II SAB/Go 29/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M.O. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Wójta Gminy [...] do załatwienia wniosku skarżącej M.O. z dnia [...] r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie tiret drugie wniosku, w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy, II. stwierdza, że Wójt Gminy [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Wójta Gminy [...] na rzecz skarżącej M.O. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2024 r. (data wpływu do organu - 24 stycznia 2024 r.), powołując się na art 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (DZ.U. z. 2022 r.,poz.. 902., dalej jako u.d.i.p.) M.O. zwróciła się do Urzędu Gminy [...] o udostępnienie skanów urzędowych rejestrów papierowych i elektronicznych za rok 2024 do dnia udzielenia odpowiedzi oraz skanu umowy bądź zlecenia zawartej pomiędzy gminą [...], a P.D. na roznoszenie korespondencji gminnej na terenie wsi [...]. Jako formę udostępnienia informacji wnioskodawczyni wskazała przesłanie dokumentów na wskazany adres mailowy. We wniosku wnioskodawczyni zaznaczyła, że udostępnienie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, w rozumieniu art 3 ust 1 pkt 1 in pne u.d.i.p. - z uwagi na ocenę gospodarności organu w granicach umocowania radnego gminy a wynikającego z art 23 ust 1 i art. 24 ust 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 40 ze zm.). Wnioskodawczyni wskazała, że P.D. osobiście roznosił korespondencję gminną w sprawie studium zagospodarowania przestrzennego, mając wgląd do danych osobowych jakimi są dane adresowe odbiorców pisma. W odpowiedzi na powyższy wniosek w dniu 7 lutego 2024 r. Wójt Gminy [...] przesłał drogą mailową informację w postaci skanu pisma przewodniego oraz dwóch załączników, czyli załącznik nr 1 - skany rejestrów urzędowych za rok 2024 i załącznik nr 2. w postaci niezapisanej kartki zawierającej jedynie sygnaturę sprawy. W dniu 8 lutego 2024 r. M.O. ponownie zwróciła się do Wójta Gminy [...] o przedłożenie skanu umowy bądź zlecenia zawartej pomiędzy gminą [...], a P.D. na roznoszenie korespondencji gminnej na terenie wsi [...]. W odpowiedzi na powyższe wezwanie dniu 21 lutego 2024 r. w piśmie przewodnim organ wskazał, że w załączeniu przesyła skan umowy objętej wnioskiem, natomiast w załączeniu przesłana została czysta kartka opatrzona numerem pisma. Pismem z dnia [...] marca 2024 r. M.O. wniosła skargę na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji. Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (dalej jako: "MPPOIP") w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji, 2) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek, 3) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji wskutek udostępnienia informacji innych od objętych zakresem wniosku. W skardze skarżąca zawarła wniosek. o: 1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, 2) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu ze skargą nie sposób się zgodzić. Organ wskazał, że w dniu 7 lutego 2024 r Skarżąca otrzymała zgodnie z wnioskiem na skrzynkę mailową odpowiedź na złożony wniosek (pismo z dnia [...].02.2024 r. znak [...]) wraz z załącznikami. W dniu 8 lutego 2024 r. skarżąca wniosła o uzupełninie informacji w zakresie przedłożenia skanu umowy zawartej między Gminą [...], a P.D. Odpowiedź na powyższy wniosek została przesłana dnia 21.02.2024 r. na adres mailowy wskazany we wniosku przez Skarżącą. Na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2019 poz. 2325, dalej jako - p.p.s.a.) sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Mocą art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje sprawy wymienione w tym przepisie. Natomiast w świetle regulacji art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sąd administracyjny, w zakresie swojej kognicji, orzeka między innymi w przedmiocie skarg na bezczynność organów administracji publicznej kontrolując ich procedowanie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Wyjaśnienia wymaga, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. Zatem celem skargi na bezczynność jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie informacji publicznej ma szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych również wówczas, gdy wiadomość ta nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie odnosi się do nich. Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji. Prawo obywateli do uzyskania informacji publicznej przewidziano w art. 4 u.d.i.p. Przepis ten przewiduje, że do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są m.in. organy władzy publicznej, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego publicznych. Ustawodawca w art. 6 u.d.i.p. zamieścił przykładowy wykaz (katalog) informacji i dokumentów, które stanowią informację publiczną, przy czym wyszczególnienie to ma charakter przykładowy. O zakwalifikowaniu określonej informacji do udostępnienia w trybie uregulowanym przez u.d.i.p. decyduje jej treść i charakter. Przesłanką kwalifikującą konkretną informację do kategorii informacji publicznej jest więc spełnienie przez nią kryterium przedmiotowego, stąd też decydującymi są treść i charakter konkretnej informacji, nie zaś podmiot, który jest w jej posiadaniu. Udostępnieniu podlega informacja publiczna, czyli każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 u.d.i.p). Załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej może przybrać postać: 1. czynności materialno-technicznej, jaką jest udzielenie żądanej informacji publicznej; 2. pisma informującego, że wezwany podmiot nie dysponuje żądaną informacją publiczną, albo nie jest podmiotem od którego można jej żądać; 3. pisma informującego, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej; 4. pisma informującego, że istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej lub zastosowania tego trybu w sytuacji, gdy z treści wniosku wynika, że wnioskodawca żąda udostępnienia w trybie szczególnym; 5. decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. - akt ten jest wydawany w przypadku odmowy udostępnienia informacji, względnie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji; 6. decyzji odmawiającej udostępnienia żądanej informacji na podstawie art. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. oraz na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Zatem w przypadku spraw dotyczących dostępu do informacji publicznej organ administracji pozostaje w bezczynności wówczas, gdy nie udostępnił zainteresowanemu podmiotowi żądanej przez niego informacji publicznej stosownie do przepisów u.d.i.p., nie odmówił udostępnienia informacji na podstawie art. 16 ust.1 u.d.i.p., nie umorzył postępowania w myśl art. 14 ust. 2 u.d.i.p. bądź też nie odmówił udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 lub art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej należy udzielić bez zbędnej zwłoki, jednakże nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Termin ten może być przedłużony, co przewiduje art. 13 ust. 2 ustawy. Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że organ do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji należy do grupy podmiotów zobowiązanych do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, będącej w ich posiadaniu. Zgodnie bowiem z treścią art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Nie budzi również wątpliwości, że informacja objęta wnioskiem w zakresie udostępnienia umowy zawartej przez Gminę [...] z P.D., dotycząca roznoszenia korespondencji w sprawie administracyjnej stanowi informację publiczną. Po myśli art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. d u.d.i.p. informacją publiczną są dane publiczne w tym o sposobach przyjmowania i załatwiania spraw, natomiast zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p. informacją publiczną są dane publiczne dotyczące majątku jednostki samorządu terytorialnego. W tym stanie sprawy wniosek skarżącej z dnia [...] stycznia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie żądania przesłania skanu umowy zawartej z P.D. na roznoszenie korespondencji gminnej na terenie wsi [...] (żądanie zawarte w tiret drugie wniosku) powinien być załatwiony w jeden ze sposobów wyżej opisanych. Nie stanowi załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej przesłanie wnioskodawczyni czystej kartki papieru z naniesioną jedynie sygnaturą sprawy. Przyjęta przez organ forma odpowiedzi na wniosek niczego bowiem w sprawie nie wyjaśnia, w szczególności nie daje podstaw do poczynienia ustaleń dotyczących ani faktu zawarcia stosownej umowy, ani ewentualnie jej warunków. Jednocześnie organ nie wyjaśnił przyczyn takiej formy odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Wobec powyższego na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązał Wójta Gminy [...] do załatwienia wniosku skarżącej z dnia [...] stycznia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie tiret drugie wniosku, w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt I sentencji wyroku). Nieudostępnienie informacji publicznej w zakresie powyżej wskazanym musiało zostać ocenione przez Sąd jako bezczynność organu, która miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa - art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). W ocenie Sądu przyjęty w sprawie sposób procedowania pozostaje w oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem i nie jest do zaakceptowanie w państwie prawa. Dla oceny bezczynności organu jako rażąco naruszającej prawo ma również znaczenie czas trwania bezczynności. Zważyć trzeba, że opóźnienie w załatwieniu wniosku - w omawianym zakresie - znacznie przekracza termin wynikający z u.,d.i.p., ponadto przekroczenie terminu nie zostało w żaden sposób przez organ wyjaśnione, a jak wynika z akt sprawy bezczynność pozbawiona jest racjonalnego uzasadnienia. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku)