II SAB/Go 165/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] w [...] na bezczynność [...] w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić z urzędu od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. stronie skarżącej - [...] w [...] kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. [...] w [...] (dalej jako skarżący lub P), reprezentowane przez r.pr. B. B., złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na bezczynność [...] w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej. Na podstawie zarządzenia sędziego z dnia 23 października 2025 r. pełnomocnik P wezwany został do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Ponadto na podstawie zarządzenia z tej samej daty wezwano pełnomocnika do usunięcia braków formalnych skargi, w tym samym terminie i pod tym samym rygorem, przez: 1) złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi w tej konkretnej sprawie, podpisanego przez wszystkie osoby będące członkami Stowarzyszenia w dacie udzielenia pełnomocnictwa oraz 2) imiennej listy wszystkich członków Stowarzyszenia aktualnej w dacie udzielenia pełnomocnictwa. Przesyłkę adresowaną do pełnomocnika P zawierającą ww. wezwania pełnomocnik odebrał osobiście w dniu [...] października 2025 r. Wpis od skargi uiszczony został prawidłowo w dniu 2 listopada 2025 r. W terminie zaś do usunięcia braków formalnych nie zostały nadesłane żadne dokumenty. W piśmie z dnia [...] listopada 2025 r. pełnomocnik P odniósł się do treści wezwania z [...] października 2025 r. wskazując, że Sąd nie zapoznał się z treścią załączonego pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego przed sądami administracyjnymi we wszystkich sprawach. Wyjaśnił, iż dokument "z którego wynika uprawnienie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentowania strony skarżącej" to lista członków przekazana organowi nadzoru tj. [...], który to dokument został dołączony do wniosku o udostępnienie akt postępowania w portalu PASSA. Dodał, iż z uwagi na nowelizację u.P.s. zmianie uległ numer, pod którym skarżący został wpisany do rejestru, zmiana nastąpiła po dacie pierwotnego wpisu skarżącego do rejestru stowarzyszeń w 2013 r. Pełnomocnik podkreślił, że Stowarzyszenie istnieje od 2013 r. i pierwotnie było wpisane w rejestrze prowadzonym przez [...] pod numerem [...], natomiast poza kontrolą skarżącego pozostaje, że Prezydent dokonał reorganizacji i wpisał Stowarzyszenie pod nowym numerem. Według pełnomocnika P lista członków Stowarzyszenia pochodząca z 2013 r. jest aktualna na datę wniesienia skargi w sprawie, podobnie jak i regulamin. Zdaniem pełnomocnika skarżącego pełnomocnictwo udzielone zostało mu w sposób ważny, jeszcze przed wniesieniem skarg i nie zostało cofnięte. Wskazane dokumenty pełnomocnik uznał za wystarczające do wykazania zdolności sądowej strony i prawidłowości reprezentacji we wszystkich sprawach wniesionych do tutejszego Sądu. Pełnomocnik ponownie zauważył, iż takie dokumenty NSA uznał za wystarczające do wykazania umocowania do reprezentowania skarżącego w trzech sprawach. Ponadto załączona lista członków stowarzyszenia to aktualna lista członków stowarzyszenia w dacie wniesienia skargi została, co pozwala Sądowi w razie potrzeby zweryfikować tożsamość i legitymację procesową Stowarzyszenia. To samo dotyczy aktualnego regulaminu stowarzyszenia. Jest on aktualny. Pełnomocnictwo, na podstawie którego działa pełnomocnik stowarzyszenia w niniejszym postępowaniu, zostało udzielone w sposób ważny, przez wszystkich członków stowarzyszenia, jeszcze przed wniesieniem właściwych skarg, i nie zostało cofnięte ani uchylone do chwili obecnej. Reprezentacja [...] w niniejszym postępowaniu jest zatem prawidłowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Skarga wnoszona do wojewódzkiego sądu administracyjnego podlega kontroli pod względem merytorycznym jedynie w sytuacji, gdy została prawidłowo wniesiona, przez podmiot do tego uprawniony i spełnia niezbędne wymogi formalne przewidziane przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Skarga została złożona przez [...] w [...] - stowarzyszenie wpisane z dniem [...] maja 2019 r. do ewidencji stowarzyszeń zwykłych prowadzonej przez [...] pod numerem [...]. Stowarzyszenie zwykłe to uproszczona forma stowarzyszenia, nieposiadająca osobowości prawnej (art. 40 ust. 1). Na gruncie procedury sądowoadministracyjnej jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, do jakich należy stowarzyszenie zwykłe, mają zdolność sądową, czyli zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów (art. 25 § 3 p.p.s.a.). Ustawodawca przyznał takim jednostkom organizacyjnym także zdolność procesową, czyli zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowo administracyjnych (art. 26 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 28 § 1 p.p.s.a. jednostki organizacyjne mające zdolność sądową (o której mowa w art. 25 p.p.s.a.) dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Przy czym stosownie do art. 29 p.p.s.a. osoby, o których mowa w art. 28 p.p.s.a., mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą przy tym działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników (art. 34 p.p.s.a.). Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 p.p.s.a.). Brak wykazania przez stronę umocowania oraz przez pełnomocnika strony należycie udzielonego pełnomocnictwa, przy pierwszej czynności w postępowaniu, stanowi brak formalny pisma procesowego. W takiej sytuacji nie może ono otrzymać prawidłowego biegu i wówczas zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku skargi rygorem właściwym dla nieuzupełnienia jej braków jest odrzucenie, o czym stanowi art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skarga podpisana została przez pełnomocnika r.pr. B. B., przy czym do skargi nie zostały załączone żadne dokumenty wskazujące na umocowanie pełnomocnika do reprezentowania skarżącego. Stowarzyszenie zwykłe powstaje i może rozpocząć działalność z chwilą wpisu do ewidencji prowadzonej przez organ nadzorujący (art. 40a ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach - Dz. U. z 2020 r. poz. 2261, dalej jako u.P.s.), natomiast działa w oparciu o regulamin działalności, uchwalany przez osoby w liczbie co najmniej trzech, zamierzających założyć stowarzyszenie zwykłe (art. 40 ust. 2 u.P.s.). Uchwalony regulamin działalności powinien określać, m.in. przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo zarząd. Stowarzyszenie zwykłe, które zamierza posiadać zarząd, określa w regulaminie działalności tryb jego wyboru oraz uzupełniania składu, kompetencje, warunki ważności jego uchwał oraz sposób reprezentowania stowarzyszenia zwykłego, w szczególności zaciągania zobowiązań majątkowych (ust. 3). Stowarzyszenie zwykłe reprezentuje przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie zwykłe albo zarząd (art. 41a ust. 1 u.P.s.). Przy czym w myśl art. 41a ust. 2 u.P.s. podejmowanie przez przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo zarząd czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu wymaga uprzedniej zgody wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego oraz udzielenia przez nich pełnomocnictwa do dokonania tych czynności. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w art. 41a ust. 3 pkt 1-5 u.P.s. jedynie przykładowo wymienił czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu, a świadczy o tym użycie w przepisie sformułowania "w szczególności". Ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, że za czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu uznaje się wniesienie przez stowarzyszenie zwykłe skargi do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA: z dnia 22 sierpnia 2024 r., II OZ 390/24, z dnia 28 października 2025 r., III OZ 538/25, z dnia 15 października 2025 r., III OZ 512/25, z dnia 12 października 2022 r., III OZ 639/22 www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA). Zatem, przedstawiciel stowarzyszenia, może działać w sprawie sądowoadministracyjnej w imieniu stowarzyszenia, w tym wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez wszystkich członków stowarzyszenia, a nie tylko na podstawie funkcji przedstawiciela powierzonej mu w regulaminie (zob. postanowienia NSA z 14 lutego 2017 r., II OZ 105/17, II OZ 107/17, CBOSA). W związku z powyższym stwierdzić należy, że choć stowarzyszeniu zwykłemu przysługuje zdolność sądowa jako jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, to legitymację procesową, a zatem zdolność do czynności procesowych, w tym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego posiadają jedynie wszyscy członkowie tego stowarzyszenia. Oznacza to, że przedstawiciel wskazany w regulaminie może reprezentować stowarzyszenie zwykłe, jeżeli pozostali członkowie stowarzyszenia upoważnią go do tego w należytej formie prawnej (zob. wyrok NSA z 12 lutego 2018 r., II OSK 1157/17, CBOSA). W konsekwencji należy uznać, iż w przypadku zamiaru udzielenia przez stowarzyszenie zwykłe pełnomocnictwa procesowego pełnomocnikowi profesjonalnemu, konieczne jest udzielenie go przez wszystkich członków stowarzyszenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się ponadto, że wola wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego w zakresie wniesienia w imieniu stowarzyszenia skargi winna być wyrażona co do konkretnej sprawy, a nie ogólnie, abstrakcyjnie. Konkretna sprawa, dotycząca konkretnego rozstrzygnięcia może wiązać się z różnymi skutkami nie tylko faktycznymi, ale i prawnymi. Niektóre sprawy mogą powodować daleko idące skutki prawne. Jak stanowi art. 40 ust. 1b u.P.s., każdy członek stowarzyszenia zwykłego odpowiada za zobowiązania stowarzyszenia zwykłego bez ograniczeń całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi członkami oraz ze stowarzyszeniem. Odpowiedzialność ta powstaje z chwilą, gdy egzekucja z majątku stowarzyszenia zwykłego okaże się bezskuteczna. W tym stanie rzeczy w przypadku wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego wymagana jest zatem uprzednia zgoda wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego, o jakiej mowa w art. 41a ust. 2 u.P.s. (por. orzeczenia NSA: wyrok z dnia 16 grudnia 2020 r., II OSK 1650/18, postanowienie z dnia 28 października 2025r., III OZ 538/25 oraz z dnia 15 października 2025 r., III OZ 512/25 i z dnia 27 sierpnia 2025 r., III OZ 408/25). Mając na uwadze powyższe Sąd wezwał na podstawie zarządzenia z 23 października 2025 r. pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie: 1) oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego Stowarzyszenia przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi w tej konkretnej sprawie, podpisanego przez wszystkie osoby będące członkami Stowarzyszenia w dacie udzielenia pełnomocnictwa; 2) imiennej listy wszystkich członków Stowarzyszenia aktualnej w dacie udzielenia pełnomocnictwa. Przesyłka adresowana do pełnomocnika P została odebrana przez niego osobiście w dniu [...] października 2025 r. Tym samym termin do usunięcia braków formalnych skargi upłynął bezskutecznie z dniem [...] listopada 2025 r. W terminie tym nie zostały do Sądu nadesłane żadne dokumenty, zaś w dniu [...] listopada 2025 r. na rachunek bankowy Sądu wpłynął wpis sądowy od skargi. Jedynie w piśmie z dnia [...] listopada 2025 r. pełnomocnik skarżącego wyraził swoje stanowisko, co do prawidłowości w jego ocenie złożonych w sprawie dokumentów zawierających umocowanie do reprezentowania skarżącego, których co należy podkreślić w niniejszej sprawie w ogóle nie złożył. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż pełnomocnik skarżącego nie usunął w terminie braków formalnych skargi, tj. nie został złożony dokument, w którym wszyscy członkowie stowarzyszenia udzieliliby r.pr. B. B. umocowania do reprezentowania skarżącego stowarzyszenia przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi w tej konkretnej sprawie. Brak pełnomocnictwa uniemożliwia nadanie skardze prawidłowego biegu, bowiem nie pozwala na stwierdzenie, czy skarga pochodzi od osoby uprawnionej do reprezentowania strony skarżącej, a zatem czy wnosząca ją osoba posiada legitymację procesową do skutecznego jej wniesienia. Powyższe okoliczności uzasadniają odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę, że P zostało wpisane do ewidencji stowarzyszeń zwykłych przez [...] pod numerem [...] w dniu [...] maja 2019 r. na podstawie art. 40a ust. 2 pkt 1 u.P.s. (zob. zaświadczenie z [...] lipca 2023 r.). Jednocześnie pełnomocnik przedłożył listę członków stowarzyszenia na dzień [...] czerwca 2013 r. oraz kopię pełnomocnictwa udzielonego przez członków P (bez daty), a także regulamin Stowarzyszenia (dwie strony). Budzi to istotne zastrzeżenia z punktu widzenia prawidłowego umocowania pełnomocnika do działania w imieniu P, biorąc pod uwagę, że stowarzyszenie to znajduje się w wykazie stowarzyszeń zwykłych rozwiązanych z mocy prawa z dniem 21 maja 2018 r. na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1923) sporządzonym przez [...] (https://bip.warszawa.pl/web/biuro-administracji-i-spraw-obywatelskich/-/wydzial-spraw-obywatelskich). Z wpisu pod poz. [...] w ww. wykazie wynika, że [...] nr ewidencyjny [...] (data rejestracji [...] listopada 2012 r.) zostało rozwiązane z mocy prawa z dniem 21 maja 2018 r., co było skutkiem wejścia w życie zmiany przepisów u.P.s. Mianowicie zgodnie z art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1923), w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stowarzyszenia zwykłe działające na podstawie przepisów dotychczasowych są obowiązane dokonać wpisu do ewidencji, o której mowa w art. 40 ust. 5 ustawy zmienianej w art. 1. Brak wpisu skutkuje rozwiązaniem stowarzyszenia zwykłego z mocy prawa. Do dnia dokonania wpisu do ewidencji, o którym mowa w ust. 1, stowarzyszenia zwykłe działają na podstawie przepisów dotychczasowych. Z powyższego wynika, że P (uprzednio z siedzibą [...]) i P z siedzibą [...] są różnymi podmiotami. P z siedzibą [...] rozpoczęło swój byt z momentem wpisu do rejestru w dniu [...] maja 2019 r., po ponad roku od rozwiązania poprzedniego P ([...] maja 2018 r.), a zatem nie doszło tylko do zmiany numeru w ewidencji stowarzyszeń zwykłych. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, iż pełnomocnik skarżącego nie usunął braków formalnych skargi w zakresie wykazania umocowania do działania w imieniu skarżącego, co uzasadniało odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt 1 sentencji postanowienia). O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy (pkt 2 sentencji postanowienia).