzekucji i wstrzymanie wykonania zaskarżonych egzekucji do czasu rozpoznania skargi przez sąd. Skarżący wskazał, iż wnioskiem z dnia [...] czerwca 2014 r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o wstrzymanie prowadzonych wobec niego egzekucji do czasu rozpatrzenia zarzutów przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący zarzucił organowi, iż ograniczył się w zakresie powyższego wniosku do przekazania go Dyrektorowi Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący załączył do skargi kserokopię m.in. wniosku z dnia [...] czerwca 2014 r. oraz pisma organu z dnia [...] sierpnia 2014 r. informującego stronę o przekazaniu wniosku organowi właściwemu tj. Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ poinformował, iż nie prowadził ani też nie prowadzi postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego, a z treści wniosku z dnia [...] czerwca 2014 r. wynikało, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone jest przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stąd został on przekazany temu organowi na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej określana jako k.p.a.), o czym wnioskodawca został poinformowany odrębnym pismem. Organ podał, iż również skarga K.O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 6 sierpnia 2014 r. została w ślad za wnioskiem z dnia [...] czerwca 2014 r. przekazana według właściwości Dyrektorowi Oddziału ZUS, który pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. z kolei poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego, iż nie jest organem właściwym do rozpatrzenia przedmiotowych zarzutów i zgodnie z poczynionymi ustaleniami przekazał zarówno wniosek z dnia [...] czerwca 2014 r., jak i skargę z dnia [...] sierpnia 2014 r. do właściwego organu tj. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym – T.G.. Organ podkreślił, iż skarga K.O. jest nieuzasadniona, gdyż nie prowadził i nie prowadzi żadnej jego sprawy, żadnego postępowania, ani nie dokonał żadnych czynności egzekucyjnych, tym samym nie może być mowy o niezałatwieniu sprawy w terminie. Organ zwrócił uwagę iż pisma skarżącego nie zawierały szczegółowych informacji oraz konkretnych wniosków, a jedynie można było ustalić, iż wnosi on o wstrzymanie czynności egzekucyjnych i zwrot pobranych z tych czynności kwot, stąd organ musiał każdorazowo uznać się za niewłaściwy i po ustaleniu wierzyciela przekazać pisma wnioskodawcy lub mu je zwrócić. Ponadto organ poinformował, iż w dniu 21 sierpnia 2014 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego wpłynęło pismo K.O. w sprawie błędnego jego zdaniem przekazania skargi z dnia [...] sierpnia 2014 r. do ZUS zamiast do WSA w Gorzowie Wlkp., a w dniu 29 sierpnia 2014 r. w sprawie błędnego jego zdaniem ponownego przekazania skargi do ZUS zamiast do WSA w Gorzowie Wlkp. Postanowieniem z dnia [...] października 2014r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił stronie pisma z dnia [...] sierpnia 2014 r., Zostało ono jednak uchylone przez organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. i przekazane do ponownego rozpatrzenia. Po uchyleniu powyższego postanowienia organ wysłuchał skarżącego w dniu [...] grudnia 2014 r. sporządzając na tę okoliczność protokół, z którego wynika, iż domaga się on nadal wstrzymania egzekucji świadczenia emerytalnego prowadzonego przez komornika sądowego i wyeliminowanie nieprawdziwych dokumentów Banku [...]. Następnie organ pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. przekazał wspomniane powyżej wnioski skarżącego Komornikowi Sądowemu przy SR – T.G.. Natomiast pismo skarżącego z dnia [...] lutego 2015 r. w związku oświadczeniem złożonym do protokołu z dnia [...] lutego 2015 r. z którego wynika, iż domaga się zablokowania potrącania z jego emerytury w trybie ustawy o przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy , przekazał Ministrowi Finansów . W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2014 r. skarżący ponownie wniósł o wstrzymanie ,,potrąceń z emerytury na poczet egzekucji [...] z uwagi na wyrządzenie nieodwracalnych szkód". Dodatkowo skarżący zgłosił szereg wniosków o dopuszczenie dowodów z różnych dokumentów (m.in. dot. kredytu obrotowego zaciągniętego w Banku [...]), z innych postępowań (karnego, sądowoadministracyjnego i cywilnego), załączając kserokopie poszczególnych dokumentów. Sąd wezwał Komornika Sądowego przy SR o podanie, czy prowadzi lub prowadził postępowanie egzekucyjne wobec K.O. oraz wskazanie z jakiego tytułu, jakie czynności zostały podjęte i kto jest wierzycielem skarżącego. Komornik potwierdził, iż wobec K.O. jako dłużnika prowadzone jest postępowanie egzekucyjne oznaczone sygnaturami: [...]. Wierzycielami w tych sprawach są Bank [...] oraz D. Egzekucja prowadzona jest pod nadzorem sądu. Komornik dodał, iż wszystkie środki zaskarżenia i odwoławcze zostały oddalone i odrzucone. Dodatkowo Sąd wezwał skarżącego do wykazania w terminie 7 dni, iż przed wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skarżący skierował do organu wyższego stopnia tj. Dyrektora Izby Skarbowej zażalenie w trybie art. 37 k.p.a. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, pod rygorem uznania, iż strona takiego zażalenia nie kierowała. Wezwanie Sądu skarżącemu doręczone zostało w dniu 18 grudnia 2014 r. Pismem nadanym po upływie 7 dni od dnia doręczenia wezwania skarżący wskazał na następujące dokumenty: postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2014 r., wezwanie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] grudnia 2014 r. i protokół spisany w Urzędzie Skarbowym w dniu [...] grudnia 2014 r. Organ w piśmie z dnia [...] grudnia 2014 r. poinformował, że skarżący nie kierował do organu zażalenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu z przyczyn procesowych. W rozpoznawanej sprawie przedmiot skargi stanowiła bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w zakresie rozpoznania złożonego przez skarżącego wniosku z dnia [...] czerwca 2014 r., w którym zwrócił się do organu o wstrzymanie egzekucji prowadzonej w stosunku do niego w sprawach [...]. Sąd ustalił przedmiot skargi na podstawie jej treści. W skardze mimo pewnej chaotyczności i wielowątkowości, skarżący wyraźnie sprecyzował, iż skarży ,,zaniechanie" Naczelnika Urzędu Skarbowego ,,w sprawie wniosku o wstrzymanie egzekucji z emerytury", w dalszej części odwołując się do wniosku z dnia [...] czerwca 2014r., co należy uznać za skargę na ,,bezczynność" w powyższym zakresie. Sąd administracyjny rozpoznając skargę na bezczynność organu obowiązany jest w pierwszej kolejności ustalić czy sprawa, w której została wniesiona skarga, była sprawą określoną w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm - określanej dalej jako p.p.s.a.). Następnie winien rozważyć, czy dopuszczalność skargi uwarunkowana jest zachowaniem określonego trybu przeciwdziałania bezczynności oraz czy taki tryb przed wniesieniem skargi został wyczerpany. W dalszej kolejności, o ile wynik badania dwóch pierwszych kwestii będzie pozytywny sąd musi ustalić, czy organowi administracji można przypisać bezczynność rozumianą jako wydanie w terminie decyzji lub postanowienia względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., czyli rozpoznać sprawę merytorycznie ( por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2012 r., II OSK 2453/11) . Stosując się do powyższych wskazówek Sąd rozpoznając przedmiotową skargę najpierw dokonał oceny dopuszczalności skargi, w tym z punktu widzenia właściwości rzeczowej sądu administracyjnego (kognicji), która dała wynik negatywny, czyniąc tym samym niemożliwym merytoryczne rozpoznanie skargi. Właściwość rzeczowa sądów administracyjnych określona została w art. 3 i 4 p.p.s.a. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w ograniczonym zakresie, bo obejmującym orzekanie jedynie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjny, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 a. Poza katalogiem powyższych spraw zgodnie z treścią § 3 cyt. przepisu sądy administracyjne orzekają jedynie w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, stosując przy tym środki określone w tych przepisach. Z powyższych uregulowań wynika, iż kontrola sądowoadministracyjna z mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. niewątpliwie obejmuje bezczynność organów. Jednakże podkreślić należy, iż zakres przedmiotowy skargi na bezczynność zdeterminowany jest treścią art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Składanie skargi na bezczynność dopuszczalne jest jedynie w odniesieniu do tych aktów lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, nie może zatem ona dotyczyć innych czynności. Podkreślić należy, że bezczynność organu powiązana być musi z kompetencją do wydania w danej sprawie decyzji, postanowienia, czy też innych aktów bądź czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wyjaśnić należy, iż bezczynność organu dotyczy sytuacji, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności, wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie przez te przepisy określonym. Oznacza to, że organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania określonego aktu administracyjnego lub podjęcia innej czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma w tej sytuacji na celu zobligowanie organu administracji publicznej do rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej. Reasumując rozważania w przedmiocie dopuszczalności skargi na bezczynność organu stwierdzić należy, iż warunkiem jej spełnienia jest wystąpienie określonej podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony. W niniejszej sprawie strona skarżąca zarzuciła organowi bezczynność w zakresie żądanego przez niego we wniosku z dnia [...] czerwca 2014 r. wstrzymania egzekucji prowadzonej w stosunku do skarżącego. Z akt sprawy, w tym z pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym (k. 76) wynika, iż Komornik ten prowadzi wobec K.O. jako dłużnika postępowanie egzekucyjne oznaczone sygnaturami: [...]. Wierzycielami w tych sprawach są Bank [...] oraz D. Jednocześnie organ – Naczelnik Urzędu Skarbowego potwierdził w odpowiedzi na skargę, iż nie prowadzi w stosunku do skarżącego żadnego postępowania egzekucyjnego, ani podatkowego, a wniosek z dnia [...] czerwca 2014 r. przekazał właściwemu w jego ocenie Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Analiza akt sprawy wskazuje, iż zasadniczym celem żądań skarżącego jest ,,wstrzymanie" prowadzonej w stosunku do niego egzekucji w sprawach: [...], a zatem egzekucji uregulowanej przepisami ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 101, dalej określanej jako k.p.c.), a nie egzekucji administracyjnej, o której mowa w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2014 r. poz. 1619 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 758 k.p.c. sprawy egzekucyjne należą do właściwości sądów rejonowych i działających przy tych sądach komorników. Zasady prowadzenia egzekucji, w tym skargi na czynności komornika, ewentualnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego uregulowane są w części trzeciej k.p.c. Nie ulega zatem wątpliwości, iż właściwym w zakresie powyższej sprawy dotyczącej egzekucji prowadzonej przez komornika, w tym w zakresie jej ,,wstrzymania" (domyślnie zawieszenia) jest komornik sądowy oraz sądy powszechne, gdyż taką właściwość przewidują wprost przepisy k.p.c. Powyższe oznacza, iż w rozpoznawanej sprawie na organie – Naczelniku Urzędu Skarbowego nie ciążył obowiązek podjęcia określonych czynności objętych kontrolą sądu administracyjnego . Również czynności polegające na wstrzymywaniu transakcji bądź blokowaniu rachunku zgodnie z art. 16 – 20 b ustawy z dnia 16 listopada 2000r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U z 2014 r. poz. 455 ) - która zresztą nie ma zastosowania do czynności egzekucyjnych komornika - nie odbywa się w trybie decyzji lub innych aktów administracyjnych podlegających kognicji sądów administracyjnych. Z tego względu będąca przedmiotem rozpoznania skargę na bezczynność organu w zakresie wstrzymania egzekucji uznać należało za niedopuszczalną jako nieobjętą kognicją sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o treść art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Dodać należy, iż nawet jeżeli przedmiotowa skarga byłaby objęta kognicją sądów administracyjnych skarga powyższa podlegałby odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., z uwagi niewyczerpanie trybu zaskarżenia. Zgodnie z treścią art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia ustawa nakazuje natomiast rozumieć sytuację, gdy stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne nie powinno zastępować postępowania administracyjnego, a więc nie może zostać wszczęte dopóty, dopóki to postępowanie się toczy, jak również to, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać uruchomione, jeżeli nie zostały wykorzystane środki weryfikacji kwestionowanych aktów i czynności, dostępne podmiotowi, który chce uruchomić postępowanie sądowoadministracyjne, w postępowaniu administracyjnym (T. Woś [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008 s. 267). W przypadku bezczynności organu administracji publicznej środkiem zaskarżenia w rozumieniu przepisu art. 52 § 2 p.p.s.a., który skarżący musi wyczerpać, by móc skutecznie wnieść skargę do sądu administracyjnego, jest zażalenie wniesione w trybie art. 37 k.p.a., do organu nadrzędnego nad organem, którego bezczynność jest przedmiotem skargi, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Odpowiednikiem powyższej regulacji w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U z 2012 r. poz. 749 ze zm. ) jest instytucja ponaglenia uregulowana w art. 141 tej ustawy , Nie ulega wątpliwości – w świetle twierdzeń organu i nieprzedłożenia takiego zażalenia przez skarżącego, mimo stosowanego wezwania - iż nie wyczerpał on wspomnianych powyżej środków pozwalających zwalczać bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego przed organem wyższego stopnia tj. Dyrektorem Izby Skarbowej.