II SO/Go 15/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2016 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku C.T. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w sprawie ze skargi C.T. na uchwałę Rady Gminy z dnia 25 kwietnia 2013 r. nr XVIII/207/13 w przedmiocie szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy p o s t a n a w i a : przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 10 listopada 2015 r. oddalił wniosek C.T. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w sprawie ze skargi C.T. na uchwałę Rady Gminy z dnia 25 kwietnia 2013 r. nr XVIII/207/13 w przedmiocie szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy. Na powyższe postanowienie C.T. złożył zażalenie. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 grudnia 2016 r. C.T. został wezwany do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Dnia 19 lutego 2016 r. wpłynął do Sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożony na formularza PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku C.T. podał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Skarżący oświadczył, że jest inwalidą (I grupa) i otrzymuje świadczenie społeczne w wysokości 2.284 zł (netto). Skarżący wskazał, że jest jedynym żywicielem rodziny i opiekuje się niepełnosprawną żoną. Skarżący oświadczył, że pomaga finansowo studiującemu synowi. Nadto C.T. przedstawił ponoszone wydatki (rata kredytu – 530 zł, energia elektryczna – 140 zł, wydatki komunikacyjne – 300 zł, podatek od nieruchomości – 20 zł, telefon – 70 zł, woda – 42 zł, leki – 200 zł). Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 25 lutego 2016 i 1 kwietnia 2016 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznaje prawa pomocy poprzez: 1. przedłożenie dokumentów potwierdzających uzyskiwany dochód (decyzja ZUS, zaświadczenie pracodawcy), 2. przedłożenie wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy. C.T. nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący w piśmie wniesionym drogą elektroniczną w dniu 27 kwietnia 2016 r. wskazał między innymi, że żądanie przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych jest "daleko wykraczające poza formularz PPF wzięty z rozporządzenia". Wniosek jest uzasadniony. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest, iż prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów postępowania sądowego, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. W literaturze wskazuje się, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Analiza sytuacji materialnej C.T. prowadzi do wniosku, że została spełniona przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Należy bowiem wskazać, że skarżący jest jedynym żywicielem. czteroosobowej rodziny, której dochód wynosi 2.284 zł. Z przedłożonej dokumentów wynika, że żona skarżącego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku oraz niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Skarżący pomaga finansowo studiującemu synowi. Co prawda C.T. nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych oraz dokumentu potwierdzającego wysokość świadczenia, lecz sama ta okoliczność w świetle całokształtu okoliczności sprawy nie uzasadnia odmowy uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W sprawie nie występują bowiem racjonalne przesłanki mogące podważyć wiarygodność oświadczenia skarżącego odnośnie ponoszonych wydatków, które częściowo znajdują odzwierciedlenie w złożonych fakturach. Nadto z treści formularza PPF wynika, że C.T. nie posiada oszczędności ani majątku. Powyższe okoliczności uzasadniają tezę, że skarżący nie ma możliwości poczynienia wydatków nie służących bieżącemu – koniecznemu utrzymaniu. W tej sytuacji uzasadniony jest wniosek, że wniosek C.T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. został uwzględniony. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.