II SAB/Go 95/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. O. na przewlekłość prowadzenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] postępowania naprawczego w sprawie samowoli budowlanej postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić z urzędu od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. stronie skarżącej – R. O. kwotę 200 (dwieście) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. Pismami z dnia [...] kwietnia 2026 r., złożonymi w tej samej dacie w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w [...], R. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na przewlekłość prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] postępowania naprawczego w sprawie samowoli budowlanej dotyczącej lokalu nr [...] w budynku o nr 46 w miejscowości [...], a także ponaglenie do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez organ I instancji ww. postępowania naprawczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej p.p.s.a.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Instytucję ponaglenia normuje z kolei ustawodawca w przepisie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm.), na mocy którego stronie służy prawo do jego wniesienia m.in. wówczas, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Stosownie do dyspozycji art. 37 § 3 pkt 1 Kodeksu, ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie. Z powyższych przepisów wynika zatem, że warunkiem skutecznego wniesienia do wojewódzkiego sądu administracyjnego skargi na przewlekłość prowadzonego przez organ postępowania, jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie, jest wyczerpanie środków zaskarżenia poprzez złożenie uprzednio przez stronę skarżącą ponaglenia do organu wyższego stopnia. Podkreślenia za utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym przy tym wymaga, że wniesienie ponaglenia i skargi w tym samym dniu należy zakwalifikować jako niezgodne z art. 52 § 1 p.p.s.a. Wskazany przepis wyraźnie stanowi, że skargę można wnieść "po wyczerpaniu środków zaskarżenia". Dopuszczenie możliwości jednoczesnego wnoszenia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania i ponaglenia podważałoby racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając do Kodeksu postępowania administracyjnego instytucję ponaglenia wyposażył stronę w dodatkowy instrument mający na celu dyscyplinowanie organów administracji w zakresie sprawności i szybkości załatwienia sprawy. Nie może to być postrzegane wyłącznie jako środek warunkujący dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Należy uwzględnić, że ratio legis wprowadzenia wymogu uprzedniego wyczerpania środka w postaci ponaglenia było zapewnienie kontroli terminowości w postępowaniu administracyjnym z jednoczesnym ograniczeniem obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji (postanowienia: NSA z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 2772/21; z dnia 24 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1530/23, WSA w Poznaniu z dnia 8 lutego 2024 r., sygn. akt IV SAB/Po 190/23; WSA w Łodzi z dnia 24 maja 2023 r., syn. akt III SAB/Łd 49/23; WSA w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt VI SAB/Wa 5/23, WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2025 r., sygn. akt IV SAB/Po 30/25). Wobec konstatacji o jednoczasowym złożeniu przez R. O. ponaglenia i skargi na przewlekłość prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] postępowania naprawczego uznać należało, że warunek skutecznego wniesienia skargi nie został w niniejszej sprawie spełniony, wobec czego skarga R.O. jako niedopuszczalna (przedwczesna) podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy (pkt 2 sentencji postanowienia).