II SO/Go 6/09

Dnia 15 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2009 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K.Z. i S.Z. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w sprawie ze skargi S.Z. i K.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a : oddalić wniosek. S.Z. i K.Z. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2008 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Zaskarżonym rozstrzygnięciem Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy z dnia [...] października 2008 r. znak [...] odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie stacji demontażu i recyklingu pojazdów oraz zakładu wulkanizacyjnego, na działkach geodezyjnych nr [...] o ogólnej powierzchni 0,37 ha, a także umorzyło postępowanie pierwszej instancji. Na rozprawie dnia 26 maja 2009 r. skarżący K.Z. złożył wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów WSA w Bydgoszczy z uwagi (jak podał) na toczące się postępowanie dyscyplinarne prowadzone przez Stowarzyszenie Architektów i Urbanistów Polskich przeciwko architekt przygotowującej projekt decyzji w niniejszej sprawie oraz możliwość powiązań koleżeńskich między tą osobą a sędziami WSA w Bydgoszczy. W odpowiedzi na zobowiązanie Sądu do pisemnego uzasadnienia wniosku skarżący podali, iż w trakcie rozprawy sędzia sprawozdawca, przytaczając stan faktyczny sprawy, pominął dwa fakty mające znaczenie dla sprawy, co ma bardzo istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, gdyż wskazuje na ewidentną niechęć do rozpatrzenia wniosku skarżących o wydanie decyzji pierwszej oraz drugiej instancji na podstawie przepisów prawa. Zdaniem skarżących w chwili obecnej istnieje duże prawdopodobieństwo, że sędzia sprawozdawca stwierdzi, iż fakty opisane we wniosku nie mają żadnego wpływu na rozstrzygnięcie. Nadto wyłączenie od rozpoznania sprawy składu orzekającego oraz pozostałych sędziów WSA w Bydgoszczy umożliwi prowadzenie procesu w sposób niezależny i bardziej rzetelny niż miało to miejsce do tej pory. Orzekające w sprawie organy administracyjne obydwu instancji są bezpośrednio zainteresowane wynikiem sprawy, co z kolei może mieć wpływ na sędziów rozpatrujących tę sprawę. Na obszarze właściwości WSA w Bydgoszczy działa kilka organów tego typu co SKO, liczba osób zasiadających w tych organach jest ograniczona, co powoduje, że osoby z tego rodzaju instytucji oraz stowarzyszeń (w tym stowarzyszenia architektów) mogą utrzymywać kontakty towarzyskie i służbowe z sędziami. Zdaniem skarżących powoduje to powstanie przesłanki wyłączenia wszystkich sędziów WSA w Bydgoszczy. Z uwagi na to, że wobec architekt przygotowującej projekt decyzji organu pierwszej instancji prowadzone jest postępowanie dyscyplinarne, osoba ta jest bezpośrednio zainteresowana wydaniem niekorzystnego dla skarżących rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Podobnie rzecz się ma z SKO, które nie chce ujawnienia popełnionego przez ten organ oraz Wójta Gminy błędu proceduralnego. Wójt Gminy posiada również interes w sprawie, albowiem wydał odmowną decyzję w zakresie ustalenia warunków zabudowy. Obawy wnioskodawców zostały spotęgowane plotkami, iż zostaną oni zniszczeni przez panią architekt za fakt starania o wydanie zgodnej z prawem decyzji o warunkach zabudowy. Powyższe okoliczności powodują, iż skarżący mają poważne wątpliwości co do bezstronnego rozpatrzenia tej sprawy oraz bezstronności jakiejkolwiek instytucji na terenie województwa. Zbyt bowiem dużo osób jest zainteresowanych tym aby skarżący nie otrzymali decyzji w zakresie takiej lokalizacji, w jakiej znajdują się obecnie ich pomieszczenia gospodarcze, bowiem jest to dobry punkt na prowadzenie działalności gospodarczej. Wnioskodawcy załączyli do wniosku kopię umowy, której stroną była Gmina reprezentowana przez Wójta, a z której wynika, iż jedna z działek będących przedmiotem postępowania o ustalenie warunków zabudowy została przeznaczona na cele prowadzenia działalności gospodarczej oraz kopię postanowienia Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej działającego przy Izbie Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2009 r. potwierdzające fakt prowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec architekt przygotowującej projekt decyzji pierwszej instancji. Po złożeniu przez skarżących wniosku sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy: Sędziowie NSA Zdzisław Pietrasik oraz Wiesław Czerwiński, Sędziowie WSA Teresa Liwacz, Izabela Najda-Ossowska, Halina Adamczewska-Wasilewicz, Mirella Łent, Ewa Kruppik-Świetlicka, Urszula Wiśniewska, Anna Klotz, Grażyna Malinowska-Wasik, Renata Owczarzak, Elżbieta Piechowiak, Małgorzata Włodarska, Dariusz Dudra, Leszek Kleczkowski, Jerzy Bortkiewicz, Krzysztof Gruszecki, Wojciech Jarzębski oraz Grzegorz Saniewski złożyli pisemne oświadczenia, iż według ich wiedzy nie zachodzą okoliczności powodujące konieczność wyłączenia ich od rozpoznawania przedmiotowej sprawy. Postanowieniem z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt II OW 63/09, Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. do rozpoznania wniosku skarżących o wyłączenie sędziów WSA w Bydgoszczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek należało oddalić. Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 19 p.p.s.a.). Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 p.p.s.a.). Strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana (art. 20 § 2 p.p.s.a.). Przesłanką wyłączenia sędziego od rozpoznawania danej sprawy jest zatem uprawdopodobnienie jednej z okoliczności wskazanych w art. 18 lub 19 p.p.s.a. Wnioskodawcy nie wskazali, która z wymienionych wyżej przesłanek powoduje konieczność wyłączenia sędziów WSA w Bydgoszczy od rozpoznawania przedmiotowej sprawy, jednak treść wniosku przemawia za uznaniem, iż zgłoszony wniosek znajduje oparcie w art. 19 p.p.s.a. Skarżący upatrują bowiem podstawy wyłączenia w potencjalnym stosunku osobistym łączącym kogoś z grona sędziów z pracownikami orzekających w sprawie organów administracji publicznej lub lokalnego oddziału korporacji zawodowej architektów. Ustawodawca nie wymaga od strony składającej wniosek o wyłączenie sędziego by wykazała, iż ponad wszelką wątpliwość zachodzą przesłanki mające uzasadniać wyłączenie. Wystarczy tylko uprawdopodobnienie tych okoliczności. Wnioskodawcy nawet jednak nie uprawdopodobnili, iż pomiędzy którymkolwiek z sędziów WSA w Bydgoszczy a pracownikami orzekającego w sprawie organu administracji publicznej pierwszej lub drugiej instancji, czy też korporacji architektów istnieje jakakolwiek osobista więź albo innego rodzaju okoliczność mogąca wpłynąć na bezstronność sędziego. Obawa skarżących wynika z ich wątpliwości i wewnętrznego przeświadczenia, że skoro siedziba organów administracyjnych czy też lokalnych oddziałów korporacji zawodowych znajduje się na obszarze właściwości WSA w Bydgoszczy, to więzi takie mogą istnieć. Oświadczenia złożone przez sędziów na podstawie art. 22 § 2 p.p.s.a. również nie dostarczają podstaw do przyjęcia, iż zachodzi podstawa wyłączenia. Na marginesie należy zwrócić uwagę, iż jak wynika z treści art. 20 § 1 p.p.s.a. wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów danego sądu mógłby odnieść skutek wówczas, gdyby istnienie podstawy wyłączenia zostało uprawdopodobnione w odniesieniu do każdego sędziego tego sądu z osobna. Przepisy ustawy nie przewidują bowiem możliwości wyłączenia sądu jako całości, lecz wyłączenie poszczególnego sędziego. Ewentualne wyłączenie wszystkich sędziów byłoby w praktyce równoznaczne z wyłączeniem całego sądu od rozpoznania sprawy, niemniej jednak okoliczności wyłączenia powinny zostać uprawdopodobnione w stosunku do każdego sędziego z osobna. Samo przekonanie strony co do tego, że sędziowie danego sądu będą prowadzili proces wadliwie, a zwłaszcza nieobiektywnie, nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy (podobnie stwierdził Sąd Apelacyjny w postanowieniu z dnia 26 października 1995 r., I ACz 309/95, OSA 1997 nr 9, poz. 49). Również fakt, iż Sąd w Bydgoszczy oraz znajdujące się na jego obszarze właściwości organy administracji publicznej łączą kontakty służbowe polegające na tym, iż Sąd ten rozpoznaje skargi na działalność lub bezczynność tych organów (w tym SKO) nie dostarcza podstawy uwzględnienia wniosku. Odnosząc się natomiast do zarzutu wadliwego prowadzenia sprawy przez wyznaczony skład orzekający należy stwierdzić, iż strona ma prawo zwalczać tego rodzaju ewentualne uchybienia przepisom prawa poprzez wnoszenie środków odwoławczych od orzeczeń sądowych w trybie przewidzianym przez przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 22 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji