II SAB/Go 52/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.K. na bezczynność Prezesa Towarzystwa Budownictwa Społecznego w przedmiocie rozpatrzenia skargi p o s t a n a w i a : odrzucić skargę, W dniu 12 listopada 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga A.K., uzupełniona następnie pismem, które wpłynęło w dniu 14 listopada 2012 r., którym strona zakwestionowała postępowanie Prezesa Towarzystwa Budownictwa Społecznego w przedmiocie rozpatrzenia skierowanej do tego podmiotu skargi. Skarżący wskazał na bezczynność Prezesa Towarzystwa Budownictwa Społecznego, żądając odwołania go ze stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skargę należało odrzucić. Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270), Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Właściwość rzeczowa sądów administracyjnych, określona została w art. 3 i art. 4 ppsa. Stosownie do art. 3 § 2 ppsa, obejmuje ona orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Ponadto jak stanowi art. 3 § 3 ppsa, do właściwości sądów administracyjnych należy także orzekanie w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Zgodnie zaś z art. 4, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, sądy administracyjne są właściwe również do rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz sporów kompetencyjnych między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Mając na uwadze zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych dostrzec przyjdzie, iż obejmuje ona jedynie sprawy z zakresu stosunków administracyjnoprawnych chyba, że ustawa szczególna przewiduje kontrolę sądów administracyjnych także w innych sprawach. Oznacza to, iż w braku w tym zakresie szczególnych uregulowań ustawowych, sądy administracyjne nie są uprawnione do orzekania w sprawach wynikających z innych, niż administracyjne, stosunków prawnych. Istota stosunku administracyjnoprawnego polega na tym, iż jedną z jego stron zawsze jest organ administracji publicznej, który z mocy przepisów prawa jest zobowiązany i uprawniony do władczego rozstrzygania o regulowanych przez prawo administracyjne prawach i obowiązkach drugiej strony. Wykonując swoje uprawnienia i obowiązki jest on przy tym wyposażony z mocy przepisów prawa w atrybut władzy państwowej, w postaci między innymi środków przymusu państwowego, służący do zabezpieczenia realizacji uprawnień i obowiązków administracyjnoprawnych. Odmiennie zatem, niż w przypadku stosunków cywilnoprawnych, gdzie strony będące partnerami mają równorzędną pozycję i według własnego uznania, w oparciu o przepisy prawa kształtują treść łączącego je stosunku prawnego, w stosunkach administracyjnoprawnych organ administracji publicznej jest obowiązany i uprawniony do władczego kształtowania sytuacji prawnej drugiej strony. Zaznaczyć przy tym wypada, iż nie wszystkie stosunki prawne, w których jedną ze stron jest organ administracji publicznej, mają charakter administracyjnoprawny. W przypadku bowiem gdy, obie strony korzystają z wyznaczonej granicami prawa swobody w ustalaniu treści łączącego je stosunku prawnego, a przepisy prawa nie ustalają dla jednego z nich kompetencji do władczego rozstrzygania o treści uprawnień i obowiązków przyjąć należy, iż stosunek ten nie ma charakteru administracyjnoprawnego. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić przyjdzie, iż jeżeli przepisy ustaw szczególnych nie stanowią inaczej, sądy administracyjne uprawnione są do kontroli legalności działań bądź bezczynności organów administracji publicznej, o których mowa w art. 3 ppsa, wynikających z takich stosunków prawnych, w zakresie których organ administracji publicznej z mocy prawa uprawniony jest do władczego kształtowania treści tego stosunku prawnego. W niniejszej sprawie, nie można uznać, iż Prezes Towarzystwa Budownictwa Społecznego ma status organu administracji publicznej. Podstawę prawną tworzenia i funkcjonowania towarzystw budownictwa społecznego stanowi ustawa z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (Dz. U. z 2000 nr 98 poz. 1070 ze zm.). Zgodnie z art. 23 ust. 1 tej ustawy towarzystwa budownictwa społecznego mogą być tworzone w formie: 1) spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, 2) spółek akcyjnych, 3) spółdzielni osób prawnych. Do towarzystwa budownictwa społecznego, zwanego dalej "towarzystwem", stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu spółek handlowych lub ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2003 r. Nr 188, poz. 1848 oraz z 2004 r. Nr 99, poz. 1001), ze zmianami wynikającymi z przepisów tej ustawy ( art. 23 ust. 2 ustawy). Ma ono zatem charakter podmiotu prywatnego, niedysponującego władczymi kompetencjami wobec podmiotów zewnętrznych, tj. nie korzystającego z dominium i imperium państwowego wobec tych podmiotów. Działania tego towarzystwa (w tym jego organów), jako nie będącego organem administracji publicznej i jako realizowane poza zakresem administracji publicznej nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Tym samym skoro skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie mieści się w zakresie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych uznać należało, iż w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka odrzucenia skargi, o której mowa w art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec powyższego orzeczono jak na wstępie.