II SAB/Go 220/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M.W. na bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej do załatwienia wniosku M.W. z dnia [...] r. o udostępnienie informacji publicznej, II. stwierdza, iż Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej na rzecz skarżącej M.W. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 8 listopada 2021r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga z dnia [...] października 2021 r. M.W. na bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej jako Kierownik OPS) w przedmiocie udostępnienie informacji publicznej objętej wnioskiem z dnia [...] czerwca 2021r. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2021 r., przesłanym na adres mailowy [...] (adres mailowy sekretariatu Urzędu Miejskiego) skarżąca zwróciła się o przesłanie decyzji wydanych na podstawie art. 61 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej (dalej jako u.p.s.) w 2018 roku. W dniu 23 czerwca 2021 r. Kierownik OPS poinformował wnioskodawczynię, że w 2018 r. wydane został 3 decyzje na podstawie art. 61 ust. 1 i 2 u.p.s. oraz, że przesłanie decyzji nie jest możliwe z uwagi na Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE. W odpowiedzi na w/w informację skarżąca w piśmie z [...] września 2021 r. podała, że zwracała się o przesłanie decyzji, gdyż chce poznać ich uzasadnienie. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej odpowiedział stronie w mailu z dnia [...] października 2021 r., że uzasadnienia decyzji odnoszą się do osobistej, zdrowotnej i dochodowej sytuacji stron, a ich ujawnienie naruszyłoby przepisy o ochronie danych osobowych. W odpowiedzi z dnia [...] października 2021 r. skarżąca podała, żeby usunąć wrażliwe dane. W związku z brakiem załatwienia wniosku z dnia [...] czerwca 2021 r. wnioskodawczyni skierowała do tutejszego Sądu skargę na bezczynność organu, wnosząc o: zobowiązanie organu do udzielenia informacji w żądanym zakresie, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Następnie w dniu 4 listopada 2021 r. organ przesłał skarżącej kopie zanonimizowanych decyzji, których dotyczył wniosek z [...] czerwca 2021 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie ewentualnie o umorzenie postępowania. W ocenie organu, w przedmiotowym stanie faktycznym, wobec udostępnienia skarżącej żądanej informacji publicznej, nie ma mowy o bezczynności organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić , iż skarga została rozpoznana przez tutejszy Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4a. Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2), stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Przedmiot tak rozumianej kontroli stanowiła w rozpoznawanej sprawie skarga M.W. na bezczynność Kierownika OPS w zakresie rozpoznania jej wniosku z [...] czerwca 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej przesłania decyzji administracyjnych wydanych na podstawie art. 61 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Ustawa o dostępie informacji, znajdująca zastosowanie w przedmiotowej sprawie, która to ustawa stanowi rozwinięcie konstytucyjnego prawa do informacji publicznej określonego w art. 61, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Dodać należy, iż w orzecznictwie sądowym za informację publiczną uznaje się każdą wiadomość wytworzoną przez szeroko rozumiane władze publiczne, a także inne podmioty sprawujące funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Charakter informacji publicznej mają również informacje niewytworzone przez wskazane podmioty, lecz do nich się odnoszące. Informację publiczną stanowi zatem treść wszelkiego rodzaju dokumentów nie tylko bezpośrednio zredagowanych i wytworzonych przez wskazany podmiot. Przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej zawiera przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p., w którym znalazły się m.in. informacje o treści aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.). Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji w świetle u.d.i.p. są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Należy w tym miejscu wskazać, że u.d.i.p. przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. Zauważyć należy, że na gruncie przepisów u.d.i.p. brak jest jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku o udzielenie informacji publicznej, poza utrwaleniem go w formie pisemnej. Przy czym za wniosek pisemny uznaje się również zapytanie przesłane pocztą elektroniczną. Podkreśla się również, że co do zasady przepisy u.d.i.p. nie obligują wnioskodawców do podania swoich danych osobowych, gdyż po pierwsze nie są oni zobowiązani do wykazania interesu prawnego, czy też faktycznego w uzyskaniu danej informacji publicznej, a po drugie żądana informacja może zostać udzielona na adres mailowy. Jedyne czego należy wymagać dotyczy tego, by wniosek nie był anonimowy. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnym z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. następuje w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto, organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy, gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p., gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu. W świetle przytoczonych przepisów u.d.i.p. stwierdzić należy, iż na gruncie u.d.i.p. generalnie bezczynność organu ma miejsce, gdy organ - będąc w posiadaniu żądanej informacji publicznej - nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w terminie 14 dni w postaci udzielenia tej informacji (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.), nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia lub umorzeniu (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.). Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż bez wątpienia skarżąca, choć posługiwała się specyficznym adresem mailowym ([...]), podpisała się pod wnioskiem i wiadomo, że była jego autorem. Ponadto nie ulega także wątpliwości, iż żądana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p. oraz że organ, do którego skarżąca skierowała wniosek jest organem zobowiązanym w rozumieniu art. 4 u.d.i.p. W okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ dopuścił się bezczynności, o którem mowa powyżej. Bezspornie bowiem informacja została udzielona po terminie 14 dniowym, tj. powinna być udzielona do [...] czerwca 2021 r., a tymczasem została wysłana skarżącej dopiero w dniu 4 listopada 2021 r.– po otrzymaniu przez organ skargi strony z dnia [...] października 2021 r. Skoro nie budzi wątpliwości, że organ nie załatwił wniosku skarżącej w terminie wyznaczonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., zaszły podstawy do stwierdzenia, że w czasie składania skargi do sądu administracyjnego organ pozostawał w bezczynności w załatwieniu ww. wniosku skarżącej z [...] czerwca 2021 r. Stwierdzając, że w niniejszej sprawie doszło do bezczynności po stronie organu, sąd uznał jednocześnie, iż bezczynność organu ustała w dniu 4 listopada 2021 r. Skoro zatem organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek skarżącej w przewidzianej przepisami u.d.i.p. formie, postępowanie sądowe dotyczące zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie bowiem do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zatem mimo tego, że w czasie wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec dokonania ww. czynności przed rozpoznaniem skargi, odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Wobec tego należało - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącej z [...] czerwca 2021 r.(pkt I sentencji). Zgodne z przepisami u.d.i.p. załatwienie wniosku przed rozpoznaniem skargi nie zwalnia jednak Sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego rodzaju skargi. W związku z powyższym Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł, że organ dopuścił się bezczynności, albowiem udzielenie odpowiedzi na ww. wniosek nastąpiło w dniu 4 listopada 2021 r., a więc – jak powyżej wskazano - doszło do przekroczenia czternastodniowego terminu na załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, o którym stanowi art. 13 ust. 1 u.d.i.p., skoro wniosek Skarżącej złożony został skutecznie [...] czerwca 2021 r. Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por.: wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. "Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne" - takie stanowisko, akceptowane w pełni przez Sąd, wyrażono w doktrynie (B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Reasumując powyższe, Sąd uznał, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W niniejszej sprawie nie zachodził jednak przypadek oczywistego lekceważenia wniosku skarżącej i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną. Jak bowiem wynikało z akt sprawy, po złożeniu wniosku, organ poinformował skarżącą o ilości decyzji wydanych we wskazanym przez nią trybie i okresie czasu, a następnie wyjaśnił, że nie może udostępnić żądanych decyzji z uwagi na ochronę danych osobowych. Dalej zaś ostatecznie przesłał wnioskodawczyni żądane decyzje w zanonimizowanej formie. W tej sytuacji podniesione przez organ okoliczności oraz fakt przekroczenia terminu udostępnienia informacji związany w istocie z błędną interpretacją przepisów prawa wskazują, że bezczynność nie wynikała ze złej woli organu. W ocenie Sądu opóźnienie w rozpoznaniu wniosku nie nosiło zatem cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych przez u.d.i.p. O kosztach postępowania (pkt III sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej łączną kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, na którą składają się: wpis (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł), opłata skarbowa (17 zł).