II SAB/Go 78/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Zakładu Karnego w [...] do rozpoznania wniosku M. S. z dnia [...] r., II. stwierdza, że Dyrektor Zakładu Karnego w [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Dyrektora Zakładu Karnego w [...] na rzecz skarżącego M. S. kwotę [...] zł ([...] złotych [...] groszy), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Wnioskiem z dnia [...] maja 2024 r. M. S. (skarżący) powołując się na art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 10 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.; dalej u.d.i.p.) zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego w [...] o udostępnienie informacji publicznej w postaci "kopii dokumentu analizy sposobu załatwiania wniosków, skarg i próśb dotyczących osób pozbawionych wolności za 2023 rok wraz z załącznikami, dokumentu składanego corocznie do OJSW". Wskazał, że wnosi o przesłanie informacji w formie "kserokopii dokumentów". 2. Odpowiadając na wniosek w piśmie z dnia [...] czerwca 2024 r. Dyrektor Zakładu Karnego w [...] poinformował skarżącego, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy, gdyż mają charakter dokumentu wewnętrznego, który nie jest skierowany do podmiotów zewnętrznych (pozasłużbowych) i tym samym nie jest uznawany za nośnik informacji publicznej. 3. W skardze na bezczynność z dnia [...] sierpnia 2024 r., wniesionej do tutejszego Sądu, M. S. zarzucił organowi naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i art. 1 ust. 1 u.d.i.p. przez niezasadne uznanie, że przedmiotem wniosku nie jest udostępnienie informacji publicznej, a w konsekwencji jej nieudostępnienie. W oparciu o ten zarzut wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia jego wniosku oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów korespondencji w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu skargi podkreślił, że wnioskowane informacje nie mają charakteru "wewnętrznego" a słuszność tego stanowiska potwierdza wydany w innej sprawie skarżącego wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2024 r., III OSK 1951/23. 4. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie w pierwszej kolejności podkreślając, że w jego ocenie wnioskowane informacje mają charakter dokumentów wewnętrznych i nie podlegają udostępnieniu. W dalszej części organ podał, że ze względu na wydany w podobnej sprawie powołany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego organ w dniu [...] sierpnia 2024 r. udostępnił skarżącemu wszystkie żądane informacje. 5. W piśmie procesowym z dnia [...] września 2024 r. skarżący wskazał, że skargę złożył w dnu [...] sierpnia 2024 r., a informacja została mu udostępniona po jej wniesieniu, bo w dniu [...] sierpnia 2024 r. Oświadczył też, że cofa wniosek o zobowiązanie organu do załatwienia jego wniosku i wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz zasądzenie kosztów postępowania (kosztów korespondencji). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935.; dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4a. 7. Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), - zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2), - stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). 8. Ustawa o dostępie do informacji publicznej, stanowiąca rozwinięcie prawa do informacji publicznej wyrażonego w art. 61 Konstytucji RP, reguluje zarówno zakres podmiotowy, jak i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej zawiera przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p., w którym znalazły się m.in. informacje o danych publicznych w tym treść i postać dokumentów urzędowych (art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.). Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji w świetle u.d.i.p. są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Nie budzi wątpliwości sądu, że organ – Dyrektor Zakładu Karnego należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o jakich mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Sporne było natomiast to, czy dokumenty, których udostępnienia domaga się skarżący stanowią informację publiczną, czy też - jak twierdzi organ - mają one charakter dokumentów wewnętrznych, nie podlegających udostępnieniu. Ta kwestia została rozważona w wyżej cytowanej sprawie, zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2024 r. (III OSK 1951/23). Zdaniem tego Sądu z art. 6 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 2 u.d.i.p. wynika, że "sprawozdania z rocznej analizy i rocznej charakterystyki skarg spełniają wszystkie cechy dokumentu urzędowego i nie mogą być uznane za "dokument wewnętrzny", wobec czego podlegają udostępnieniu jako informacja publiczna. Pełne przytaczanie argumentacji zawartej w uzasadnieniu tego wyroku nie jest potrzebne, gdyż jest on dobrze obu stronom znany. Co istotne został on przez organ zaakceptowany także na użytek niniejszej sprawy, bowiem żądana informacja została w całości udostępniona. Oznacza to, że organ przyznał, że udzielona informacja ma charakter publiczny w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Ponieważ informacja została udzielona w całości przed wydaniem orzeczenia w niniejszej sprawie zobowiązywanie organu do załatwienia wniosku i udzielenia żądanej informacji stało się bezprzedmiotowe (co potwierdza skarżący w piśmie procesowym z dnia [...] września 2024 r.) Z tych względów na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd umorzył postępowanie w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2024 r. (pkt I wyroku). 10. Dokonanie przez organ wymaganej prawem czynności po wniesieniu skargi na bezczynność nie zwalnia jednak sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność w udzieleniu informacji wystąpiła i czy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. W świetle przytoczonych przepisów bezczynność organu ma miejsce, gdy organ - będąc w posiadaniu żądanej informacji publicznej - nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w terminie 14 dni w postaci udzielenia tej informacji (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.), nie informuje o wydłużeniu terminu do rozpoznania wniosku, nie wzywa do wykazania istotności udostępnienia żądanej informacji dla interesu publicznego w przypadku uznania żądanej informacji za informację przetworzoną albo nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia lub umorzeniu (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). W niniejszej sprawie organ przekroczył 14-dniowy termin określony przez ustawę do załatwienia wniosku, a informację udostępnił dopiero po wniesieniu skargi co oznacza, że był on już wtedy w stanie bezczynności. Bezczynność w sprawie nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż kwestia charakteru żądanych informacji była sporna i została przesądzona dopiero powołanym wyżej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Okres bezczynności nie był też długotrwały. Takiego uchybienia nie da się uznać za rażące czyli takie, które godzi w pryncypia systemu prawa. Z tych względów sąd stwierdzając, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a., bezczynność organu w sprawie uznał, że nie miała ona charakteru rażącego (pkt II wyroku). Ponieważ skarga okazała się zasadna skarżącemu należał się zwrot kosztów postępowania. Od wpisu od skargi był on zwolniony, zatem zwrotowi podlegały jedynie wykazane i zarazem niezbędne koszty jego korespondencji do sądu ([...] zł), o czym orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a. (pkt III wyroku). W odniesieniu do wniosku skarżącego zawartego w jego piśmie z dnia [...] września 20024 r. wskazać należy, że w sprawie nie było obowiązku, ani potrzeby przeprowadzenia rozprawy. Mogła być ona bowiem rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie przepisu szczególnego - art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Nadto skarga została uwzględniona, obecność skarżącego nie zmieniałyby oceny prawnej sprawy i tylko generowała niepotrzebne koszty.