II SAB/Go 44/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy [...] do rozpoznania wniosku strony skarżącej - Stowarzyszenia [...] z dnia [...] r., II. stwierdza, iż Wójt Gminy [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. przyznaje od Wójta Gminy [...] na rzecz strony skarżącej - Stowarzyszenia [...] sumę pieniężną w wysokości 500 (pięćset) złotych, IV. w pozostałym zakresie oddala skargę, V. zasądza od Wójta Gminy[...] na rzecz strony skarżącej - Stowarzyszenia [...] kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] marca 2024 r. złożonym za pośrednictwem poczty elektronicznej, Stowarzyszenie Obrona Zwierząt w [...] wystąpiło do Wójta Gminy [...] o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej sposobu oraz skutków wykonywania wynikającego z ustawy o ochronie zwierząt zadania "Opieka na bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie". Zakres żądanej informacji został sformułowany w pięciu pytaniach. Jako sposób udostępnienia informacji Stowarzyszenie zawnioskowało o jej przesłanie na adres poczty e-mail. W wiadomości e-mail z dnia [...] grudnia 2024 r. oraz w pismach z dnia [...] stycznia 2025 r. i [...] marca 2025 r. (wniesionych w formie dokumentu elektronicznego poprzez elektroniczną skrzynkę podawczą Urzędu Gminy [...]) Stowarzyszenie Obrona Zwierząt w [...] poinformowało organ o braku odpowiedzi na wniosek z dnia [...] marca 2024 r. oraz ponowiło żądanie udostępnienia przedstawionej w tymże wniosku informacji. Pismem z dnia [...] kwietnia 2025 r., złożonym poprzez elektroniczną skrzynkę podawczą Urzędu Gminy [...], Stowarzyszenie Obrona Zwierząt w [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej objętej wnioskiem z dnia [...] marca 2024 r., wnosząc w niej o zobowiązanie organu do rozpatrzenia ww. wniosku oraz o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także o przyznanie Stowarzyszeniu od organu - na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) - sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W wiadomości e-mail z dnia [...] kwietnia 2025 r. Wójt Gminy [...], ustosunkowując się do wniosku Stowarzyszenia z dnia[...] marca 2024 r., udzielił odpowiedzi na sformułowane w nim pytania. Odpowiadając na skargę Stowarzyszenia z dnia [...] kwietnia 2025 r., powołując się na okoliczność udostępnienia wnioskowanej informacji, Wójt Gminy [...] wniósł o "oddalenie skargi/umorzenie postępowania w sprawie", a także o nieprzyznawanie na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej. Według organu powodem przeoczenia wniosku była reorganizacja Urzędu Gminy obejmująca również prowadzenie spraw z zakresu ochrony zwierząt. Organ zwrócił nadto uwagę na dużą liczbę wniosków o udostępnienie informacji publicznej oraz małą obsadę kadrową Urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W przypadku skarg na bezczynność kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność Wójta Gminy [...] w rozpoznaniu wniosku skarżącego Stowarzyszenia z dnia [...] marca 2024 r., który to wniosek złożony został na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 902, dalej u.d.i.p.) i dotyczył informacji w zakresie sposobu oraz skutków wykonywania zadania wynikającego z ustawy o ochronie zwierząt. W rozpatrywanej sprawie nie istnieje spór co do tego, że żądana informacja stanowi informację publiczną, a organ, do którego wniosek został skierowany, był zobowiązany do udzielenia informacji - art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w ww. terminie wówczas podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). W okolicznościach sprawy organ po złożeniu przez Stowarzyszenie w dniu 8 marca 2024 r. wniosku nie podjął, aż do dnia wniesienia skargi, żadnej czynności wymaganej przepisami u.d.i.p. (nie udzielił odpowiedzi i nie poinformował o wydłużeniu terminu do rozpoznania wniosku), a udostępnienie informacji nastąpiło dopiero pismem z dnia [...] kwietnia 2025 r., po wniesieniu skargi do Sądu. Skoro zatem wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony w sposób właściwy i spełniony został warunek podmiotowy, jak i przedmiotowy obowiązku udostępnienia tej informacji, to wobec braku podjęcia jakichkolwiek działań przez organ aż do dnia wniesienia skargi, uznać należało, iż organ dopuścił się bezczynności, która ustała wraz z przesłaniem odpowiedzi na wniosek w dniu 8 kwietnia 2025 r. Ponieważ organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek skarżącego Stowarzyszenia postępowanie sądowe dotyczące zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] marca 2024 r. podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08), o czym na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzeczono w pkt I sentencji wyroku. Załatwienie wniosku przed rozpoznaniem skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie zwalnia jednak Sądu od podjęcia rozstrzygnięć właściwych dla tego rodzaju skargi. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł, że organ dopuścił się bezczynności i jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji). Oceniając tę okoliczność Sąd miał na względzie fakt, iż wniosek skarżącego Stowarzyszenia pozostawał niezałatwiony przez ponad rok, przy czym w tym okresie skarżące Stowarzyszenie trzykrotnie (pismami z dnia: [...] grudnia 2024 r., [...] stycznia 2025 r. i [...] marca 2025 r.) informowało organ o niezałatwieniu wniosku. Podkreślenia wymaga, że bezczynność organu nie była usprawiedliwiona, gdyż okoliczności wskazywane w odpowiedzi na skargę, a mianowicie reorganizacja urzędu, braki kadrowe oraz duży wpływ spraw, nie stanowią usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki w rozpoznaniu sprawy administracyjnej. Organ bowiem zawsze jest zobowiązany do takiej organizacji pracy, aby podołać nałożonym przez ustawodawcę obowiązkom bez nieuzasadnionego przedłużenia terminów załatwienia spraw, a okoliczności związane z brakiem zabezpieczenia dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych i odpowiednim zorganizowaniem postępowania administracyjnego, obciążają w całości organ i nie mogą być przerzucane na strony postępowania. Z tych właśnie względów stwierdzić należało, że w okolicznościach sprawy doszło do rażącego naruszenia art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, iż zawarty w skardze wniosek o przyznanie sumy pieniężnej zasługuje na uwzględnienie w części i na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., przyznał od organu na rzecz skarżącego Stowarzyszenia sumę pieniężną w kwocie 500 zł (pkt III sentencji). Określając wysokość sumy pieniężnej Sąd miał na uwadze okres bezczynności organu oraz fakt, iż przyznanie tej sumy ma przede wszystkim pełnić funkcję dyscyplinującą organ i mobilizującą go do sprawnego działania. Jak bowiem wskazuje się w orzecznictwie, przyznanie sumy pieniężnej jest jednym ze środków służących realizacji postulatu szybkości postępowania przed organami administracji (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1506/16). Przyznanie sumy pieniężnej uzasadniała aktywność skarżącego Stowarzyszenia, które trzykrotnie wskazywało organowi na niezałatwienie wniosku, co potwierdzało znaczenie żądanej informacji dla wnioskodawcy. Należy przy tym podkreślić, że przyznanie odpowiedniej sumy pieniężnej nie jest uzależnione od wykazania, że na skutek bezczynności organu strona doznała uszczerbku, poniosła stratę finansową lub krzywdę. Skoro bowiem decyzja o przyznaniu sumy pieniężnej należy do sfery dyskrecjonalnej władzy sędziowskiej, to brak jest podstaw do uzależnienia orzeczenia tego środka od przedstawienia przez stronę okoliczności, które by to uzasadniały. Z art. 149 § 2 p.p.s.a. w żadnym razie nie wynika, że suma pieniężna ma być przyznawana w celu zrekompensowania poniesionej przez stronę szkody, czy to majątkowej, czy niemajątkowej. Jest to środek prawny odrębny od instytucji odszkodowania i zadośćuczynienia przewidzianych w prawie cywilnym. Sąd administracyjny nie bada więc, czy na skutek opieszałości lub braku działania organu, skarżący poniósł szkodę, lecz "ocenia jedynie wartość uciążliwości, z którymi musi borykać się skarżący w obronie swojego interesu prawnego oraz skalę jego bezsilności, wywołanej świadomym odwlekaniem terminu załatwienia sprawy" (Jan Paweł Tarno, Suma pieniężna jako środek dyscyplinujący w postępowaniu sądowo-administracyjnym, System Informacji Prawnej LEX). W ocenie Sądu, przyznana kwota w dostateczny sposób spełnia opisane wcześniej cele. Konieczność wypłaty przez organ przyznanej sumy pieniężnej w wysokości 500 zł powinna zdyscyplinować organ, realizując funkcję prewencyjną. Z kolei po stronie skarżącego Stowarzyszenia będzie stanowiła rekompensatę za niedogodności związane z oczekiwaniem na wnioskowaną informację publiczną przez ponad rok. W zakresie żądania przyznania sumy pieniężnej w wyższej wysokości skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. (punkt IV sentencji). O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów w postaci uiszczonej opłaty sądowej w wysokości 100 zł.