II SAB/Go 43/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2010 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.K. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w przedmiocie równoważnika pieniężnego za remont lokalu p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 7 października 2010 r. w sprawie ze skargi B.K. na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] marca 2009 r. w przedmiocie równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego za lata 2006 do 2008, w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Dnia 5 listopada 2010 r. wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku B.K. podał, że wraz z żoną z tytułu emerytur dysponują miesięcznie dochodem w wysokości 3.240,80 zł. W uzupełnieniu wniosku skarżący przedłożył między innymi opłaty za mieszkanie (czynsz 212,62 zł, gaz – 250 zł, energia elektryczna – 113 zł). Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie mógł zostać uwzględniony, już z tej tylko przyczyny, że B.K. z mocy ustawy jest zwolniony od obowiązku uiszczenia tychże kosztów (art. 239 pkt 1 d p.p.s.a.). Dlatego też wniosek skarżącego w tym zakresie nie mógł zostać uwzględniony. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Należy podkreślić, że co do zasady, prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, że wniosek B.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata jest uzasadniony. Zważyć bowiem trzeba, że ciężar dowodu wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie występującej z takim wnioskiem. Skarżący pomimo wezwania nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych, nie złożył także oświadczenia w tym przedmiocie. Nadto dochód B.K. i jego żony nie jest bardzo niski, wynosi 3.240,80 (netto). Nie negując zatem ponoszonych wydatków związanych z eksploatacją mieszkania i innych służących zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych, należy stwierdzić, że skarżący posiada możliwości poniesienia wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika. W tym kontekście wymaga podkreślenia, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne, korzystające z pomocy społecznej czy otrzymujące bardzo niskie świadczenia emerytalno-rentowe. Za taką osobę nie może być uznany B.K.. Nie można także tracić z pola widzenia, że skarżący z mocy ustawy jest zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.