II SAB/Go 39/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 3 września 2015 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.M. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na bezczynność Starosty w przedmiocie umorzenia należności p o s t a n a w i a: zwolnić skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych. 12 września 2015 r. wpłynął do tut. Sądu wniosek J.M. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. J.M. oświadczył, że jego miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wynosi 2.600 zł (brutto), zaś jego żona otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 600 zł. Skarżący podał, że posiadane nieruchomości są obciążone hipotekami. Nadto skarżący wskazał, że jest zobowiązany do uiszczania alimentów na rzecz córki i żony w łącznej kwocie 1.000 zł miesięcznie. W uzupełnieniu złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy J.M. przedłożył między innymi wyciągi z rachunków bankowych, zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o stanie zaległości i inne dokumenty obrazujące jego sytuację majątkową. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Art 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi zaś, że prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Należy wskazać, że J.M. posiada dług z tytułu zaległości podatkowych w wysokości 32.105,85 zł. Skarżący jest zobowiązany do uiszczania alimentów na rzecz córki i żony w wysokości 1.000 zł miesięcznie. Nie można pominąć, że majątek skarżącego jest obciążony hipotekami. J.M. uzyskuje niewielki dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (około 2.600 zł brutto). Nadto z wyciągów z rachunków bankowych wynika, iż skarżący posiada debet. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że wniosek J.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. został uwzględniony.