II SAB/Go 3/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2010 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.M. i M.M. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 11 marca 2010 r. oddalił skargę K.M. i M.M. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. Dnia 24 marca 2010 r. wpłynął wniosek K.M. i M.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podali, że nie są w stanie ponieść kosztów sądowych, gdyż spowoduje to pozbawienie środków niezbędnych do poniesienia opłat związanych z ich utrzymaniem, spłatą kredytów, zakupem lekarstw. Skarżący oświadczyli, że z tytułu emerytur dysponują dochodem w wysokości 3.155,29 zł plus 290,50 USD. Wniosek nie jest uzasadniony. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, że wniosek K.M. i M.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest uzasadniony. Należy wskazać, że dochód skarżącego i jego żony wynosi około 3.600 - 3.700 zł (netto). Z przedłożonych dokumentów między innymi wynika, że skarżący spłacają kredyt w wysokości 475,40 zł. Skarżący uiścili wpis od skargi w wysokości 100 zł. Na obecnym etapie postępowania obciąża skarżących obowiązek uiszczenia opłata kancelaryjnej w kwocie 100 zł. Nie negując ponoszonych wydatków związanych z eksploatacją mieszkania (kosztami zakupu leków, leczenia, spłatą kredytu) należy stwierdzić, że sytuacja materialna skarżących umożliwia im poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania dla siebie. W literaturze wskazuje się, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne, korzystające z pomocy społecznej czy otrzymujące bardzo niskie świadczenia emerytalno-rentowe (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4 s. 36-39). Skarżących nie sposób uznać za takie osoby. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że wniosek K.M. i M.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.