II SAB/Go 28/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka - Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie uwierzytelnienia odpisów dokumentów p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 16 stycznia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga R.Z. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie wznowienia postępowania oraz uwierzytelnienia odpisów dokumentów. Na podstawie zarządzenia z dnia 18 lutego 2014 r. ze sprawy zarejestrowanej pierwotnie pod sygnaturą II SAB/Go 15/14 wyłączono skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie uwierzytelnienia odpisów dokumentów i zarejestrowano pod sygn. akt II SAB/Go 28/14. W skardze skarżąca zawarła żądanie przyznania zwolnienia od kosztów postępowania. W konsekwencji wezwania o uzupełnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, przez złożenie go na formularzu urzędowym, w dniu 7 lutego 2014 r. wpłynął do sądu wniosek R.Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych, złożony na formularzu PPF. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz dwójką pełnoletnich dzieci. Oświadczyła również, że dochód rodziny wynosi 4722,15 zł (brutto), w tym dwa dodatki pielęgnacyjne w kwocie 203, 50 zł miesięcznie, emerytura męża wynosi 1727 zł, zaś emerytura skarżącej 1757 zł, natomiast córka otrzymuje rentę inwalidzką w wysokości 831,15 zł. Skarżąca wyjaśniła jednocześnie, że łączny dochód jej rodziny netto wynosi 4.030,38 zł , tym samym na jedną osobę w rodzinie przypada kwota 1008 zł., gdyż mieszka z nimi również syn E. ur. 1981 r., który nie pracuje zawodowo. Wskazała także, iż ponosi wysokie koszty utrzymania, w tym utrzymanie budynku mieszkalnego, opłaty eksploatacyjne, podatki, ubezpieczenia, zakup paliwa, koszty zakupu odzieży i żywności, a także remonty bieżące budynku i 19 – letniego samochodu. Jednocześnie podkreśliła, że zarówno ona, jak i mąż oraz córka są osobami niepełnosprawnymi. Z załączonych dokumentów wynika, że skarżąca ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności na stałe, ze wskazaniem, że wymaga stałej opieki, natomiast pozostali członkowie gospodarstwa domowego mają orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji (S.Z. do [...] kwietnia 2014 r., córka – P.Z. do [...] marca 2015 r.). Ponadto skarżąca posiada nieruchomość rolną o powierzchni 3,33 ha, zabudowaną dwoma budynkami mieszkalnymi o powierzchni 140 m.kw. i 100 m.kw. oraz budynkiem gospodarczym . Z pisma z dnia [...] marca 2014 r. złożonego przez skarżącą wynika, że koszty utrzymania miesięcznie wynoszą ok. 700 – 800 zł, koszty leczenia zaś nie przekraczają kwoty 100 zł jednorazowo, w związku z czym nie gromadzi rachunków, bowiem nie kwalifikują się do odliczenia od podatku. Wskazała również, że w marcu 2014 r. zakupiła notebooka za kwotę 1600 zł, a mąż wydaje na papierosy 300 zł miesięcznie. Rachunek bankowy wykazuje niewielkie saldo dodatnie, które na dzień [...] stycznia 2014 r. wyniosło 126,80 zł na rachunku należącym do S.Z., a na rachunku R.Z. – wg stanu na dzień [...] lutego 2014 r. – 16,94 zł. Pozostałe przekazane wyciągi z rachunków obejmują okresy wcześniejsze. Wniosek o udzielenie prawa pomocy w ocenie Sądu okazał się niezasadny. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmować może zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść między innymi kosztów sądowych (wpisu), czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych ( por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04 ), a w konsekwencji zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, aby zachodziły okoliczności przemawiające za przyznaniem R.Z. prawa pomocy w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. Należy zauważyć, że na obecnym etapie postępowania sądowego, skarżącą obciąża obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Nie można uznać, że jest to obciążenie na tyle wysokie, aby w sytuacji majątkowej skarżącej mogło spowodować uszczerbek w utrzymaniu jej i jej rodziny. Skarżąca wraz z pozostałymi członkami rodziny z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych dysponuje dochodem w wysokości 4030 zł (netto), z których jest w stanie wygenerować oszczędności, o czym świadczy zakup marcu 2014 r. notebooka za kwotę 1600, zł . Nie negując zatem ponoszonych wydatków związanych z eksploatacją nieruchomości, zakupem leków, eksploatacją samochodu, uwzględniając wysokość obciążających ją kosztów sądowych, które obejmują w tym momencie jedynie kwotę wpisu sądowego w wysokości 100 zł, należy uznać, że R.Z. dysponuje środkami pieniężnymi, które może przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych, co nie spowoduje istotnego uszczerbku dla utrzymania jej oraz rodziny. Zważyć bowiem trzeba, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne, czy korzystające z pomocy społecznej, posiadające bardzo niskie dochody ( zob. H. Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Mając na względzie powyższe okoliczności orzeczono jak w sentencji postanowienia.