II SAB/Go 51/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.H. na bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie przyznania pomocy społecznej postanawia odrzucić skargę. Pismami z dnia [...] lipca 2001r. i [...] sierpnia 2011r. M.H., wniosła skargę na bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie przyznania pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę organ przedstawił stan rodzinny skarżącej, jej sytuację majątkową oraz wymienił dotychczas udzieloną skarżącej pomoc. Wobec niejednoznacznej treści ww. pism skarżącej, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 września 2011r. (k. 44 akt sprawy) M.H. została wezwana do sprecyzowania skargi poprzez wskazanie czy została ona wniesiona na decyzję, postanowienie, inną konkretnie wskazaną czynność organu dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa czy bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie przyznania pomocy społecznej. W związku z nieudzielaniem przez M.H. odpowiedzi na powyższe wezwanie, przedmiotowa skarga została zarejestrowana w repertorium SAB jako skarga na bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w ww. przedmiocie. Zarządzeniem sędziego z dnia 23 listopada 2011r. (k. 54 akt sprawy) strona skarżąca została wezwana do wykazania czy przed wniesieniem przedmiotowej skargi złożyła zażalenie w trybie art. 37 kodeksu postępowania administracyjnego do organu wyższego stopnia, tj. SKO. Skarżąca pozostawiła wezwanie bez odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Przystępując do rozpoznania sprawy należy wskazać, iż zgodnie z przepisem art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), zwanej dalej p.p.s.a., skargę można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu przed organem właściwym w sprawie. Przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie (art. 53 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi na gruncie niniejszej sprawy jest bezczynność organu – Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie przyznania pomocy społecznej. W przypadku bezczynności organu w załatwieniu sprawy administracyjnej, zgodnie z art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej zwanej k.p.a., środkiem zaskarżenia, który strona winna wyczerpać przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego jest zażalenie. Wskazać należy, iż zażalenie wnoszone na mocy przepisu art. 37 § 1 k.p.a. jest środkiem zaskarżenia odbiegającym w swej konstrukcji od zażaleń unormowanych w przepisach art. 141-144 k.p.a. Przedmiotem tegoż zażalenia jest bowiem nie postanowienie organu ogłoszone lub doręczone stronie, jak ma to miejsce w innych przypadkach, lecz pewien stan faktyczny i prawny istniejący w dacie upływu terminu - niezałatwienie sprawy. Sam więc bezskuteczny upływ tego terminu (art. 35 i 36 k.p.a.) umocowuje stronę do wniesienia zażalenia, w wyniku czego następuje uruchomienie działania nadzorczego organu wyższego stopnia, do którego zażalenie wnoszone jest bezpośrednio. Organ administracji publicznej wyższego stopnia uznając zażalenie za uzasadnione podejmie czynności określone w art. 37 § 2 lub też, stwierdzając niesłuszność merytoryczną żądania strony, winien udzielić uzasadnionej odpowiedzi, której należy nadać formę postanowienia (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r. IV SA 1866/00, ONSA 2002, nr 4, poz. 144). Dodać należy, iż zgodnie z treścią art. 17 k.p.a. organem wyższego stopnia w rozumieniu k.p.a. w stosunku do organów administracji publicznej innych niż organy jednostek samorządu terytorialnego i wojewody, są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku organy państwowe sprawujące nadzór nad ich działalnością. Mając na uwadze powyższe rozważania uznać należało, iż złożenie przez skarżącą przedmiotowej skargi winno zostać poprzedzone wniesieniem przez nią zażalenia do organu wyższego stopnia. W niniejszej sprawie organem wyższego stopnia jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W niniejszej sprawie na podstawie treści skargi i analizy akt sprawy, Sąd stwierdził, że przed wniesieniem do tutejszego Sądu przez M.H. skargi na bezczynność Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej, skarżąca nie złożył zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie do organu administracji publicznej wyższego stopnia – SKO. W polskim systemie prawa sądowa kontrola administracji stanowi ostateczny czynnik weryfikacji działań administracji, wchodzący w grę dopiero wówczas, gdy inne ustawowe mechanizmy - w ocenie skarżącego - zawiodły. Sądy administracyjne powołane zostały do kontroli zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej, w tym trybu postępowania administracyjnego. Nie mogą one jednakże zastępować organów w wykonywaniu powierzonych im ustawowo zadań. Ustawodawca przewidział dwuinstancyjność postępowania administracyjnego, co oznacza, że strona ma prawo oczekiwać dwukrotnego rozstrzygnięcia jej sprawy mieszczącej się w zakresie działania organów przez organy administracji publicznej dwóch instancji. Jeżeli organ uchyla się od załatwienia sprawy administracyjnej (także jeżeli w ocenie strony nie dokonuje tego we właściwej dla rozstrzygnięcia danej sprawy formie) stronie przysługuje środek ochrony - zażalenie do organu nadrzędnego. To ten organ, a nie sąd administracyjny, w pierwszej kolejności dysponuje instrumentami proceduralnymi zmierzającymi do zobligowania organu niższego stopnia do terminowego załatwienia sprawy, wszczętej żądaniem strony. W takiej sytuacji, w ramach administracyjnego toku instancji, sprawa winna zostać rozstrzygnięta bez zbędnej zwłoki. Z tych powodów Sąd uznał, iż złożenie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu administracji publicznej, z pominięciem wniesienia omawianego zażalenia do organu wyższego stopnia jest przedwczesne. Skarga taka, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu przez Sąd bez możliwości merytorycznego zbadania jej zasadności, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. Stanowisko takie ugruntowane jest w doktrynie oraz orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 17 października 1997r., sygn. akt IV SAB 31/97, OSP 1998/10 poz. 185). Mając na uwadze powyższe okoliczności i uznając, że skarga M.H. w przedmiotowej sprawie jako wniesiona bez uprzedniego wyczerpania środka zaskarżenia jest niedopuszczalna, orzeczono jak w sentencji.