II SAB/Go 54/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na bezczynność Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych do rozpoznania wniosku Stowarzyszenia [...] z dnia [...] r. o przesłanie kserokopii lub skanów wydanych w latach 2011-2014 przez Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych, w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku, II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych na rzecz Stowarzyszenia [...] 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 20 lutego 2015r. Stowarzyszenie [...] - zwane dalej Stowarzyszeniem, przesłało drogą elektroniczną na adres poczty elektronicznej Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych pismo datowane [...] lutego 2015 r., skierowane do Okręgowego Sądu tej Izby. W piśmie tym, powołując się na ustawę o dostępie do informacji publicznej, Stowarzyszenie zawarło wniosek o przesłanie pocztą elektroniczną, bądź pocztą tradycyjną na podany adres, kserokopii lub skanów orzeczeń wydanych w latach 2011-2014 przez Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych. Pismem z dnia [...] września 2015 r. Przewodnicząca Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych poinformowała Stowarzyszenie, iż związana ze wskazanym przez wnioskodawcę sposobem udostępnienia informacji publicznej wyniesie 550 zł. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015r. profesjonalny pełnomocnik Stowarzyszenia za pośrednictwem Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność polegającą na nieudzielaniu odpowiedzi na wniosek z [...] lutego 2015r. W skardze wniesiono o zobowiązania skarżonego podmiotu do rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2015r. oraz zasądzenie na rzecz Stowarzyszenia kosztów postępowania w kwocie łącznej 361,20 zł. Zdaniem pełnomocnika Stowarzyszenia, żądana informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji, zaś skarżony podmiot jest, w rozumieniu przepisu art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, organem zobowiązanym na zasadach i w trybie wskazanej ustawy do udzielenia informacji jako jednostka organizacyjna wykonująca zadania publiczne w obszarze rozstrzygania o odpowiedzialności dyscyplinarnej, co potwierdza orzecznictwo sądowe powołane w skardze. W odpowiedzi na skargę, Przewodnicząca Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych wniosła o oddalenie skargi z uwagi na odpowiedź udzieloną skarżącemu Stowarzyszeniu pismem z dnia [...] września 2015. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r.), dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W przypadku skarg na bezczynność kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu była zawiniona czy też niezawiniona. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego Stowarzyszenia z dnia 18 marca 2015r. o udostępnienie informacji publicznej złożonego na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2014r., poz. 782 ze zm. ), dalej u.d.i.p. Na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p. obowiązek udostępniania informacji publicznej nałożony został wprost na organy samorządów gospodarczych i zawodowych, jako podmioty wykonujące zadania publiczne. Organizacja oraz zadania samorządu zawodowego pielęgniarek i położnych określone zostały w ustawie z dnia 1 lipca 2011 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych (Dz. U. nr 174, poz. 1038, z późn. zm.). W art. 2 ust. 4 tej ustawy wskazano, że jednostkami organizacyjnymi tego samorządu, posiadającymi osobowość prawną, są Naczelna Izba Pielęgniarek i Położnych oraz okręgowe izby pielęgniarek i położnych. Okręgowy sąd pielęgniarek i położnych - zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 4 tej ustawy - jest organem okręgowej izby. Jako organ samorządu zawodowego jest więc zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej. W tej sytuacji pozostawało ocenić, czy żądana informacja mieści się w pojęciu informacji publicznej, podlegającej udostępnieniu na podstawie u.d.i.p. W odniesieniu do tej kwestii wyjaśnić trzeba, że pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Jego doprecyzowaniem jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Zawiera on jednak tylko przykładowy katalog i dlatego, dla prawidłowego ustalenia znaczenia tego pojęcia uwzględnić należy także zapisy Konstytucji, która w art. 61 ust. 1 ustanawia prawo obywatela do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Wskazuje, że prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Uwzględniając wskazane regulacje, uznać trzeba, że informacja o jaką wystąpiła strona skarżąca - w postaci orzeczeń okręgowego sądu pielęgniarek i położnych, jest informacją publiczną podlegającą udostępnieniu w trybie u.d.i.p.. Zgodnie bowiem z art. 34 pkt 1 oraz art. 55 ust. 1 ustawy o samorządzie pielęgniarek i położnych, działalność okręgowego sądu pielęgniarek i położnych obejmuje m.in. rozpatrywanie i rozpoznawanie spraw z zakresu odpowiedzialności zawodowej. Rozstrzygnięcia podejmowane w tym zakresie, na podstawie art. 66 tej ustawy, pozostają natomiast w zakresie zadań o charakterze publicznym związanych z rozpatrywaniem spraw dotyczących odpowiedzialności zawodowej pielęgniarek i położnych. Tym samym ich treść stanowi informację publiczną która mieści się w zakresie informacji, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.d.i.p. i art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, podlegającej udostępnieniu na podstawie omawianej ustawy. Jeżeli chodzi o skuteczność złożenia wniosku w dniu 20 lutego 2015r., to ustawa o dostępie do informacji publicznej nie przewiduje żadnej szczególnej formy dla wniosku o udzielenie informacji publicznej, a zatem może być on złożony w formie elektronicznej. W związku z tym wskazać należy, posiłkując się analogią z przepisu art.61 § 2 k.c., że istotnym dla skuteczności złożenia wniosku wyrażonego w postaci elektronicznej jest jego wprowadzenie do środka komunikacji elektronicznej w taki sposób, żeby adresat mógł on zapoznać się z jego treścią. Nie jest natomiast istotne to, czy i kiedy adresat zapoznał się z jego treścią. Wystarczające jest, że wniosek doszedł do niego w sposób stwarzający mu realną możliwość zapoznania się z jego treścią. Podkreślić należy, że to adresata wiadomości obciążają negatywne konsekwencje niezapoznania się z otrzymaną drogą elektroniczną informacją. W ocenie Sądu takie okoliczności jak automatyczne umieszczenie wiadomości elektronicznej w folderze spam, obciążają odbiorcę wiadomości, a nie nadawcę. Nawet gdyby przyjąć, że przedmiotowa wiadomość została automatycznie zakwalifikowana, jako spam, to zawsze istnieje realna możliwość zapoznania się z treścią wiadomości umieszczonej w folderze spam i nie wymaga to podjęcia jakichś nadzwyczajnych, niestandardowych czynności. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Z kolei stosownie do treści art. 15 ust. 1 i 2 u.d.i.p. jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. W związku z powyższym przyjąć należy, że bezczynność podmiotu w udostępnieniu informacji publicznej występuje wtedy, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji organ nie podejmuje w terminie - wskazanym w art. 13 ustawy - odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno- technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, albo też w terminie wskazanym w art. 15 ust. 2 u.d.i.p. nie powiadomi wnioskodawcy o wysokości opłaty. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy podmiot wystosował do skarżącego Stowarzyszenia powiadamiające o wysokości opłaty dopiero 18 września 2015 r. a więc po ponad 5 miesiącach od upływu czternastodniowego terminu do udzielenia żądanej informacji bądź powiadomienia o wysokości opłaty (art. 13 ust. 1 i art.15 ust. 2 u.d.i.p.). Oznacza to, że w dniu wniesienia skargi na bezczynność podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej pozostawał w zarzucanej bezczynności – rozumianej ogólnie jako niezałatwienie sprawy w przepisanym terminie – w załatwieniu wniosku skarżącego Stowarzyszenia o udostępnienie informacji publicznej, Ponieważ postępowanie sądowoadministracyjne zostało w niniejszej sprawie wszczęte po 15 sierpnia 2015r., gdyż nastąpiło to wraz z wniesieniem skargi, to podstawę orzeczenia stanowią przepisy p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym po dokonanej nowelizacji ustawą z dnia z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658). Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Wobec powyższego na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało zobowiązać Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych do udzielenia żądanej informacji publicznej, natomiast na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało stwierdzić, że podmiot ten dopuścił się bezczynności. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że nie nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja rażącej bezczynności nie zaistniała, albowiem opóźnienie nie wynikało ze złej woli podmiotu zobowiązanego, lecz było wynikiem zaniedbań organizacyjnych na skutek których, prawidłowo wniesionemu wnioskowi o udostępnienie informacji publicznej nie został nadany stosowny bieg. Przy ocenie charakteru zaistniałej bezczynności należało też mieć na uwadze, że Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych, składa się z członków rekrutujących się z grup zawodowych nie związanych z profesjonalnym stosowaniem prawa. Wobec uwzględnienia skargi na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd zasądził od podmiotu na rzecz skarżącego Stowarzyszenia zwrot kosztów postępowania, na które złożyły się: 1) opłata w wysokości 100, zł ustalona zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.); 2) wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego, ustalone zgodnie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490). 3) opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Sąd nie uwzględnił w zasądzonej kwocie żądanych przez skarżącego kosztów przesyłek pocztowych, gdyż te nie zostały wymienione w art. 205 § 2 p.p.s.a. wśród niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego. Powyższa regulacja ma charakter wyczerpujący i w związku z tym przewidziany w tym przepisie katalog niezbędnych kosztów nie może być rozszerzany na wydatki inne, w tym drobne i zwykle występujące przy okazji postępowania sądowego, takie jak wydatki na korespondencję.