II SAB/Go 184/21

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Marta Świetlik po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata W.K. "o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu" w sprawie ze skargi R.S. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy przed sądem pierwszej instancji. R.A. wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 12 października 2021r. sygn. akt II SPP/Go 96/21 przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (pkt 1 postanowienia) oraz ustanowił adwokata (pkt 2 postanowienia). Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnika w osobie adwokata W.K. W dniu 25 listopada 2021 r. pełnomocnik skarżącego zapoznał się z aktami sprawy i przedłożył pismo zatytułowane "zgłoszenie pełnomocnictwa" wraz z załączonym do niego pełnomocnictwem udzielonym przez skarżącego. Po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 29 grudnia 2021 r. zobowiązał Dyrektora Zakładu Karnego do rozpoznania wniosku R.A. z dnia [...] stycznia 2021 r. w zakresie punktu 1, w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt I wyroku), stwierdził, że Dyrektor Zakładu Karnego dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku), w pozostałym zakresie skargę oddalił (pkt 3 wyroku). Odpis powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi skarżącego 17 stycznia 2022 r. W piśmie z dnia [...] stycznia 2022 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały wniesione ani w całości ani w części na rzecz kancelarii adwokackiej. Wobec powyższego należy zważyć, co następuje: Stosownie do treści art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a." wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Mimo literalnej wykładni przepis ten nie nakłada na sąd/referendarza obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r, sygn. akt I OZ 768/13; wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się stanowisko, zgodnie z którym pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu należy się wynagrodzenie jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną, przy czym udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielana (por.: postanowienia NSA z 15.04.2010 r. sygn. akt. II OZ 321/10 oraz z dnia 17.09.2012 r. sygn. akt. II FZ 727/12). Z uwagi na opłacenie tego wynagrodzenia ze środków publicznych sąd/referendarz ma uprawnienie i obowiązek ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została stronie udzielona (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 9 listopada 2021 r. sygn. akt IV SAB/Go 169/20). W rozpoznawanej sprawie ustanowiony z urzędu pełnomocnik reprezentując skarżącego w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji zapoznał się z aktami sprawy i przedłożył pełnomocnictwo udzielone mu przez skarżącego. Niemniej jednak do czasu wydania wyroku z dnia 29 grudnia 2021 r. nie podjął w imieniu skarżącego żadnych innych czynności procesowych ani nie przedstawił stanowiska w sprawie. Nie podjął zatem działań, które można by uznać za faktycznie udzielenie pomocy skarżącemu w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Zapoznanie się z aktami sprawy i ich analiza bez podjęcia dalszych czynności procesowych nie jest bowiem wystarczające dla uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt I OZ 768/13). Podobnie jak przedłożenie pełnomocnictwa udzielonego przez stronę. Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 244 § 2 P.p.s.a., ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Oznacza to, że ustanowiony pełnomocnik nie musi już zabiegać o stosowne umocowanie, a skutek umocowania następuje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o przyznaniu prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt II FZ 1066/13 oraz powołana tam literatura) Wobec powyższego, w ocenie referendarza, brak jest podstaw by przyznać ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie za pomoc prawną w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Z tego też względu referendarz sądowy, na podstawie art. 250 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.