II SAB/Go 56/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.K. na bezczynność Starosty w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia I. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne, II. zasądzić od Starosty na rzecz skarżącego A.K. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] listopada 2012 r. A.K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Starosty w sprawie dostępu do informacji publicznej. Skarżący wskazał, iż w dniu 11 października 2012 r. wystąpił do organu z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej w zakresie: ,,Czy z budżetu Powiatu w roku 2012 jest w jakikolwiek sposób finansowany P sp. z o.o." Wniosek przesłany został za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres wskazany na stronie internetowej Urzędu Powiatu. Skarżący zwrócił uwagę, iż pomimo upływu czternastodniowego terminu do udzielenia w/w informacji organ nie udzielił skarżącemu odpowiedzi, ani też nie wydał decyzji administracyjnej o odmowie udzielenia w/w informacji. Skarżący dodał, iż w dniu 5 listopada 2012 r. przesłał na ten sam adres poczty elektronicznej pismo przypominające o obowiązku udzielenia odpowiedzi na złożony przez niego wniosek. Pomimo powyższego organ do dnia złożenia skargi nie udzielił skarżącemu odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę Starosta uwzględnił skargę w całości wnosząc jednocześnie o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego jako bezprzedmiotowego. Zaskarżony organ wskazał, iż skarga na bezczynność wpłynęła do organu w dniu 27 listopada 2012 r., zaś w dniu 28 listopada 2012 r. organ przesłał do skarżącego drogą elektroniczną odpowiedź na złożony przez skarżącego wniosek o udzielenie informacji publicznej. Organ wyjaśnił, iż w jego ocenie nie pozostawał w bezczynności, gdyż informację o złożonym przez skarżącego wniosku powziął dopiero w dniu 27 listopada 2012 r. wraz ze złożeniem skargi przez A.K. i na drugi dzień wystosował do strony skarżącej odpowiedź na w/w wniosek. Natomiast wcześniej nie zapoznał się z treścią wniosku z dnia [...] października 2012 r. z przyczyn niezawinionych, gdyż jak podał adres na który przesłany został wniosek przypisany jest bezpośrednio do skarbnika Powiatu, który przebywał od dłuższego czasu na zwolnieniu lekarskim a obecnie na urlopie macierzyńskim. W związku z wezwaniem Sądu skierowanym do skarżącego o podanie aktualnego stanowiska w sprawie pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. A.K. potwierdził fakt otrzymania od organu odpowiedzi na wniosek z dnia [...] października 2012 r. i wniósł o umorzenie postepowania sądowoadministracyjnego, uznanie, że organ dopuścił się bezczynności w przedmiotowej sprawie oraz zasądzenia na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania obejmujących wpis sadowy od skargi, który uiścił na wezwanie Przewodniczącego Wydziału. W ocenie skarżącego brak podstaw do przyjęcia, iż organ nie dopuścił się bezczynności. W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2013 r. pełnomocnik organu podtrzymał wyrażone dotychczas w sprawie stanowisko organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej zwanej p.p.s.a.) sądowa kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawie skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a cyt. przepisu tj. w sytuacjach, gdy organ w ustalonym w przepisach prawa terminie nie wydał decyzji administracyjnej lub postanowienia (w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym, zabezpieczającym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także rozstrzygające sprawę co do istoty), bądź innego aktu albo nie podjął innej czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie przedmiot skargi stanowiła bezczynność Starosty w sprawie dostępu do informacji publicznej. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W związku z tym, bezczynność organu w tym przedmiocie może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Zaznaczyć należy, iż chociaż przepis art. 52 §1 p.p.s.a. uzależnia uruchomienie postępowania sądowoadministracyjnego od wyczerpania środków zaskarżenia przysługujących w administracyjnym toku instancji, jednak znajduje on zastosowanie tylko wówczas, gdy takie środki przysługują, czy to na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, czy to przepisów szczególnych. W odniesieniu natomiast do bezczynności organu w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, środków takich nie przewiduje zarówno ustawa o dostępie do informacji publicznej, jak i ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a Kodeks postępowania administracyjnego w tym zakresie nie ma zastosowania. Sąd podziela ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym skarga na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej (m.in. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05). Zatem brak złożenia w rozpoznawanej sprawie przez skarżącego zażalenia w trybie art. 37 kpa ani też wezwania do usunięcia naruszenia prawa nie stanowi podstawy do uznania skargi za niedopuszczalną. Następnie aby dokonać oceny w zakresie bezczynności w przedmiotowej sprawie konieczne jest wpierw wskazanie na szczególne uregulowania dotyczące dostępu do informacji publicznej. Prawo do informacji publicznej jest zgodnie z art. 61 Konstytucji RP publicznym prawem obywatela, realizowanym na zasadach skonkretyzowanych ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji (Dz. U. Nr 112, poz.1198 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 cyt. ustawy informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Podlega ona udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie. W myśl art. 10 ustawy informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (art. 13 ustawy). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje dwie formy reakcji organu na wniosek strony. Z jednej strony jest to udzielenie żądanych informacji, które należy traktować, jako czynność materialno - techniczną, z drugiej zaś, w przypadku odmowy ich udostępnienia jest to decyzja administracyjna. Jeżeli żądanie strony nie stanowi żądania udostępnienia informacji publicznej to nie ma podstaw do wydawania decyzji, lecz należy wnioskodawcę poinformować pismem, że sprawa nie dotyczy informacji publicznej Zaznaczyć należy, iż w przypadku skargi na bezczynność także dotyczącej dostępu do informacji publicznej kontrola Sądu sprowadza się wyłącznie do sprawdzenia czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy biorąc przy tym pod uwagę stan faktyczny istniejący w dniu orzekania przez Sąd. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, iż w dacie wniesienia skargi przez skarżącego (23 listopada 2012 r.) Starosta nie rozpoznał wniosku skarżącego z dnia [...] października 2012 r. o udzielenie informacji publicznej. Po wniesieniu skargi do tutejszego Sądu za pośrednictwem organu stan faktyczny sprawy uległ jednakże zmianie. W dniu 28 listopada 2012 r. (dzień po otrzymaniu skargi przez organ) Starosta przesłał skarżącemu odpowiedź na wniosek o udzielenie informacji publicznej. Okoliczność ta miała decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny sprawy wywołanej skargą na bezczynność. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z dnia 26 listopada 2008 r. w sprawie I OPS 6/08 w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności zastosowanie powinien znaleźć przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Stosownie zaś do tego przepisu sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z przyczyn innych niż wymienione w § 1 pkt 1 i 2 tego artykułu (skarżący skutecznie cofnął skargę; w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania). Wskazać bowiem należy, iż w przypadku gdy po wniesieniu do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu administracji, organ ten wyda akt lub podejmie czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe. Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należało, iż fakt udzielenia skarżącemu, w trybie autokontroli, przez Starostę w dniu 28 listopada 2012 r. odpowiedzi na wniosek z dnia [...] października 2012 r. uczynił postępowanie sądowoadministracyjne wywołane skargą A.K. na bezczynność bezprzedmiotowym. Najistotniejsze pozostaje dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie fakt, iż organ dokonał czynności, której domagał się skarżący w złożonej do Sądu skardze tj. udzielił odpowiedzi skarżącemu na wniosek o udzielenie informacji publicznej. Dodać należy, iż Sąd nie podzielił stanowiska organu wskazującego, iż nie dopuścił się on bezczynności, gdyż w sposób niezawiniony udzielił odpowiedzi po złożeniu skargi przez A.K.. Podkreślić należy, iż bezczynność organu występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania, albo z przekonaniem, że występują negatywne przesłanki do załatwienia sprawy. Należy przy tym mieć na względzie, że postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej jest odformalizowane i uproszczone, co wynika z celu ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz z jej art. 10 ust. 2, stanowiącego, że informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku. Nie budzi wątpliwości, ze złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie wszczyna postępowania administracyjnego, prowadzonego w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosowanie przepisów K.p.a. zostało ograniczone do wyjątków wskazanych w art. 16 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 2 ustawy oraz w art. 15 ust. 2. Wobec tego, przesłane pocztą elektroniczną zapytanie należy również uznać za wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Wniosek taki może bowiem przybrać każdą formę, o ile wynika z niego w sposób jasny, co jest jego przedmiotem. Zauważyć należy, iż w niniejszej sprawie przedmiotowy wniosek został przesłany w dniu [...] października 2012 r. do organu drogą elektroniczną, na adres wskazany na stronie internetowej organu i w ustawowym terminie czternastu dni organ nie rozpoznał w/w wniosku, popadając tym samym w bezczynność. Powyższe uzasadniało więc umorzenie przez Sąd postępowania w oparciu o treść art. 163 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania Sąd orzekł w oparciu o treść art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.