II SAB/Go 21/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2019 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na bezczynność Dyrektora Muzeum Ziemi [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowe w części dotyczącej zobowiązania Dyrektora Muzeum Ziemi [...] do załatwienia wniosku z dnia [...] marca 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej, II. stwierdza, że Dyrektor Muzeum Ziemi [...] dopuścił się bezczynności oraz, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Dyrektora Muzeum Ziemi [...] na rzecz Stowarzyszenia [...] kwotę 177 (sto siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] marca 2019 r. Stowarzyszenie [...] zwróciło się za pośrednictwem poczty elektronicznej do Muzeum [...] o udzielenie informacji publicznej w postaci skanów faktur na zakup ze środków publicznych papieru w formacie A4 w czwartym kwartale 2018 r. W odpowiedzi na powyższy wniosek przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r. Dyrektor Muzeum przesłał skany faktur na zakup papieru oraz poinformował, że brak odpowiedzi spowodowany był nawałem prac związanych z prowadzonym projektem rozbudowy i modernizacji Muzeum, nadto wynikał z potraktowania wniosku jako – "spamu". Pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. (data wpływu do organu - 5 kwietnia 2019 r. ) Stowarzyszenie, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosło skargę na bezczynność Muzeum w załatwieniu wniosku z dnia [...] marca 2019 r. o udzielenie informacji publicznej. Skarżący wniósł o: 1. zobowiązanie podmiotu do rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2019 r. o udostepnienie informacji publicznej, 2. zasądzenie na rzecz Stowarzyszenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, 3. stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w jego ocenie nie ulega wątpliwościom, iż Muzeum jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a żądana informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Muzeum wniósł o jej oddalenie w całości. W uzasadnieniu organ podniósł, że wniosek z dnia [...] marca 2019 r. o udzielenie informacji publicznej w postaci skanów faktur na zakup papieru w formacie A4 został zakwalifikowany przez elektroniczną skrzynkę pocztową jako reklama i automatycznie przerzucony do folderu ze spamem. Wiadomość o złożonym wniosku została powzięta dopiero z chwilą złożenia skargi na bezczynność. Organ wyjaśnił, że w tym czasie pracownicy Muzeum zaangażowani byli w prace związane z rozbudową i modernizacją Muzeum i z tego powodu nie przeglądali wnikliwie folderu ze spanem. W dniu 10 kwietnia 2019 r. wnioskodawcy udzielono odpowiedzi w postaci przesłania skanów faktur na zakup papieru. Zdaniem organ skarga jest przedwczesna i ze względu na udostępnienie informacji jest bezprzedmiotowa. W piśmie z dnia [...] maja 2019 r. skarżące Stowarzyszenie podtrzymało skargę w całości, z tym że wniosło o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu lub podjęcia czynności ze względu na bezprzedmiotowość orzekania, wskazując iż nie można zobowiązać organu do udzielenia informacji publicznej, gdy w momencie orzekania przez sąd informacja taka została już udzielona. Skarżący wyjaśnił, że skarga została złożona po upływie terminu do udzielenia informacji publicznej. W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2019 r. Dyrektor Muzeum wniósł o nieobciążanie Muzeum kosztami sądowym, w tym kosztami zastępstwa procesowego. W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2019 r. skarżące Stowarzyszenie wyjaśniło, że wystąpienie do jednostek organizacyjnych Województwa [...] z wnioskami o udzielenie informacji publicznej jest związane z zamiarem podjęcia działań mających na celu ograniczenia kosztów funkcjonowania administracji. Część tych kosztów stanowią nakłady na zakup papieru. Koszty te mogłyby być zmniejszone w przypadku, gdyby regulacje pozwalały na posługiwanie się wersjami elektronicznymi dokumentów. Aby poznać te koszty Stowarzyszenie zwraca się do podmiotów, które zobowiązane są do udostępnienia informacji publicznej. Czynności te mają związek z programem 2.1 E-administracja i otwarte zasoby/2/1.1. Elektroniczna administracja, RPO [...]. Dalej skarżąca podniosła, że z wnioskiem o udzielenie informacji wystąpiła do wszystkich jednostek organizacyjnych Województwa [...], jednak tylko część podmiotów udzieliła żądanej informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekając, że organ dopuścił się bezczynności sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei § 1b tego przepisu stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Na podstawie art. 149 § 2 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Wskazać należy, że dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia. W sytuacji, gdy bezczynność istniała w tej dacie, lecz ustała po wniesieniu skargi postępowanie sądowe podlega umorzeniu w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności przy jednoczesnym rozstrzygnięciu, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz ewentualnie o kwestiach wymienionych w art. 149 § 1b i § 2 p.p.s.a. Natomiast w sytuacji, gdy już w dacie wniesienia skargi bezczynność nie istniała - skargę należy oddalić. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że spełniony został zakres przedmiotowy i podmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności m.in. podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W rozumieniu powyższego przepisu Dyrektor Muzeum– jako osoba reprezentująca podmiot wykonujący zadania publiczne - jest organem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. W ustalonym stanie faktycznym i prawnym sprawy poza sporem pozostaje, że żądana przez skarżące Stowarzyszenie informacja jest informacją publiczną. W myśl art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom. W myśl ust. 2 podmiot, o którym mowa w ust. 1, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek Bezspornie wniosek o udzielenie informacji publicznej skierowany został pocztą elektroniczną na adres Muzeum w dniu [...] marca 2019 r., natomiast udzielenie żądanej informacji nastąpiło w dniu 10 kwietnia 2019 r., a zatem z przekroczeniem 14 – dniowego terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy, co uzasadnia przyjęcie że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu przedmiotowego wniosku. Wskazać przyjdzie, że argumentacja organu odnosząca się do przyczyn przekroczenia terminu w załatwieniu wniosku, nie może mieć wpływu na ocenę stanu bezczynności. Podmiot na którym ciąży obowiązek udzielenia informacji publicznej jest zobowiązany podjąć takie środki organizacyjne oraz techniczne, które zapewnią prawidłowe załatwianie wniosków. Trzeba pamiętać, że udzielanie informacji publicznych jest jednym z zadań podmiotów do tego zobowiązanych na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznych, a ich wykonywanie jest równie istotne jak pozostałe zadania publiczne danego podmiotu. Przyczyny, które spowodowały stan bezczynności organu mogą mieć natomiast znaczenie dla oceny czy stwierdzona bezczynność organu ma charakter rażący, czy też nie jest to bezczynność o rażącym charakterze. W kontekście powyższych uwag, przyjdzie stwierdzić, że nawał prac związanych z remontem i renowacją obiektu nie stanowią uzasadnienia dla przekroczenia terminu do załatwienia wniosku o udzielenie informacji publicznej. Odnośnie potraktowania wniosku jako reklamy i zakwalifikowania go do folderu spam – argumentacja ta również nie uzasadnia powstałej zwłoki w załatwieniu wniosku tym bardziej, że organ nie wykazał, aby podjęte zostały środki techniczne w celu wykazania tej sytuacji oraz wyeliminowania podobnych sytuacji w przyszłości. Udzielenie wnioskowanej informacji nastąpiło po wniesieniu skargi do Sądu, co uzasadnia umorzenie postępowania sądowego w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku o udzielenie informacji publicznej jako bezprzedmiotowego, o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku W ocenie Sądu biorąc pod uwagę, że przekroczenie terminu w załatwieniu wniosku nie było znaczne, nadto uwzględniając postawę organu, który niezwłocznie po otrzymaniu skargi na bezczynność żądanej informacji skarżącemu Stowarzyszeniu udzielił, jak również wytłumaczył przyczyny niedochowania terminu w załatwieniu wniosku, bezczynność Dyrektora Muzeum ocenić należy jaką nie mającą rażącego charakteru. Orzeczenie w tym zakresie zostało zwarte w punkcie II sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w punkcie III sentencji wyroku, a rozstrzygnięcie w tym zakresie Sąd oparł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a. oraz § 14 ust.1 pkt c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 pażdziernika 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (DZ.U. z 2015 r. poz. 1804). Na podstawie art. 206 p.p.s.a. Sąd obniżył należne stronie skarżącej koszty zastępstwa procesowego. Określenie wysokości wynagrodzenia fachowego pełnomocnika powinno następować każdorazowo z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy pełnomocnika, w tym wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy. Oceniając nakład pracy pełnomocnika w analizowanej sprawie Sąd wziął pod uwagę, że niniejsza skarga jest jedną z kilku tożsamych treściowo, które wpłynęły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. sporządzonych według tego samego wzoru opartych na tym samym stanie faktycznym i prawnym, nadto sprawa nie charakteryzowała się dużym stopniem skomplikowania, co w sumie prowadzi do wniosku, że nakład pracy pełnomocnika nie był stosunkowo znaczny.