II SAB/Go 156/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant referent stażysta Krzysztof Frączek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi P.G. na bezczynność Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] Sp. z o.o. w przedmiocie udostępnienia dokumentacji medycznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] Sp. z o.o. do rozpoznania wniosków skarżącego z dnia [...] r., [...] r., [...] r. i [...] r. w przedmiocie udostępnienia dokumentacji medycznej, 2. stwierdza, że Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...] Sp. z o.o. dopuścił się bezczynności, która nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, 3. zasądza od Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] Sp. z o.o. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2016r. P.G. zwrócił się do Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] Sp. z o.o. (dalej jako Szpital) o udostępnienie dokumentacji medycznej małoletniego pacjenta D.G. – syna wnioskodawcy. Z analizy historii choroby matki wynikało, iż jako osoba najbliższa wskazana została siostra pacjentki, natomiast dokumentacja noworodkowa nie zawierała wpisu dotyczącego danych ojca. Z uwagi na powyższe, pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. Szpital odmówił wydania dokumentów, wskazując, że wnioskodawca nie jest osobą upoważnioną do wglądu w dokumentację medyczną. Do kolejnego wniosku z dnia [...] stycznia 2016 r. P.G. dołączył skrócony akt urodzenia D.G., w którym wnioskodawca widnieje jako jego ojciec. W trzecim wniosku z dnia [...] marca 2016 r. P.G. zwrócił się o przesłanie wyników badań grupy krwi D.G. przeprowadzonych w okresie po 6 miesiącach od daty jego narodzin. W kolejnym wniosku z dnia [...] lipca 2016 r. P.G. zwrócił się o przesłanie dokumentacji - wyników grupy krwi D.G.. Pismem z dnia [...] września 2016 r. Szpital poinformował wnioskodawcę o możliwości odbioru dokumentacji medycznej przez wnioskodawcę po uiszczeniu stosownej opłaty. W dniu 13 września 2016 r. P.G. odebrał przygotowaną przez Szpital dokumentację. Pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. P.G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Kierownika – Prezesa Zarządu Szpitala i wniósł o zobowiązanie do udostępnienia pełnej dokumentacji medycznej małoletniego syna D.G.. W odpowiedzi na skargę Szpital wniósł o jej odrzucenie ze względu na brak legitymacji biernej Szpitala, który nie jest jednostką administracji publicznej, a jego organ zarządzający w osobie Prezesa Zarządu Spółki nie jest organem administracji w rozumieniu k.p.a. i spółka nie została zobowiązana do stosowania przepisów k.p.a. Spółka jest bowiem podmiotem leczniczym, przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584). Ponadto w ocenie Szpitala przedmiotowa skarga powinna zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U.z 2016 r. poz. 718 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.), ze względu na fakt, że interes prawny skarżącego nie został naruszony stosownie do wymagań przepisu szczególnego, tj. ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 159). Jednocześnie z ostrożności procesowej Szpital wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Szpital wskazał, iż z uwagi na to, że jak wynikało z pisma kierowanego przez wnioskodawcę w rodzinie istniał poważny konflikt, a w dokumentacji medycznej noworodka nie zostało wskazane, kto jest ojcem dziecka, zasadna była odmowa udostępnienia dokumentacji medycznej. Szpital dopiero po złożeniu przez wnioskodawcę oświadczenia o sprawowaniu władzy rodzicielskiej, udostępnił mu żądaną dokumentację wraz z wynikiem badania krwi, które zostało wykonane w dniu [...] kwietnia 1999 r. (w dniu narodzin małoletniego). Szpital podał, że w odpowiedzi na każdy kolejny wniosek kierowany przez P.G. udostępniał dokumentację medyczną małoletniego syna bądź wydawał jej kserokopię. Szpital nie odmawiał P.G. wydania dokumentacji medycznej małoletniego D.G., ani nie utrudniał do niej dostępu w rozumieniu ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, tym samym nie pozostaje i nie pozostawiał bezczynny w stosunku do kierowanych przez niego wniosków, a wyłączną przyczyną złożenia skargi jest fakt, iż zgromadzona w Szpitalu dokumentacja medyczna nie zawierała informacji, których oczekiwał skarżący bezzasadnie zarzucając Szpitalowi bezczynność. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U 2016. 718 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów administracji oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania przez te organy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4. Na podstawie tego przepisu skarga do Sądu przysługuje więc w sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (pkt 1-3) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę na bezczynność organu, obowiązany jest w pierwszej kolejności ustalić, czy sprawa, w której została wniesiona skarga, była sprawą określoną w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Następnie winien rozważyć, czy dopuszczalność skargi uwarunkowana jest zachowaniem określonego trybu przeciwdziałania bezczynności oraz czy taki tryb przed wniesieniem skargi został wyczerpany. W dalszej kolejności, o ile wynik badania dwóch pierwszych kwestii będzie pozytywny, sąd musi ustalić, czy organowi można przypisać bezczynność rozumianą jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skarga dotyczy bezczynności w udostępnieniu skarżącemu dokumentacji medycznej jego syna. Oceny dopuszczalności skargi na bezczynność w udostępnieniu dokumentacji medycznej należy dokonywać w oparciu o art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. 2016.186 j.t.), zgodnie z którym podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację medyczną pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu, bądź osobie upoważnionej przez pacjenta. Sposoby udostępniania dokumentacji medycznej wymienione zostały w art. 27 tej ustawy, a mianowicie są to: 1) wgląd w dokumentację w siedzibie podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, 2) sporządzenie wyciągów, odpisów lub kopii 3) wydanie oryginału za pokwitowaniem odbioru i z zastrzeżeniem zwrotu po wykorzystaniu, jeżeli uprawniony organ lub podmiot żąda udostępnienia tej dokumentacji, 4)za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, 5) na informatycznym nośniku danych. Ponadto jak stanowi § 47 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 lutego 2016 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej prowadzonej w podmiotach leczniczych dla osób pozbawionych wolności oraz sposobu jej przetwarzania (Dz.U.2016.258) podmiot udostępnia dokumentację bez zbędnej zwłoki, a dokumentację udostępnia kierownik podmiotu lub osoba przez niego upoważniona. W przypadku gdy udostępnienie dokumentacji nie jest możliwe, odmowa wymaga zachowania formy pisemnej oraz podania przyczyny (§ 49 Rozporządzenia). Na gruncie powołanych przepisów ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że zakład opieki zdrowotnej jest zakładem administracyjnym, który z uwagi na unormowania stanowiące podstawę tworzenia i działalności tego rodzaju zakładów, w określonym zakresie wykonuje funkcje z zakresu administracji publicznej. Stosunek prawny pomiędzy takim zakładem a pacjentem, w zakresie udostępniania pacjentowi dotyczącej jego osoby dokumentacji medycznej jest stosunkiem administracyjnoprawnym, udostępnienie zaś tej dokumentacji następuje w drodze działania (czynności) zakładu, które może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. W obecnym stanie prawnym obowiązek jaki ciąży na podmiocie udzielającym świadczeń zdrowotnych podlega zatem kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Mając bowiem na uwadze wynikające z art. 51 ust. 3 Konstytucji RP prawo dostępu każdego do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych, należy przyjąć, iż możliwość szerokiego dysponowania powyższymi informacjami sprawia, że w tym zakresie podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych należy zaliczyć do kategorii władzy publicznej (zob. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2012 r., II OZ 958/12). Z tego względu działania placówki medycznej w sprawie udostępniania dokumentacji medycznej podlegają kontroli sądów administracyjnych, w tym w zakresie bezczynności w udostępnieniu tej dokumentacji, przy czym skarga na niepodjęcie czynności w zakresie wydania dokumentacji medycznej jako czynności materialno-technicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej i nie wymaga uprzedniego wezwania do usunięcia naruszenia prawa (por. argumentację zawartą w wyroku NSA z dnia 15 lipca 2011 r. sygn. I OSK 667/11, LEX nr 1602627) Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skarga na bezczynność Szpitala w udostępnieniu dokumentacji medycznej była dopuszczalna i to bez konieczności wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Bez znaczenia jest przy tym forma prawna działania podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, na co powołuje się skarżony Szpital w odpowiedzi na skargę , albowiem w powołanych przepisach ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta i Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 lutego 2016 r. mowa jest o wszystkich podmiotach udzielających świadczeń zdrowotnych. Przechodząc do oceny czy skarżony podmiot dopuścił się bezczynności wskazać należy, iż jak wynika z dokumentów złożonych przez skarżony podmiot tylko na pierwszy wniosek skarżącego z dnia [...] stycznia 2016 r. udzielono odpowiedzi bez żadnej zwłoki, bo już w dniu 15 stycznia 2016 r., przy tym ta negatywna odpowiedź była uzasadniona, jako że osoba zgłaszająca żądanie udostępnienia dokumentacji medycznej ma obowiązek wykazania swego uprawnienia, w tym przypadku przez wykazanie, że jest przedstawicielem ustawowym pacjenta. Kolejne wnioski skarżącego z [...] stycznia 2016 r., [...] marca 2016 r. i [...] lipca 2016 r. pozostały już jednak bez reakcji przewidzianej w art. 27 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, aż do udzielenia skarżącemu odpowiedzi pismem z [...] września 2016 r. i wydania mu dokumentacji w dniu 13 września 2016 r. Wprawdzie podmiot zobowiązany w odpowiedzi na skargę twierdzi, iż po złożeniu przez skarżącego wniosku z [...] stycznia 2016 r. a przed udzieleniem mu odpowiedzi pismem z [...] września 2016r. wydawane były skarżącemu kserokopie dokumentów i to dwukrotnie, jednak twierdzenia te w żaden sposób nie zostały uwiarygodnione. Dopiero na piśmie z [...] września 2016 r. znajduje się własnoręczna adnotacja skarżącego potwierdzająca odebranie przez niego 6 dokumentacji medycznych w dniu 13 września 2016 r. W świetle zatem dokumentów złożonych przez skarżony podmiot nie może budzić wątpliwości, że skarżony podmiot pozostawał w bezczynności w okresie od złożenia wniosku z [...] stycznia 2016 r. do [...] września 2016 r., gdyż nie wykazał by podejmował w tym czasie czynności jakie wynikają z art. 27 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W sytuacji, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez Sąd, wydano skarżącemu w dniu 13 września 2016 r. całość dokumentacji medycznej jaką dysponuje skarżony Szpital, postępowanie sądowoadministracyjne, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w części obejmującej zobowiązanie do dokonania czynności podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 26.11.2008r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63). Na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało stwierdzić, że zobowiązany podmiot dopuścił się bezczynności. Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność w udostępnieniu dokumentacji medycznej nie miała charakteru rażącego. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, bezsprzeczny. Okoliczność ta musi być przy tym osadzona w kontekście stanu faktycznego konkretnej sprawy, w której do naruszenia prawa doszło. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja rażącego naruszenia prawa nie zaistniała, albowiem podmiot niezwłocznie odpowiedział na pierwszy wniosek skarżącego, a po złożeniu kolejnych wniosków podejmował jakieś czynności związane z udostępnieniem dokumentacji, jednak czynności tych w sposób należyty nie dokumentował, a ponadto problem w uczynieniu zadość wnioskowi skarżącego wynikał z tego, iż skarżony podmiot nie dysponował dokumentem, którego udostępnienia domagał się skarżący we wnioskach z [...] marca 2016 r. i [...] lipca 2016r., a mianowicie wynikami badania krwi syna skarżącego wykonanymi po upływie 6 miesięcy od urodzenia. Wobec tych okoliczności Sąd uznał, iż brak jest podstaw do stwierdzenia, że bezczynność podmiotu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponieważ skarga została uwzględniona, na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził od podmiotu zobowiązanego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w postaci opłaty w wysokości 100 zł.