II SAB/Go 196/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.F. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie zajęcia i przywłaszczenia nieruchomości postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić z urzędu stronie skarżącej – A. F. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. kwotę 100 zł (sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. A.F. wniosła skargę na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie zajęcia i przywłaszczenia należącej do niej nieruchomości, tj. działki nr [...] w miejscowości [...] przez Gminę. Strona podniosła, że działka ta praktycznie jest w dyspozycji i zarządzaniu Gminy [...], ponieważ na jej terenie Gmina poczyniła inwestycje, które w ocenie strony całkowicie wykluczyły ją z prawa użytkowania, jak i dysponowania opisaną wyżej nieruchomością. W odpowiedzi na ww. skargę Wójt Gminy [...] podniósł między innymi, że kwestia bezprawnego posadowienia rowu melioracyjnego należy do właściwości sądu powszechnego (cywilnego) i wniosło o jej odrzucenie ze względu na jej niedopuszczalność. W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2025 r. skarżąca oświadczyła, że domaga się oddania jej działki poprzez likwidację rowu melioracyjnego oraz terenu zieleni izolacyjnej, którego właścicielem prawnym na jej działce jest Gmina [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie rozważań przytoczyć należy treść art. 177 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym, sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów. Przepis ten tworzy zatem zasadę domniemania właściwości rozstrzygania przez sądy powszechne wszystkich spraw, nie tylko cywilnoprawnych. Wyjątek dotyczy tych spraw, które ustawowo zastrzeżone zostały do właściwości innych sądów, o jakich mowa w art. 175 ust. 1 Konstytucji. Zgodnie natomiast z art. 1 ustawy z dnia 21 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozwinięciem tej ogólnej normy ustrojowej sądownictwa administracyjnego jest art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) - dalej powoływana jako: "p.p.s.a.". Przed przystąpieniem do badania merytorycznej zasadności skargi Sąd ma obowiązek ustalić, czy sprawa będąca przedmiotem skargi należy do właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Katalog aktów prawnych oraz czynności organów administracji publicznej podlegających kontroli sądów administracyjnych wskazany został w treści przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na wymienione w pkt 1-9 prawne formy działania oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej, w tym na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Jak stanowi art. 3 § 2a p.p.s,.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W myśl art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Podkreślić należy, że działanie organów administracji publicznej (podmiotów wykonujących zadania publiczne), którego nie można sklasyfikować jako jednej z form wskazanych w art. 3 § 2 pkt 1-9, art. 3 § 2a i 3 p.p.s.a., ani w przepisach szczególnych, nie podlega kontroli sądowej, a podjęte próby jej zainicjowania poprzez złożenie skargi nie mogą być skuteczne. Z powyższych regulacji wynika, że skarga na bezczynność organu, jaką można skutecznie wnieść do sądu administracyjnego, może dotyczyć wyłącznie tych spraw, w których organ administracji publicznej ma obowiązek wydać decyzję, postanowienie, indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego, tudzież inną czynność z zakresu administracji publicznej o charakterze władczym, a niebędącą decyzją, ani postanowieniem. W niniejszej sprawie, tak jak ją opisała skarżąca w skardze i piśmie stanowiącym replikę na odpowiedź organu na skargę, żaden organ administracji publicznej nie ma obowiązku podjęcia decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. Sprawa ta dotyczy bowiem stosunków cywilnych, które mogły powstać na skutek działań Gminy (m.in. wybudowanie rowu melioracyjnego), polegających na naruszeniu własności skarżącej i brak jest przepisów prawa materialnego, które stanowiłyby, iż w takiej sytuacji organ gminy ma obowiązek podjąć akt administracyjny, którym uregulowałby sytuację prawną skarżącej. szczególności podstawy takiej brak w ustawie z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2025 r., poz. 960). Gdyby nawet założyć, że skarżąca dochodzi naprawienia szkód, o których mowa w tej ustawie i których dochodzenie przed sądem powszechnym wymaga uprzedniego wyczerpania drogi przed organem administracji publicznej, to w razie niewydania decyzji w terminie 3 miesięcy od dnia zgłoszenia żądania też służy droga sądowa (art. 469 ust. 5 Prawa wodnego), przez co należy rozumieć postępowanie przed sądem powszechnym, a nie skargę do sądu administracyjnego. W konsekwencji skarga na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podlegała odrzuceniu (pkt 1 sentencji). O zwrocie stronie skarżącej wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji).