II SAB/Go 144/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 października 2021 r. sprawy ze skargi M.W. na bezczynność Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej do załatwienia wniosku M.W. z dnia [...] r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, II. stwierdza, że Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej na rzecz strony skarżącej M.W. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2021 r., przesłanym na adres mailowy [...], skarżąca M.W. zwróciła się o udzielenie informacji publicznej przez "przesłanie decyzji wydanych na podstawie art. 61 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w 2018 roku". Wniosek ten następnego dnia został przekazany, również drogą mailową, do Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, który w mailowej odpowiedzi z dnia [...] czerwca 2021 r. wskazał skarżącej na "brak podstaw prawnych do udzielenie takich informacji". 2. W dniu [...] czerwca 2021, za pośrednictwem platformy ePUAP pełnomocnik skarżącej wniósł skargę na bezczynność Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w związku z brakiem załatwienia wniosku o udzielenie informacji publicznej z dnia [...] czerwca 2021 r. domagając się zobowiązania tego organu do udzielenia informacji w żądanym zakresie i formie w terminie 14 dni, stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności oraz zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu tej skargi wskazano, że żądana informacja nie została udzielona, a z przepisu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 2176; dalej "u.d.i.p." jednoznacznie wynika, że udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. 3. W odpowiedzi na skargę organ nie wskazał, że wnosi o oddalenie skargi jednak z treści tej odpowiedzi wynika, że się z nią nie zgadza i nie uznaje za zasadną. Przyznał, że w dniu [...] czerwca 2021 r. wniosek został złożony i podkreślił, że "niezwłocznie po otrzymaniu wiadomości organ podjął czynności zmierzające do ustalenia czy wnioskodawca figuruje w ewidencji klientów GOPS. Z ustaleń organu wynika, że wnioskodawczyni nie jest Klientem GOPS. Organ zareagował natychmiast i w dniu 2 czerwca 2021 r. odpisał, że brak jest podstaw prawnych do udzielenia takich informacji, ponieważ skarżąca nie była klientem Ośrodka. Z treści wiadomości, nie wynikało także, że wniosek dotyczy decyzji administracyjnych wydanych, co do wszystkich klientów Ośrodka oraz, że wniosek wpłynął w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej". Nadto skarżąca po otrzymaniu wiadomości mailowej nie prowadziła żadnej dalszej korespondencji z organem. Dalej organ wskazał, że wnioskująca nie wskazała, że wniosek odnosi się do informacji publicznej, a wniosek był nieprecyzyjny i niejasny. Nadto, że decyzje których dotyczy wniosek zawierają szereg danych wrażliwych, w tym w szczególności informacje o stanie zdrowia, o posiadanych orzeczeniach, adresy zamieszkania, dane dotyczące dzieci i ich stanu zdrowia, problemów materialnych i rodzinnych itp. Z tych względów, jak podkreślono, "po rozpoznaniu skargi nie znaleziono podstaw do przekazania żądanych decyzji". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. W myśl przywołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. 5. Zgodnie z art. 4 ust. 1 i ust. 3 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, będące w posiadaniu takich informacji, w szczególności organy władzy publicznej, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo, co tyczy się niniejszej sprawy jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, gdyż takim podmiotem jest bez wątpienia Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej będącego jednostką organizacyjną gminy. 6. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. W katalogu art. 6 ust. 1 w pkt. 4 lit. a ustawa wymienia jako informację publiczną "treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć". Decyzja administracyjna jest aktem administracyjnym, o czym organ musi wiedzieć. Ustawa o dostępie do informacji publicznej stanowi rozwinięcie i realizację konstytucyjnej oraz konwencyjnej zasady obywatelskiego dostępu do informacji publicznej, wedle której informacja publiczna jest jawna i dostępna poza sytuacjami ograniczenia jawności w drodze ustaw lub w związku z ochroną prywatności. Prawo do informacji, jako prawo konstytucyjne, nie jest i nie może być ograniczane pod względem podmiotowym, wobec czego dla realizacji wniosku nie ma znaczenia kto jest żądającym informacji i jakie są jego intencje i potrzeby. Nie musi mieć on żadnego związku prawnego lub faktycznego z informacją, której udostępnienia wnioskujący żąda, ani z działalnością lub zakresem kompetencji organu, do którego się zwraca. Z tych względów dla udzielenia informacji publicznej nieprzetworzonej ustawa nie wymaga wykazania żadnego interesu prawnego czy interesu publicznego. Dlatego wywody zawarte w odpowiedzi na skargę, tyczące się czynności organu związanych z ustaleniem związku wnioskującej z zadaniami i pracą jednostki są bez znaczenia dla sprawy i jej zgodnego z prawem załatwienia. Podobnie to, czy skarżąca korespondowała dalej z organem. 7. Wskazać należy, że na gruncie przepisów u.d.i.p. brak jest jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku o udzielenie informacji publicznej, poza utrwaleniem go w formie pisemnej. Przy czym za wniosek pisemny uznaje się również zapytanie przesłane pocztą elektroniczną. Wniosek nie stanowi również podania w rozumieniu art. 63 k.p.a., gdyż udostępnianie informacji publicznej następuje w drodze czynności materialno-technicznej. Podkreśla się również, że co do zasady przepisy u.d.i.p. nie obligują wnioskodawców do podania swoich danych osobowych, gdyż po pierwsze nie są oni zobowiązani do wykazania interesu prawnego, czy też faktycznego w uzyskaniu danej informacji publicznej, a po drugie żądana informacja może zostać udzielona na adres mailowy. Jedyne czego należy wymagać dotyczy tego, by wniosek nie był anonimowy. W sprawie skarżąca, choć posługiwała się specyficznym adresem mailowym [...], podpisała się pod wnioskiem i wiadomo, że była jego autorem. Jeśli chodzi o samo żądanie to wniosek choć lakoniczny, zdaniem sądu, jest jasny. Wskazuje konkretnie do kogo żądanie jest adresowane, o jakie dokumenty chodzi i za jaki okres. Organ miał więc wszystkie niezbędne elementy by wniosek załatwić, a przynajmniej procedować w kierunku jego załatwienia. Dlatego odpowiedź organu, że brak jest podstaw prawnych do załatwienia wniosku (pomijając, że w mailu nie ma ani słowa wyjaśnienia, co przez to należy rozumieć), jest sama pozbawiona podstaw prawnych. Zgodnie bowiem z przepisami rozważanej ustawy w przypadku złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej organ udostępnia, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, informację publiczną, gdy jest jej dysponentem (co może obejmować także jej zanonimizowanie w przypadku, gdy dokumenty podlegające udostępnieniu zawierają dane chronione przepisami szczególnymi), ewentualnie informuje wnioskodawcę, że jego wniosek nie znajduje podstaw, gdy żądanie nie dotyczy informacji mających charakter informacji publicznej lub też, gdy organ nie jest dysponentem informacji, o których udzielenie wnioskodawca się zwrócił (co w sprawie nie ma miejsca) albo odmawia udostępnienia informacji publicznej z powodu ograniczeń wymienionych w ustawie, co realizuje się w trybie szczególnym. Ten ostatni bowiem tryb procedowania, który wiązać można z wyjaśnieniami organu w odpowiedzi na skargę, stosownie do art. 16 ust. 1 u.d.i.p., musi być realizowany przez wydanie decyzji administracyjnej, której treścią jest odmowa udostępnienia informacji publicznej z powodów wskazanych w art. 5 u.d.i.p. albo odmowa udzielenia informacji przetworzonej w związku z niespełnieniem przez stronę przesłanki "szczególnej istotności dla interesu publicznego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Te ostatnie przyczyny odmowy pozostają poza zakresem niniejszej skargi oraz kontroli sądowej, ponieważ właściwy tryb, w którym są one rozstrzygane nie został przez organ zachowany. Powołanie się więc na nie w piśmie organu, a co już mówić w odpowiedzi na skargę (bez względu czy zostały wykazane i rzeczywiście zachodzą), nie wywołuje żadnego skutku prawnego. 8. Z tych względów na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało nakazać organowi załatwienie wniosku we właściwej formie i trybie (pkt I wyroku), co polegać ma albo na udzieleniu żądanej informacji (także w formie zanonimizowanej), albo odmowie jej udzielenia przez wydanie decyzji administracyjnej, jeśli zachodzą w sprawie przesłanki ochrony prawa do prywatności, bądź jeśli żądana informacja ma charakter przetworzony, a wnioskodawca nie wykazał interesu publicznego. Organ musi jednak pamiętać o tym, że to na nim spoczywa ciężar szczegółowego i przekonywującego wykazania, że dana informacja (w tym przypadku decyzje) zawierają dane chronione z powodu, których nie da się ich udostępnić nawet po anonimizacji lub, że ich udostępnienie (np. wyszukanie i anonimizacja) wiąże się z takim nakładem pracy i kosztów, że wyczerpuje to przesłankę "przetworzenia" informacji. 9. Uznając, że organ dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) sąd administracyjny miał jednocześnie z urzędu obowiązek stwierdzić, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Oceniając zaistniałą w sprawie bezczynność sąd uznał, że nie miała ona cech rażącego naruszenia prawa (pkt II wyroku). Rażącym naruszeniem prawa pozostaje bowiem stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Choć ze sposobu załatwienia sprawy widać problem organu z interpretacją i stosowaniem ustawa o dostępie do informacji publicznej, nie jest to, zdaniem sądu, działanie celowe, a zatem i rażące. O kosztach postępowania należnych skarżącej (pkt III wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., zasądzając zwrot uiszczonego wpisu od skargi (100 zł) oraz standardowe koszty wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej (480 zł) wraz opłatą od pełnomocnictwa (17 zł).