II SAB/Go 9/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WIkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.D. na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w przedmiocie równoważnika pieniężnego za remont lokalu postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] lutego 2010 r. S.D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji (dalej zwanego w skrócie KWP) w przedmiocie równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego za lata 2006-2009 wraz z ustawowymi odsetkami. Skarżący podał, iż pismem Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] marca 2006 r. został bezprawnie pozbawiony wypłaty w/w równoważnika pieniężnego. Następnie podał, że dnia [...] grudnia 2008 r. wystąpił do Komendanta Powiatowego Policji (dalej zwanego w skrócie KPP) o wypłacenie należnego równoważnika, na które organ pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. udzielił wyjaśnień, odmawiając wypłaty. Dnia [...] października 2009 r. skarżący złożył zażalenie do Komendanta Wojewódzkiego Policji na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w zakresie wypłaty w/w równoważnika. KWP pismem z dnia [...] listopada 2009 r. także odmówił wypłaty w całości podzielając stanowisko zajęte przez KPP. Skarżący podał, iż dnia [...] lipca 2009 r. skierował do tutejszego Sądu skargę za pośrednictwem KWP o wypłatę równoważnika. Wobec bezczynności i bezprawności opisanych działań skarżący wniósł o zobowiązanie KPP do wydania decyzji odmawiającej w przedmiocie wypłaty równoważnika, o którym mowa powyżej. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o odrzucenie skargi, wskazując iż sprawa nie ma charakteru sprawy administracyjnej i nie podlega załatwieniu poprzez wydanie decyzji administracyjnej. W związku ze wskazaniem w skardze, iż dotyczy ona bezczynności Komendanta Wojewódzkiego Policji, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 marca 2010 r. skarżący wezwany został przez tutejszy Sąd do wykazania, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, czy złożył zażalenie na bezczynność KWP do właściwego organu nadrzędnego, w trybie art. 37 kpa oraz ewentualnego przesłania odpowiedzi udzielonej przez właściwy organ, pod rygorem przyjęcia, iż nie złożył w/w zażalenia. Jednocześnie wyjaśniono w wezwaniu, iż przesłane przez stronę zażalenie z dnia [...] lipca 2009 r. wniesione w trybie art. 37 kpa dotyczyło bezczynności Komendanta PP, nie zaś bezczynności KWP. Wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 12 marca 2010 r. W odpowiedzi na wezwanie w piśmie z dnia [...] marca 2010 r. (data stempla pocztowego na kopercie – k.24) skarżący podał, iż przedstawił Sądowi wszystkie niezbędne dokumenty, wymieniając pisma załączone do skargi. Jednocześnie skarżący poinformował, iż pismem z dnia [...] marca 2010 r. wniósł zażalenie do Komendanta Głównego Policji na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w przedmiocie wypłaty przedmiotowego równoważnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargę podlega odrzuceniu. Przedmiotem skargi na gruncie niniejszej sprawy jest bezczynność organu – Komendanta Wojewódzkiego Policji w przedmiocie równoważnika pieniężnego za remont lokalu. Zgodnie z przepisem art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., skargę można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu przed organem właściwym w sprawie. Przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie (art. 53 § 1 p.p.s.a.). W przypadku bezczynności organu w załatwieniu sprawy administracyjnej, zgodnie z art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej zwanej k.p.a., środkiem zaskarżenia, który strona winna wyczerpać przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego jest zażalenie. Wskazać należy, iż zażalenie wnoszone na mocy przepisu art. 37 § 1 k.p.a. jest środkiem zaskarżenia odbiegającym w swej konstrukcji od zażaleń unormowanych w przepisach art. 141-144 k.p.a. Przedmiotem tegoż zażalenia jest bowiem nie postanowienie organu ogłoszone lub doręczone stronie, jak ma to miejsce w innych przypadkach, lecz pewien stan faktyczny i prawny istniejący w dacie upływu terminu - niezałatwienie sprawy. Sam więc bezskuteczny upływ tego terminu (art. 35 i 36 k.p.a.) umocowuje stronę do wniesienia zażalenia, w wyniku czego następuje uruchomienie działania nadzorczego organu wyższego stopnia, do którego zażalenie wnoszone jest bezpośrednio. Organ administracji publicznej wyższego stopnia uznając zażalenie za uzasadnione podejmie czynności określone w art. 37 § 2 lub też, stwierdzając niesłuszność merytoryczną żądania strony, winien udzielić uzasadnionej odpowiedzi, której należy nadać formę postanowienia (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r. IV SA 1866/00, ONSA 2002, nr 4, póz. 144). W myśl art. 17 k.p.a. organem wyższego stopnia w rozumieniu k.p.a. w stosunku do organów administracji publicznej innych niż organy jednostek samorządu terytorialnego i wojewody, są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku organy państwowe sprawujące nadzór nad ich działalnością. Mając na uwadze powyższe rozważania uznać należało, iż złożenie przez skarżącego przedmiotowej skargi winno zostać poprzedzone wniesieniem przez niego zażalenia do organu wyższego stopnia, którym zgodnie z treścią art. 6 a ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tj. Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.), jest Komendant Główny Policji. Skarżący wezwany został przez tutejszy Sąd do wykazania w terminie 7 dni wyczerpania środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi z dnia 2 lutego 2010 r., poprzez wykazanie, iż złożone zostało przez niego zażalenia na niezałatwienie sprawy administracyjnej w określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 terminie, w trybie art. 37 § 1 kpa, pod rygorem przyjęcia, że skargę wniesiono bez wyczerpania środków zaskarżenia. Z nadesłanej przez skarżącego odpowiedzi na wezwanie wynika, iż przed dniem złożenia skargi do tutejszego Sądu skarżący nie wniósł do Komendanta Głównego Policji zażalenia (w trybie art. 37 kpa) na bezczynność KWP, a uczynił to dopiero po doręczeniu wezwania Sądu, w piśmie z dnia [...] marca 2010 r. Stąd Sąd stwierdził, że przed wniesieniem do tutejszego Sądu skargi na bezczynność KWP w przedmiocie równoważnika pieniężnego za remont lokalu, skarżący nie złożył zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie do organu administracji publicznej wyższego stopnia – Komendanta Głównego Policji. W polskim systemie prawa sądowa kontrola administracji stanowi ostateczny czynnik weryfikacji działań administracji, wchodzący w grę dopiero wówczas, gdy inne ustawowe mechanizmy - w ocenie skarżącego - zawiodły. Sądy administracyjne powołane zostały do kontroli zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej, w tym trybu postępowania administracyjnego. Nie mogą one jednakże zastępować organów w wykonywaniu powierzonych im ustawowo zadań. Ustawodawca przewidział dwuinstancyjność postępowania administracyjnego, co oznacza, że strona ma prawo oczekiwać dwukrotnego rozstrzygnięcia jej sprawy mieszczącej się w zakresie działania organów przez organy administracji publicznej dwóch instancji. Jeżeli organ uchyla się od załatwienia sprawy administracyjnej (także jeżeli w ocenie strony nie dokonuje tego we właściwej dla rozstrzygnięcia danej sprawy formie) stronie przysługuje środek ochrony - zażalenie do organu nadrzędnego. To ten organ, a nie sąd administracyjny, w pierwszej kolejności dysponuje instrumentami proceduralnymi zmierzającymi do zobligowania organu niższego stopnia do terminowego załatwienia sprawy, wszczętej żądaniem strony. W takiej sytuacji, w ramach administracyjnego toku instancji, sprawa winna zostać rozstrzygnięta bez zbędnej zwłoki. Z tych powodów Sąd uznał, iż złożenie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu administracji publicznej, z pominięciem wniesienia omawianego zażalenia do organu wyższego stopnia czyli KGP jest przedwczesne. Skarga taka, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu przez Sąd bez możliwości merytorycznego zbadania jej zasadności, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Stanowisko takie ugruntowane jest w doktrynie oraz orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 17 października 1997r. Nr IV SAB 31/97). Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, iż pomimo niniejszego rozstrzygnięcia, skarżący ma możliwość ponownego złożenia do tutejszego Sądu skargi w w/w przedmiocie, jednakże wniesienie jej będzie skuteczne tylko i wyłącznie przy zachowaniu wymogów formalnych określonych przepisami p.p.s.a. i po uprzednim wyczerpaniu środków zaskarżenia, o których mowa była wczesnej. Mając na uwadze powyższe okoliczności zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.