II SAB/Go 51/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu w dniu 26 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.C. na bezczynność Prokuratora Okręgowego w przedmiocie udostępnienia zeznań świadków postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] września 2010 r. T.C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Prokuratora Okręgowego "w korzystaniu ze swoich uprawnień, o których mowa w ustawie z 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz. U. Nr 7, poz. 39, 2008 r.) art. 8 a ust. 1/lub art. 8 ust. 2 i 8 ust. 5 – dotyczy sprawy dostarczenia zeznań świadków w postępowaniu karnym DS 213/09". Skarżący podniósł, iż w dniu [...] kwietnia 2009 r. w Prokuraturze Rejonowej złożył wniosek o sporządzenie i dostarczenie mu kserokopii jego zeznań, które w tym samym dniu złożył w charakterze podejrzanego oraz kserokopii zeznań K.C. w sprawie o sygn. Ds. 213/09. Podał, że otrzymał kopię protokołu tylko ze swojego przesłuchania. Prokuratura Rejonowa pismem z dnia [...] kwietnia 2009 r. poinformowała skarżącego o konieczności uiszczenia opłaty za ww. kopię zeznań. Wobec powyższego dnia [...] maja 2009 r. strona udała się do Prokuratury celem dokonania ww. opłaty, jednakże pracownik Prokuratury odmówił przyjęcia pieniędzy. Również w tym samym dniu T.C. wniósł do ww. Prokuratury Rejonowej o dostarczenie kserokopii zeznań świadków przypisujących mu jego rzekomą niepoczytalność (dotyczy sprawy, w której wydano postanowienie z dnia [...] kwietnia 2009 r.). Jak podaje skarżący, Prokuratura w piśmie z dnia [...] maja 2009 r. poinformowała go, że w nieokreślonej przyszłości (brak terminu) zostaną wydane mu odpłatnie kserokopie dokumentów, nie wskazując jednocześnie, jaka kwota miałaby zostać uiszczona za żądane kopie. Kolejnym wnioskiem z dnia [...] stycznia 2010 r. T.C. wystąpił o dostarczenie zeznań trzech świadków: C.G., L.J. i W.P.. Wniosek ten wraz ze skargą do Ministra Sprawiedliwości oraz innymi załącznikami został przekazany przez Prokuraturę Okręgową. Prokuraturze Rejonowej dnia [...] lutego 2010 r. Ponadto skarżący wskazał, że termin realizacji jego wniosków upłynął odpowiednio: [...] maja 2009 r., [...] maja 2009 r. i [...] marca 2010 r. (7 dni na dostarczenie listu i 7 dni na wydanie dokumentów. Powołał się w tym zakresie na art. 156 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 98 poz. 555 z późn. zm.) zwanej dalej k.p.k., w myśl którego na wniosek obrońcy lub oskarżonego/podejrzanego i na ich koszt wydaje się kserokopie dokumentów z akt sprawy. Ponadto w razie przesłania akt prokuratorowi jest on obowiązany udostępnić je stronie, obrońcy lub pełnomocnikowi (art. 158 § 2 k.p.k.), a w myśl zasady, o której mowa w art. 98 § 2 k.p.k. dokumenty w postępowaniu karnym sporządza się w terminie 7 dni do dnia wniesienia wniosku. Nieuwzględnienie zasady, o której mowa w art. 98 § 2 k.p.k. byłoby sprzeczne z art. 7 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483), w myśl którego organy władzy publicznej działają na podstawie prawa i w granicach prawa. Jednocześnie podkreślił, iż do dnia wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. nie otrzymał żadnych z ww. zeznań świadków. Zdaniem skarżącego Prokurator Okręgowy nie korzysta ze swoich uprawnień, o których mowa w art. 8 ust. 2 i 8a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o Prokuraturze, jest on w pełni kompetentny do wydania polecenia Prokuratorowi Rejonowemu o dostarczenie zeznań świadków, z zachowaniem 7-dniowego terminu, o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.k. Wobec powyższego Prokurator Okręgowy wykazuje bezczynność w korzystaniu z tych uprawnień. Pismem z dnia [...] września 2010 r. T.C. wezwał organ – Prokuraturę Okręgową do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z dnia [...] września 2010 r. Prokurator Okręgowy poinformował skarżącego, że Prokurator Rejonowy w pismach z dnia [...] kwietnia 2009 r. i z dnia [...] maja 2009 r. zezwolił na udostępnienie kserokopii wnioskowanych dokumentów, wskazując jednocześnie – w oparciu o obowiązujące przepisy – na konieczność uiszczenia stosownej opłaty. W piśmie z dnia [...] października 2010 r. znak: [...], stanowiącym odpowiedź na skargę T.C. z dnia [...] września 2010 r. Prokurator Okręgowy wniósł o jej odrzucenie ze względu na brak kognicji sądu administracyjnego do rozpoznania skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest to, iż przed przystąpieniem do rozpoznawania sprawy co do meritum, sąd z urzędu zobligowany jest do badania wymogów formalnych skargi oraz jej dopuszczalności, zarówno z przyczyn podmiotowych, jak i przedmiotowych. Badanie pod względem formalnym skargi obejmuje nie tylko analizę jej zawartości, lecz także jej kontrolę pod względem szczególnych wymogów, jakim skarga powinna odpowiadać. Należy więc zbadać, czy skarga jest dopuszczalna, czy wniesiono ją z zachowaniem ustawowego terminu itp. (art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.. Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych poddanych kognicji sądu jest możliwe jedynie wówczas, gdy skarga na nie jest dopuszczalna, tzn. gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Zakres kognicji sądów administracyjnych został przez ustawodawcę określony w ww. ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W świetle art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a)pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W myśl § 3 cyt. przepisu sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. W niniejszej sprawie należało zatem zbadać, czy bezczynność Prokuratora Okręgowego jest bezczynnością organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Stosownie do powołanego przepisu skarga na bezczynność organu do sądu administracyjnego przysługuje w sprawach, w których organ administracji publicznej ma obowiązek wydać rozstrzygnięcie, które może być zaskarżone do sądu administracyjnego. Skarga na bezczynność organu ma zatem zasadniczo dyscyplinować organ administracji publicznej do wydania aktu administracyjnego kończącego sprawę, otwierając drogę sądowoadministracyjną przez możliwość wniesienia skargi na akt administracyjny. Skarga T.C. dotyczy w istocie bezczynności organu prowadzącego postępowanie, które regulowane jest przepisami ustawy z dnia [...] czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.) nie zaś aktów lub czynności określonych w przytoczonym przepisie art. 3 p.p.s.a. Dochodzone przez skarżącego uprawnienie wynikające z przepisu art. 156 § 2 k.p.k. jest uprawnieniem procesowym uczestnika postępowania karnego. W zakresie tego uprawnienia właściwym do rozpatrzenia wniosku jest organ prowadzący postępowanie w sprawie. Stosownie zaś do art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (t.j. Dz. U. z 2008 r., Nr 7, poz. 39 ze zm.) prokuratura jest organem ochrony prawnej, a nie organem administracji publicznej, co oznacza, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do kontroli działań podejmowanych przez wchodzących w skład tej prokuratury prokuratorów, jak również ich bezczynności. W świetle art. 8 ustawy o prokuraturze nadzór nad prawidłowością wykonywania czynności przez poszczególnych prokuratorów sprawuje prokurator przełożony, do którego skarżący powinien ewentualnie skierować swoje zastrzeżenia dotyczące zaniechania podjęcia czynności przez podległego prokuratora. Zgodnie zatem z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, iż sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. mając na uwadze powyższe postanowił, jak w sentencji.