II SAB/Go 26/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Joanna Brzezińska, , , po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.S. na bezczynność Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie udzielenia pomocy społecznej p o s t a n a w i a odrzucić skargę. POSTANOWIENIE Dnia 28 sierpnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący asesor sądowy Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.S. na bezczynność Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie udzielenia pomocy społecznej postanawia odrzucić skargę. Sygn. akt II SAB/Go 26/06 UZASADNIENIE W.S. wystąpił w dniu 3 lipca 2006 r. ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na bezczynność Ośrodka Pomocy Społecznej w zakresie załatwienia wniosku z dnia [...] lipca 2001 r. o udzielenie wszechstronnej pomocy społecznej dotyczącej zagadnień wskazanych w piśmie do Pełnomocnika Rządu do Spraw Rodziny. W uzasadnieniu skarżący podał, że pismem z dnia [...] czerwca 2002 r. zwrócił się do organu o usunięcie bezczynności w załatwieniu wniosku, jednakże organ bezczynności nie usunął. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić jako niedopuszczalną. Pismami z dnia [...] czerwca 2001 r. W.S. zwrócił się do Pełnomocnika Rządu do Spraw Rodziny z prośbą o pomoc w sporządzeniu skargi o wznowienie postępowania w sprawie rozwiązania umowy najmu oraz eksmisji, rozpoznanej przez Sąd Okręgowy pod sygn. akt I Ca 190/01, wskazując, że Sąd pozbawił go prawa do skorzystania z pomocy pełnomocnika z urzędu, wbrew przepisowi art. 71 Konstytucji RP. Odpowiadając na powyższe, w piśmie dnia [...] czerwca 2001 r., nr [...] Pełnomocnik Rządu do Spraw Rodziny stwierdził, że rozpatrywanie podniesionych przez wnioskodawcę spraw wykracza poza zakres jego kompetencji. Jednocześnie poinformował, iż do przeprowadzenia analizy i oceny sytuacji rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji bytowej powołany jest ośrodek pomocy społecznej właściwy dla miejsca zamieszkania, a pomoc społeczna świadczona jest w postaci szeroko rozumianej pracy socjalnej, obejmując między innymi poradnictwo, pomoc w interpretacji przepisów prawnych, doradztwo. Pismem z dnia [...] lipca 2001 r. W.S. zwrócił się zatem do Ośrodka Pomocy Społecznej o wszechstronna pomoc w zakresie wymienionym w uprzedniej prośbie do Pełnomocnika Rządu. Organ udzielił skarżącemu odpowiedzi w pismach z dnia [...] lipca 2001 r. nr [...] oraz [...]. Skarżący w swojej skardze zarzucił bezczynność organowi administracji - Ośrodkowi Pomocy Społecznej wobec niezałatwienia jego wniosku z [...] lipca 2001 r. w przedmiocie udzielenia wszechstronnej pomocy wskazanej przez Pełnomocnika Rządu do Spraw Rodziny. Przystępując do rozpoznania sprawy należy wskazać, iż zgodnie z przepisem art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", skargę można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu przed organem właściwym w sprawie. Przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zaskarżenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie (art. 53 § 1 ww. ustawy). Ustawodawca w kodeksie postępowania administracyjnego przewidział instrumenty służące ochronie praw podmiotowych strony w zakresie zapewnienia terminowości załatwiania spraw. I tak w art. 37 § 1 kpa wskazano, że stronie na niezałatwienie sprawy poprzez wydanie stosownego orzeczenia w terminie określonym w kodeksie w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 przysługuje zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. W przypadku bezczynności organu w załatwieniu sprawy administracyjnej środkiem zaskarżenia, który strona winna wyczerpać przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, jest zatem wskazane wyżej zażalenie. Zażalenie wnoszone na mocy przepisu art. 37 § 1 kpa jest środkiem zaskarżenia odbiegającym w swej konstrukcji od zażaleń unormowanych w przepisach art. 141 - 144 kpa. Przedmiotem zażalenia jest bowiem nie postanowienie organu ogłoszone lub doręczone stronie, jak ma to miejsce w innych przypadkach, lecz pewien stan faktyczny i prawny istniejący w dacie upływu terminu - niezałatwienie sprawy. Sam więc bezskuteczny upływ tego terminu (art. 35 i 36 Kpa) umocowuje stronę do wniesienia zażalenia. Owo zażalenie, którego skutkiem jest uruchomienie działania nadzorczego organu wyższego stopnia wnosi się bezpośrednio do tego organu. Organ administracji publicznej wyższego stopnia uznając zażalenie za uzasadnione podejmie czynności określone w art. 37 § 2 lub też, stwierdzając niesłuszność merytoryczną żądania strony, winien udzielić uzasadnionej odpowiedzi, której należy nadać formę postanowienia (vide wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r. IV SA 1866/00, ONSA 2002, nr 4, poz. 144). Na marginesie podkreślić należy, iż w ocenie skarżącego jego wniosek z dnia [...] lipca 2002 r. winien zostać załatwiony nie poprzez udzielenie mu informacji (czynności materialno-technicznej) lecz przez wydanie decyzji administracyjnej (pismo skarżącego do Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] czerwca 2006 r., wzywające do usunięcia bezczynności). Zgodnie z przepisem art. 110 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 z późn.zm.), zadania pomocy społecznej w gminach wykonują jednostki organizacyjne - ośrodki pomocy społecznej. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela kierownikowi ośrodka lub innej osobie upoważnienia do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy. Organem administracji publicznej wyższego stopnia w tych sprawach jest zatem właściwe miejscowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Na podstawie akt sprawy odpowiedzi organu na skargę oraz pisma strony skarżącej z dnia [...] sierpnia 2006 r. (data stempla pocztowego) ustalono, że w przedmiotowej sprawie, przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność Ośrodka Pomocy Społecznej, W.S. nie złożył zażalenia do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Należy wskazać, iż warunku tego nie spełnia pismo kierowane do Dyrektora Ośrodka Pomocy społecznej z dnia [...] czerwca 2006 r. wzywające do usunięcia bezczynności oraz zawierające poszerzony zakres żądań kierowanych wobec organu pomocy społecznej. Jak przyznał skarżący właściwe zażalenie na bezczynność organu pomocy społecznej w przedmiotowej sprawie, w myśl art. 37 § 1 Kpa, wniósł (na skutek wezwania Sądu do jego przedłożenia) dopiero w dniu 10 sierpnia 2006 r., zatem po złożeniu skargi do Sądu. W polskim systemie prawa sądowa kontrola administracji stanowi ostateczny czynnik weryfikacji działań administracji, wchodzący w grę dopiero wówczas, gdy inne ustawowe mechanizmy - zdaniem skarżącego - zawiodły. Sądy administracyjne powołane zostały do kontroli zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej, w tym trybu postępowania administracyjnego. Nie mogą one jednakże zastępować organów w wykonywaniu powierzonych im ustawowo zadań. Ustawodawca przewidział dwuinstancyjność posterowania administracyjnego, co oznacza, że strona ma prawo oczekiwać dwukrotnego rozstrzygnięcia jej sprawy mieszczącej się w zakresie działania organów przez organy administracji publicznej dwóch instancji. Jeżeli organ uchyla się od załatwienia sprawy administracyjnej stronie przysługuje środek ochrony - zażalenie do organu nadrzędnego. To ten organ, a nie sąd administracyjny, w pierwszej kolejności dysponuje instrumentami proceduralnymi zmierzającymi do zobligowania organu niższego stopnia do terminowego załatwienia sprawy, zgodnie z żądaniem strony. W takiej sytuacji, w ramach administracyjnego toku instancji, sprawa winna zostać rozstrzygnięta bez zbędnej zwłoki. Dodać należy, że bez względu na formę czynności, jakie podejmie organ właściwy do rozpoznania zażalenia przewidzianego w art. 37 § 1 Kpa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym w przedmiocie bezczynności, można uznać że doszło do wyczerpania środków zaskarżenia dopiero po upływie miesiąca (art. 35 § 3 Kpa) umożliwiającego organowi wyższego stopnia dokonanie czynności, o których mowa w art. 37 §2 Kpa. Z tych powodów należy uznać, iż złożenie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu administracji publicznej, z pominięciem wniesienia omawianego zażalenia do organu wyższego stopnia, jest przedwczesne. Skarga taka, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu przez Sąd bez możliwości merytorycznego zbadania jej zasadności, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stanowisko takie ugruntowane jest w doktrynie oraz orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide postanowienie NSA z dnia 17 października 1997r. Nr IV SAB 31/97). Mając na uwadze powyższe okoliczności uznając, że skarga W.S. w przedmiotowej sprawie jako wniesiono bez uprzedniego wyczerpania środka zaskarżenia jest niedopuszczalna, orzeczono jak w sentencji.