II SAB/Go 13/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant referent stażysta Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi J.J. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy do załatwienia wniosku skarżącego J.J. z dnia [...], II. stwierdza, że Wójt Gminy dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącego J.J. kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] lutego 2018 r. J.J., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, wnosząc o: zobowiązanie organu do rozpoznania jego wniosku w terminie 14 dni; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania w łącznej wysokości 597 zł. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż 19 stycznia 2018 r. wniósł mailem do organu o udostępnienie informacji publicznej w formie elektronicznej o zarobkach sekretarza gminy uzyskanych w 2017 r. z wyszczególnieniem wynagrodzenia zasadniczego oraz dodatków specjalnego, funkcyjnego oraz za wieloletnią pracę. W terminie przewidzianym ustawą organ nie udostępnił informacji w żądanej formie, nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, jak również nie wezwał do usunięcia braków. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o: umorzenie postępowania w przedmiocie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącego; odmowę uznania organu jako dopuszczającego się bezczynności; oddalenie wniosku w przedmiocie zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że wniosek skarżącego został automatycznie zakwalifikowany jako spam i przekierowany do folderu "spam" poczty elektronicznej użytkowanej przez organ, a poczta tego folderu nie jest odbierana przez pracowników Urzędu Gminy. W związku z tym o fakcie złożenia wniosku o udzielenie informacji publicznej organ dowiedział się w dniu 13 lutego 2018 r., kiedy otrzymał skargę na bezczynność. Dlatego w ocenie organu o terminie złożenia przedmiotowego wniosku winna decydować data, kiedy mógł on faktycznie zapoznać się z jego treścią. Po otrzymaniu skargi organ udzielił w terminie 14 dni wyczerpującej odpowiedzi obejmującej żądane informacje. Zdaniem organu należy uznać, że stan bezczynności ustał, co dyskwalifikuje zasadność roszczenia strony skarżącej, a postępowanie w sprawie skargi na bezczynność stało się bezprzedmiotowe w zakresie orzekania o zobowiązaniu organu do załatwienia wniosku. W dalszej kolejności organ zaprzeczył, jakoby pozostawał w bezczynności, wskazując, iż skonfigurowany automatycznie system ochrony poczty elektronicznej dokonał klasyfikacji i przekierowania wniosku strony do folderu "spam", co powoduje, iż nie sposób uznać jakoby żądanie zostało dostarczone odbiorcy w sposób prawidłowy. Podkreślił przy tym, że wnioskodawca posługuje się adresem email mogącym uzasadniać tezę jakoby został on stworzony w taki sposób, by był postrzegany przez filtry poczty elektronicznej jako stanowiący potencjalne zagrożenie, czy też będący formą reklamy. Następnie, z daleko posuniętej ostrożności procesowej, w sytuacji uznania, że organ pozostawał bezczynny, Wójt podniósł, iż okoliczności sprawy nie uprawniają do przyjęcia, iż stan ten charakteryzowała cecha rażącego naruszenia prawa. Odnosząc się do żądania zasądzenia od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, Wójt wskazał na konieczność dokonania subsumpcji art. 206 p.p.s.a., zauważając, że często w tergo rodzaju sprawach oczekiwania wnioskodawcy nie obejmują w istocie uzyskania żądanych informacji publicznych, lecz wobec takiej konstrukcji postępowania, właśnie zasądzenie przez Sąd zwrotu kosztów postępowania przy minimalnym nakładzie czasu pracy pełnomocnika. Pismem procesowym z dnia [...] marca 2018 r. skarżący cofnął wniosek o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni, podtrzymując jednocześnie pozostałe wnioski zawarte w skardze. W uzasadnieniu wskazał, iż organ udzielił informacji publicznej dopiero na skutek wniesienia skargi, a zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. rozstrzygnięcie przedmiotu sprawy, co do której wniesiona została skarga na bezczynność nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W przypadku skarg na bezczynność kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność Wójta Gminy w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2018 r., w którym zwrócił się o udostępnienie pisemnej informacji publicznej o zarobkach sekretarza gminy uzyskanych w 2017 r. W świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm.; zwanej dalej u.d.i.p.) nie ulega wątpliwości, że wójt gminy jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, zaś żądane we wniosku informacje stanowią informacje o charakterze publicznym w rozumieniu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d) u.d.i.p., bowiem dotyczą problematyki warunków zatrudnienia osób sprawujących funkcje publiczne. Bezsporne jest, że odpowiedź na wniosek została skarżącemu udzielona już po wniesieniu skargi. Nie była też sporna kwestia skuteczności złożenia przez skarżącego wniosku, bowiem w odpowiedzi na skargę organ nie zakwestionował wpływu przedmiotowego wniosku na adres jego poczty elektronicznej, wskazując, że wniosek skarżącego został automatycznie zakwalifikowany jako spam i przekierowany do folderu "spam". W związku z powyższym wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd co do tego, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na wskazany przez adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (por. np. postanowienia NSA z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt I OSK 1968/15 i z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1940/15). Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (por. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1414/15, wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2186/14). Ryzyko nieodebrania, czy też nie odczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres elektroniczny organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę (por. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2897/14). Z powyższego wynika, że skarżący miał prawo złożyć wniosek o udostępnienie informacji publicznej w formie elektronicznej i z takiej drogi skorzystał przesyłając na adres elektroniczny organu wniosek z dnia [...] stycznia 2018 r. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2, a zatem po upływie 14 dni od 19 stycznia 2018 r. organ pozostawał w bezczynności udzielając żądanej informacji po otrzymaniu skargi. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W sytuacji, gdy zarzucany stan bezczynności ustał, tak jak w niniejszej sprawie, po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez Sąd, to w części obejmującej zobowiązanie do udzielenia informacji, postępowanie sądowoadministracyjne, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08). Powyższe nie zwalnia jednak Sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi - przewidzianych w art. 149 § 1a p.p.s.a. oraz (ewentualnie) w art. 149 § 2 p.p.s.a., tj. orzeczenia w kwestii charakteru (rażącego/nierażącego) bezczynności oraz (ewentualnie) w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny (por. postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12; wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 2390/12). W związku z powyższym na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności i jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że nie nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13). W sprawie niniejszej bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, ponieważ okres bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej nie był znaczny, organ nie kwestionował swojego obowiązku udzielenia informacji publicznej, a nie udzielenie jej w terminie nie wynikało ze złej woli organu. W związku z tym nie było też uzasadnione wymierzenie grzywny. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 206 p.p.s.a. miarkując wysokość opłaty należnej skarżącemu tytułem wynagrodzenia za czynności profesjonalnego pełnomocnika. Rozpatrywana sprawa jest bowiem jedną z kilku spraw wniesionych przez skarżącego do tutejszego Sądu o analogicznym przedmiocie i analogicznej treści skargi. Sądowi z urzędu wiadome jest, że ten sam skarżący, reprezentowany przez tego samego pełnomocnika, tego samego rodzaju skargi wniósł również do innych sądów administracyjnych (we Wrocławiu i Lublinie). Jest w związku z tym oczywiste, że z uwagi na seryjny charakter rozpatrywanej sprawy nakład pracy profesjonalnego pełnomocnika nie jest znaczny. Sąd uznał, że w takiej sytuacji właściwe będzie przyznanie wynagrodzenia w wysokości jednej czwartej stawki wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).