II SAB/Go 34/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Ł. D. na bezczynność [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w przedmiocie rozpoznania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: odrzucić skargę. Ł. D. (powoływany dalej również jako "skarżący"), reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł skargę na bezczynność [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (powoływanego dalej również jako "[...]WIOŚ", "organ") w przedmiocie rozpoznania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzucił organowi naruszenie art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023r., poz. 775 ze zm.) - powoływanej dalej jako "k.p.a." w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2023 r, poz. 2505 ze zm.) – powoływanej dalej jako "u.p.e.a." poprzez zaniechanie rozpoznania zarzutu w sprawie egzekucyjnej z dnia [...] r. i brak postanowienia w tej sprawie. Skarżący wniósł o: 1. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym; 2. stwierdzenie, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa; 3. na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) – powoływanej dalej jako "p.p.s.a." zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości [...] zł; 4. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący wskazał, że decyzją z dnia [...] r. znak [...] [...]WIOŚ wymierzył mu karę pieniężną w wysokości [...] zł. Odwołaniem z [...] r. skarżący zaskarżył powyższą decyzję w całości. W postanowieniu z dnia [...] r. znak [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska stwierdził niedopuszczalność odwołania. W skardze z dnia [...] r. na powyższe postanowienie GIOŚ z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego zawarł wniosek o wstrzymanie wykonalności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] r. Bez oczekiwania na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w przedmiocie powyższego wniosku o wstrzymanie wykonalności decyzji [...]WIOŚ wszczął postępowanie egzekucyjne, na mocy którego zajął rachunek bankowy skarżącego i ściągnięto całą należność łącznie z kosztami i odsetkami. Oznacza to, że nastąpiło przekazanie akt sprawy do [...]WIOŚ. Z powodu nierozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonalności decyzji skarżący złożył ponaglenie w trybie art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. z dnia [...] sierpnia 2023 r. Następnie zarzutem z dnia [...] r. zaskarżył w całości czynności egzekucyjne. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] pismem z dnia [...] r. przekazał zarzuty do rozpoznania [...]WIOŚ. Natomiast do dnia dzisiejszego wierzyciel w sprawie egzekucyjnej nie rozpoznał zarzutów. Zamiast tego ściągnięto całą kwotę. Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2023 r. sygn. IV SA/Wa 2106/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie GIOŚ z dnia [...] r. znak [...] Wyrok jest prawomocny. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że jest ona całkowicie bezzasadna, bowiem nie dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Organ podniósł, że błędne jest twierdzenie strony, że do dnia dzisiejszego wierzyciel ([...]WIOŚ) nie wydał postanowienia w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Organ podkreślił, że w dniu [...] r. wydał postanowienie, w którym na podstawie art. 123 k.p.a. w związku z art. 17 i 18 oraz 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., po rozpatrzeniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej wniesionego pismem z dnia [...] r. oddalił zarzut w sprawie. Postanowienie to zostało doręczone w dniu 20 października 2023 r. pełnomocnikowi strony. Pełnomocnik strony nie wniósł zażalenia na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza jej analiza pod kątem dopuszczalności. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W art. 53 § 2b p.p.s.a. określono, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Przy czym termin "w każdym czasie", którym posłużył się ustawodawca w ww. przepisie, a który jest właściwy do wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, musi być postrzegany w aspekcie trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego, co prowadzi do wniosku, że możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność, z przyczyn związanych z prawną konstrukcją i istotą bezczynności, obejmuje przedział czasowy od zaistnienia stanu bezczynności "oprotestowanego" wniesionym ponagleniem aż do załatwienia sprawy, której bezczynność dotyczy (por. P. Dobosz, Milczenie i bezczynność w prawie administracyjnym, Kraków 2011, str. 326). Powyższy pogląd został podzielony w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19, zgodnie z którą wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu ww. uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in., że nie sposób przyjąć, że skarga na bezczynność może być wnoszona także po zakończeniu postępowania administracyjnego. W ten sposób strony tego postępowania byłyby w znacznie lepszej sytuacji procesowej niż strony postępowania karnego, cywilnego, czy też sądowoadministracyjnego. W tych bowiem postępowaniach sądowych zakreślono nieprzekraczalne ramy czasowe w zakresie możliwości uzyskania prejudykatu, uprawniającego do dochodzenia przez uprawniony podmiot odszkodowania. Wyniki wykładni systemowej zewnętrznej przemawiają więc przeciwko możliwości braku ograniczeń czasowych w zakresie wnoszenia skargi na bezczynność organu administracji publicznej. Nie można bowiem podzielić stanowiska, że konieczność uzyskania prejudykatu do dochodzenia odszkodowania w trybie przewidzianym w art. 4171 § 3 k.c. przemawia za przyjęciem wykładni umożliwiającej wnoszenie skarg na bezczynność bez żadnych ograniczeń czasowych, po zakończeniu postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił jednocześnie, że zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej, jak i skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności. Natomiast tylko celem wtórnym jest uzyskanie prejudykatu w procesie odszkodowawczym. Stąd też za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Zaznaczyć należy, że stosownie do treści art. 269 § 1 p.p.s.a. jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio. Z ww. przepisu wynika moc ogólnie wiążąca zarówno uchwał abstrakcyjnych, jak i uchwał konkretnych Naczelnego Sądu Administracyjnego. Istota owej mocy ogólnie wiążącej uchwał sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować (por. A.Kabat [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, teza 3). Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko przedstawione w ww. uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sytuacja, o której mowa we wskazanej uchwale miała miejsce w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika bowiem, że – wbrew twierdzeniom skarżącego – [...]WIOŚ rozpoznał zarzut skarżącego z dnia [...] r. przed wniesieniem przedmiotowej skargi na bezczynność tego organu. W aktach sprawy znajduje się postanowienie [...]WIOŚ z dnia [...] r. nr [...] oddalające powyższy zarzut. Nadto w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru skierowanej do pełnomocnika skarżącego przesyłki zawierającej ww. postanowienie, z którego wynika, że zostało ono doręczone temu pełnomocnikowi w dniu 20 października 2023 r. Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19 Sąd stwierdził, że skarga jest niedopuszczalna i na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. podlega odrzuceniu.