II SO/Go 6/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku O.P. z dnia [...] r. w przedmiocie ustalenia kręgu spadkobierców postanawia odrzucić wniosek. Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. O.P. zwrócił się bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., będąc zainteresowanym nabyciem od Agencji Nieruchomości Rolnych nieruchomości oznaczonej numerem dz. [...], o ustalenie kręgu spadkobierców nieznanego z miejsca pobytu aktualnego wieczystego użytkownika nieruchomości - R.P., w szczególności poprzez ogłoszenie o poszukiwaniu spadkobierców lub ustanowienie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu. Pismo zarejestrowane zostało w Dzienniku korespondencji pod numerem [...]. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 kwietnia 2015 r. wnioskodawca wezwany został do uzupełnienia w terminie 7 dni braków formalnych pisma poprzez: a) sprecyzowanie rodzaju pisma, w szczególności czy jest to skarga lub inne pismo mające na celu wszczęcie postępowania przed sądem administracyjnym, b) oznaczenie organu administracji publicznej, którego działalności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy, c) wskazania numeru daty zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia, innego aktu) lub zaskarżonej czynności bądź też wskazanie przedmiotu bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ administracji publicznej, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania na mocy art. 49 § 1 i 2 p.p.s.a. Jednocześnie wnioskodawca pouczony został o treści art. 3, art. 49, art. 52, art. 53 i art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 określanej dalej jako p.p.s.a.). W odpowiedzi na wezwanie O.P. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2015r. sprecyzował, iż ma na celu doprowadzenie stanu prawnego nieruchomości do zgodnego ze stanem rzeczywistym, stąd wnosi o odszukanie R.P. lub jego następców prawnych. Zgodnie z art. 63 p.p.s.a. jeżeli ustawy tak stanowią postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek. Z treści powyższego unormowania jednoznacznie wynika, iż postępowanie w tym trybie można wszcząć jedynie wtedy, gdy przepis szczególny – zawarty bądź w p.p.s.a., bądź w innych ustawach, przewiduje taką możliwość. Dodać należy, iż do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej ( art. 64 § 3 p.p.s.a. ) . Zatem w pierwszej kolejności należało w przedmiotowej sprawie ustalić co stanowi przedmiot wniosku złożonego przez O.P. i dalej czy sprawa objęta jest kognicją sądu administracyjnego, gdyż to przesądza o dopuszczalności wniosku. Analiza treści wniosku O.P. z dnia [...] kwietnia 2015 r. wskazuje, iż wnioskodawca zwrócił się do tutejszego Sądu o ustalenie następców prawnych nieznanego z miejsca pobytu R.P. - wieczystego użytkownika nieruchomości, której nabyciem zainteresowany jest wnioskodawca lub ewentualnie o ustanowienie dla R.P. kuratora. Obowiązujące przepisy prawa nie dają podstaw do wszczęcia postępowania w takim przedmiocie przed sądem administracyjnym. Żądanie strony wykracza bowiem poza granice kognicji sądów administracyjnych określone w art. 3, art. 4 i art. 5 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl § 2 cyt. przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Z kolei zgodnie art. 4 p.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Stosownie do treści art. 5 p.p.s.a. sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach: 1) wynikających z nadrzędności i podległości organizacyjnej w stosunkach między organami administracji publicznej; 2) wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi; 3) odmowy mianowania na stanowiska lub powołania do pełnienia funkcji w organach administracji publicznej, chyba że obowiązek mianowania lub powołania wynika z przepisów prawa; 4) wiz wydawanych przez konsulów, z wyjątkiem wiz wydanych cudzoziemcowi będącemu członkiem rodziny obywatela państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 144, poz. 1043, z późn. zm.); 5) zezwoleń na przekraczanie granicy w ramach małego ruchu granicznego wydawanych przez konsulów. Postępowanie spadkowe, w tym ustalanie kręgu spadkobierców, o które wnioskuje O.P., zgodnie z art. 627 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 101 ze zm. określanej jako k.p.c.) należy do zakresu działalności sądów powszechnych. Również ustanawianie kuratora w tym dla osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich spraw, a nie ma pełnomocnika zgodnie z treścią art. 601 k.p.c. objęte jest kognicją sądu powszechnego (w tej sytuacji sądu opiekuńczego). Zatem nie ulega wątpliwości, iż do właściwości sądów administracyjnych nie należy poszukiwanie osoby nieznanej z miejsca pobytu, ani ustalanie kręgu spadkobierców, czy ustanawianie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Wobec tego przedmiotowy wniosek O.P. podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. Stosownie bowiem do tych przepisów sąd odrzuca wniosek, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Z tych względów należało orzec, jak w sentencji postanowienia.