II SAB/Go 49/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie przeliczenia kapitału początkowego postanawia: odrzucić skargę. R. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie przeliczenia kapitału początkowego podając, że organ nie wydał decyzji, ani nie poinformował o przyczynach zwłoki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest każdorazowo badaniem dopuszczalności jej wniesienia, obejmującym również ocenę tego, czy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego. Negatywny wynik tejże oceny uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej p.p.s.a.). W myśl tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119 zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z dyspozycji przywołanego przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a. wynika, że dopuszczalność skargi na bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy organ ten zwleka z wydaniem - wskazanych w pkt 1-4 - decyzji, postanowień lub aktów, nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, prowadzi przewlekle postępowanie w sprawie wydania wymienionej w pkt 4a interpretacji indywidualnej z zakresu prawa podatkowego lub opinii zabezpieczającej (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.), bądź zwleka z wydaniem innych aktów lub czynności wyszczególnionych przez ustawodawcę w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. Skarga na bezczynność organu jest zatem pochodną dopuszczalności skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. Skarżący przedmiotem skargi uczynił bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wydaniu decyzji o przeliczeniu kapitału początkowego. Kwestie dotyczące ustalenia kapitału początkowego zostały uregulowane w ustawie z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 z późn. zm.). Zgodnie z art. 175 ust. 3 tej ustawy, ustalenie kapitału początkowego następuje w formie decyzji organu rentowego. Jak wynika z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 199 ze zm.) od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Decyzja, o której mowa wyżej, podlega właściwości sądu okręgowego, co wynika z art. 477⁸ ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeksu postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm., dalej jako k.p.c.), który normuje m.in. postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych i świadczeń emerytalno-rentowych prowadzonych przed organami rentowymi (art. 1 i art. 476 § 2 pkt 1 i 2 k.p.c.). Jak stanowi art. 83 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Z powyższym przepisem skorelowany jest art. 477 ⁹ § 4 k.p.c., w myśl którego jeżeli organ rentowy nie wydał decyzji w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia w sposób przepisany, odwołanie można wnieść w każdym czasie po upływie tego terminu. Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu zwalczanie bezczynności Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie dotyczącej ustalenia kapitału początkowego nie należy do właściwości sądu administracyjnego, ale sądu powszechnego. Skoro niniejsza sprawa nie podlega kognicji sądu administracyjnego, to skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.