II SAB/Go 45/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na bezczynność i przewlekłość postępowania Rady Miasta [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu J. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi. J. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania Rady Miasta [...]w sprawie rozpatrzenia jego skargi dotyczącej działalności Dyrektora Szkoły Podstawowej [...]. Skarżący zarzucił, iż organ dopiero po 26 miesiącach przyznał mu rację w kwestii bezprawnego przydziału godzin w bibliotece dla Dyrektora Szkoły. Ponadto wskazał, że organ uchyla się od rzetelnego zbadania jego skargi z [...] lipca 2023 r., co skutkowało wyrokiem WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 14 marca 2024 r. (sygn. akt II SA/Go 20/24) oraz rozstrzygnięciem nadzorczym Wojewody z [...] lipca 2025 r. Jednocześnie na rachunek bankowy Sądu skarżący uiścił kwotę 100 zł tytułem wpisu sądowego od skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości i wskazał, że podejmował uchwały w sprawie rozpatrzenia skargi J. S. na działanie Dyrektora Szkoły Podstawowej [...], natomiast okoliczność, że kolejne uchwały były eliminowane z obrotu prawnego nie oznacza braku działania organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. W myśl art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają też w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi J. S. była bezczynność i przewlekłość postępowania Rady Miasta [...]w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Dyrektora Szkoły Podstawowej [...]. W pierwszej kolejności należy wskazać, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Oznacza to, że będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, organ pozostaje w zwłoce. Przewlekłość postępowania natomiast obejmuje natomiast opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, a także nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Z przewlekłością mamy do czynienia w sytuacji nieefektywnego działania organu, dokonywania czynności w dużych odstępach czasu, wykonywania czynności pozornych, maskujących bezczynność w sposób formalny, tj. gdy dochodzi do mnożenia czynności i dokonywania czynności zbędnych, co prowadzi do przedłużenia postępowania. Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna w przypadkach, gdy jej przedmiot mieści się w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (tzn. w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a), jak również w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., a więc niewydanie aktu lub niepodjęcie czynności określonej w tych przepisach. Skarga na bezczynność organu jest bowiem pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. Oznacza to, że skarga na bezczynność przysługuje tylko w tych sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a) oraz w tych sprawach, w których mogą być podejmowane akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a także wówczas, gdy odrębna ustawa tak stanowi, co wynika z treści art. 3 § 3 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008 r., II OSK 496/08). Wniesiona w niniejszej sprawie do Sądu przez J. S. skarga na bezczynność i przewlekłość postępowania Rady Miasta [...]bez wątpienia odnosi się do tzw. skargi powszechnej wniesionej przez skarżącego do organu w trybie postępowania skargowego uregulowanego w Dziale VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. 2025 r. poz. 1691 ze zm., dalej jako k.p.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalone jest stanowisko, że w sprawach dotyczących powyższego trybu skargowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Działania lub czynności podejmowane w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków normowane przepisami znajdującymi się w Dziale VIII k.p.a. nie są bowiem aktami lub czynnościami, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Postępowanie skargowe uregulowane we wspomnianych przepisach stanowi rodzaj uproszczonego postępowania administracyjnego, w ramach którego realizowane jest zagwarantowane każdemu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo składania petycji, skarg i wniosków (art. 63 Konstytucji RP). Przedmiotem skargi wniesionej zgodnie z art. 227 i następne k.p.a. może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe i biurokratyczne załatwianie sprawy. Postępowanie w sprawie tego typu skarg cechuje się tym, iż nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego, jedynie zawiadamia się go o czynnościach wewnętrznych zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze. Celem tego postępowania jest ocena skutków działania, czy też bezczynności określonych organów, a nie wydawanie wiążących w sprawie rozstrzygnięć. Postępowanie w tym trybie nie kończy się zatem władczym aktem, podlegającym ocenie sądu administracyjnego z punktu widzenia legalności. Skarga złożona w trybie przewidzianym w Dziale VIII k.p.a. stanowi odformalizowany środek ochrony różnych interesów jednostki, niedający podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego (por. postanowienie NSA z 2 grudnia 2025 r., III OSK 2111/25), a więc również postępowania sądowoadministracyjnego. Jak już wspomniano, wniesienie skargi do sądu administracyjnego na bezczynność czy też przewlekłość postępowania organu jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie do sądu administracyjnego decyzji, postanowienia lub innego aktu czy czynności z zakresu administracji publicznej. Skoro zatem działanie organów administracji publicznej związane z wniesieniem skargi powszechnej w rozumieniu art. 227 k.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych, z uwagi na to, że nie mieszczą się w katalogu czynności i aktów poddanych kontroli sądowoadministracyjnej, to skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje również na bezczynność organu (przewlekłość postępowania), mającą miejsce w postępowaniu skargowo-wnioskowym (por. postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 28 stycznia 2026 r., III SAB/Gd 36/26; postanowienie NSA z dnia 1 marca 2010 r., II OSK 478/09). W konsekwencji dokonanych ustaleń, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym skarga podlega odrzuceniu, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, Sąd postanowił jak w punkcie 1 sentencji. O zwrocie wpisu sądowego (punkt 2 sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w myśl którego Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.