II SO/Go 12/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 4 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Kierownikiem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej a Kierownikiem Ośrodka Pomocy Społecznej w sprawie wydania decyzji o skierowaniu do schroniska dla osób bezdomnych postanawia: odrzucić wniosek. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Kierownikiem Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji o skierowaniu M.P. do schroniska dla osób bezdomnych. W uzasadnieniu wniosku Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wskazał, że pismem z dnia [...] lipca 2015 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej o zwrot - refundację przyznanego świadczenia zasiłku stałego z tytułu niepełnosprawności M.P.. Wnioskodawca podkreślił, że żaden z organów nie uważa się za właściwy do rozstrzygnięcia sprawy. Wyjaśnił, że M.P. obecnie jest osobą bezdomną - ostatni meldunek na pobyt stały posiadał [...]. Wnioskodawca od ok. 15 lat przebywa na terenie Gminy. Po powrocie ze szpitala, w którym przebywał od dnia [...].06-[...].07.2015 r. wnioskodawca obecnie przebywa w szopie na terenie posesji właścicieli, od których wcześniej wynajmował pokój. W dniu 14.08.2015 r. pracownik socjalny szpitala przesłał wniosek M.P. do Ośrodka Pomocy Społecznej w sprawie skierowania dla osób bezdomnych. W dniu 27.07.2015 r. Ośrodek Pomocy Społecznej przekazał wniosek w sprawie skierowania do schroniska M.P. przebywającego na terenie Gminy do rozpatrzenia według właściwości, odnosząc się natomiast do wniosku o refundację zasiłku stałego uznał, iż jest niezasadny i odmówił refundacji ww. świadczenia. Ze wskazanych okoliczności wnioskodawca wywiódł, że stosownie do art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 163 z późn. zm.) za osobę bezdomną uznaje się osobę niezamieszkałą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest obowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu (ust. 7 ustawy o pomocy społecznej). Ponadto właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ww. ustawy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa w art. 101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie dotyczy to jednak spraw - jak w tym przypadku - związanych ze skierowaniem do domu pomocy społecznej. Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania". Wg natomiast art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. M.P. fizycznie przebywa na terenie Gminy (jak podaje w oświadczeniu z dnia [...].08.2015 r.) oraz istotnym jest, iż brak jest określenia woli zamiaru stałego pobytu. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem wnioskodawcy organem właściwym do rozpatrzenia wniosku oraz rozpatrywania spraw udzielania świadczeń z pomocy społecznej jest Ośrodek Pomocy Społecznej. Wprawdzie została wydana decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie skierowania do schroniska dla bezdomnych, ale z uwagi na stan zdrowia i zbliżający się okres zimowy M.P. będzie musiał być umieszczony w Domu Pomocy Społecznej. W przypadku natomiast sporu negatywnego utrzymywanie stanu bierności organu w załatwieniu sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą ekonomii procesowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek należało odrzucić. Na wstępie należy wskazać, że stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odrzucenie skargi z tej przyczyny ma miejsce w szczególności wówczas, gdy dotyczy aktu lub czynności nie objętych zakresem właściwości sądu administracyjnego (art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 p.p.s.a.) albo została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu (art. 5 p.p.s.a.). Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi obowiązkiem sądu administracyjnego jest zbadanie w pierwszej kolejności jej dopuszczalności. Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest natomiast pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 63 p.p.s.a. jeżeli ustawy tak stanowią postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek. Z treści powyższego unormowania jednoznacznie wynika, iż postępowanie w tym trybie można wszcząć jedynie wtedy, gdy przepis szczególny – zawarty bądź w p.p.s.a., bądź w innych ustawach, przewiduje taką możliwość. Dodać należy, iż do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej art. 64 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 4 p.p.s.a. sądy administracyjne rozpoznają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór o właściwość może toczyć się między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi (art. 22 § 1 K.p.a.). Do rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny sporu o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego może dojść jednak tylko wtedy, gdy organy te nie mają wspólnego organu wyższego stopnia (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Stosownie do treści art. 17 pkt 1 K.p.a. organami wyższego stopnia są w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego – samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Obszary właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych zostały określone w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925). Z treści § 1 pkt 4 lit. a) tego rozporządzenia wynika, że obszar właściwości miejscowej Samorządowego Kolegium Odwoławczego obejmuje powiaty: [...]. W niniejszej sprawie zarówno Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, jak i Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej są organami jednostek samorządu terytorialnego, dla których wspólnym organem wyższego stopnia jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Gmina położona jest w powiecie [...], natomiast Gmina w powiecie [...]. Tym samym, skoro Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej posiadają wspólny organ wyższego stopnia, to sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między tymi organami. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 63 § 3 i art. 4 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.