II SAB/Go 59/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.R. o udzielenie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A.R. na bezczynność Wójta Gminy postanawia: ustanowić adwokata. Dnia 29 lipca 2014 r. do tut. Sądu wpłynął wniosek A.R. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie ustanowienia adwokata. Nadto w piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2014 r., stanowiącym odpowiedź strony na wezwanie Sądu z dnia 17 lipca 2014 r. o sprecyzowanie złożonej do Sądu skargi z dnia [...] maja 2014 r., skarżąca podała, że nie jest w stanie sama odpowiedzieć na wezwanie Sądu i prosi Sąd o pomoc w tej kwestii. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. A.R. oświadczyła, że mieszka z czwórką dzieci w mieszkaniu teściowej, a ich źródłem utrzymania jest zasiłek rodzinny, alimenty, umowa zlecenie i staż pracowniczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Na wstępie należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie na stronie skarżącej nie ciąży obowiązek poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych. Stosownie bowiem do treści do art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. skarżący działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie podlega ocenie w odniesieniu do przesłanek ustawowych. Natomiast należało zbadać, czy jest zasadny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych (art. 262 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Należy podkreślić, iż co do zasady, prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Zwraca się także uwagę w literaturze, iż prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy stwierdzić trzeba, że sytuacja majątkowa i rodzinna A.R. utrzymującej czwórkę dzieci oraz korzystającej z pomocy społecznej uzasadnia ocenę, że nie jest ona w stanie, bez ograniczeń w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych wygospodarować środki finansowe na wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru. Również treść pisma skarżącej z dnia [...] lipca 2014 r. stanowi o jej nieporadności w rozumieniu kierowanych do strony przez Sąd pism procesowych. Powyższe prowadzi do wniosku, że została spełniona ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z tych względów uznano, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. został on uwzględniony. Z uwagi na powyższe, orzeczono jak w sentencji postanowienia.