II SO/Go 6/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. T. o wyłączenie Sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie: s. NSA Grzegorza Jankowskiego, s. WSA Arkadiusza Windaka, s. WSA Barbary Gebel, s. NSA Danuty Strzeleckiej-Kuligowskiej, s. NSA Stefana Kłosowskiego, s. WSA Marii Mysiak, s. WSA Marzeny Iwankiewicz, s. WSA Katarzyny Grzegorczyk-Meder, s. WSA Renaty Bukowieckiej-Kleczaj, s. WSA Patrycji Joanny Suwaj, s. WSA Marzeny Kowalewskiej, s. WSA Jolanty Kwiecińskiej, s. WSA Kazimierza Maczewskiego, s. WSA Elżbiety Woźniak, s. WSA Ewy Wojtysiak, s. WSA Anny Sokołowskiej, s. WSA Nadzei Karczmarczyk-Gawęckiej, s. WSA Joanny Wojciechowskiej, s. WSA Alicji Polańskiej, s. WSA Bolesława Stachury w sprawie ze sprzeciwu C. T. od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 1149/13 oddalającego wniosek o ustanowienie adwokata w sprawie jego skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 września 2013 r. sygn. akt I SA/Sz 1149/13 o odrzuceniu wniosku C. T. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 120 lipca 2013 r. sygn. akt I SA/Sz 77/13 postanawia oddalić wniosek. C.T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Sz 77/13 i zakończona została wyrokiem z dnia oddalającym skargę z dnia [...] lipca 2013 r. Pismem z dnia [...] października 201 r. C.T. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 10 lipca 2013 r. Postanowieniem z dnia 11 września 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 1149/13 WSA w Szczecinie odrzucił wniosek skarżącego o wznowienie w/w postępowania. Następnie postanowieniem z dnia 13 czerwca 2016 r. WSA w Szczecinie odrzucił skargę C.T. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia WSA w Szczecinie z dnia 11 września 2014 r. Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2016 r. WSA w Szczecinie odrzucił zażalenie C.T. na postanowienie z dnia 13 czerwca 2016 r. W związku ze złożonym przez C.T. wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia WSA w Szczecinie z dnia 11 września 2014 r. postanowieniem z dnia 10 stycznia 2017 r. Referendarz sądowy WSA w Szczecinie oddalił wniosek o ustanowienie adwokata i jednocześnie zwolnił skarżącego od kosztów sądowych. W piśmie z dnia [...] lutego 2017 r. zatytułowanym ,,zażalenie" C.T. zakwestionował rozstrzygnięcie Referendarza sądowego w zakresie odmowy przyznania mu adwokata i jednocześnie zażądał wyłączenia wszystkich sędziów WSA w Szczecinie i wyznaczenia innych z innego sądu równorzędnego. Według treści zarządzenia z dnia 8 lutego 2017 r., w/w pismo zakwalifikowane zostało jako sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 10 stycznia 2017 r. Skarżący wezwany do uzupełnienia braku formalnego wniosku o wyłączenie sędziów poprzez podanie imion i nazwisk sędziów oraz przyczyny wyłączenia w odniesieniu do każdego z nich oraz uprawdopodobnienia podstawy wyłączenia odrębnie dla każdego z sędziów, w piśmie z dnia [...] marca 2017 r. wskazał imiona i nazwiska dwudziestu (spośród dwudziestu jeden) sędziów WSA w Szczecinie. Uzasadniając wniosek o ich wyłączenie skarżący wskazał na niedostateczne jego zdaniem merytoryczne i moralne kwalifikacje sędziów do sprawowania wymiaru sprawiedliwości, lekceważenie prawa, działanie na szkodę skarżącego, a przede wszystkim stronniczość uniemożliwiającą skarżącemu uzyskanie sprawiedliwego rozstrzygnięcia. Objęci wnioskiem sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie: s. NSA Grzegorz Jankowski, s. WSA Arkadiusz Windak, s. WSA Barbara Gebel, s. NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, s. NSA Stefan Kłosowski, s. WSA Maria Mysiak, s. WSA Marzena Iwankiewicz, s. WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, s. WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, s. WSA Patrycja Joanna Suwaj, s. WSA Marzena Kowalewska, s. WSA Jolanta Kwiecińska, s. WSA Kazimierz Maczewski, s. WSA Elżbieta Woźniak, s. WSA Ewa Wojtysiak, s. WSA Anna Sokołowska, s. WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, s. WSA Joanna Wojciechowska, s. WSA Alicja Polańska, s. WSA Bolesław Stachura złożyli pisemne oświadczenia, iż nie pozostają ze skarżącym w jakimkolwiek stosunku prawnym lub osobistym i nie zachodzą żadne okoliczności mogące wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie. Postanowieniem z dnia 18 lipca 2017 r., sygn. akt II GW 18/17 Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów WSA w Szczecinie w powyższej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek okazał się niezasadny. Przepisy regulujące problematykę wyłączenia sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym zamieszczone zostały w rozdziale 5 działu I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), obejmującym artykuły od 18 do 24. Przepis art. 18 § 1 p.p.s.a. zawiera wyliczenie przypadków wyłączenia sędziego z mocy prawa. Zgodnie z tym przepisem sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 2 p.p.s.a.). Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3 p.p.s.a.). Niezależnie od powyższych przyczyn, zgodnie z art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Jak wynika z art. 22 § 2 p.p.s.a., postanowienie w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego powinno być poprzedzone złożeniem wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Celem instytucji wyłączenia sędziego jest eliminacja wszelkich przyczyn, które mogłyby skutkować pojawieniem się jakichkolwiek wątpliwości, co do bezstronności sędziego przy rozpoznawaniu konkretnej sprawy. W/w instytucja ma zapewnić jak najpełniejszą realizację zagwarantowanego, między innymi na gruncie Konstytucji RP, prawa do sądu, poprzez stworzenie warunków umożliwiających każdemu rozpatrzenia jego sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipa 2004 r, SK 19/02, OTK-A 2004/7/67). Podkreślić należy, iż w przypadku wyłączenia sędziego konieczne jest wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a., czy też innych, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności tego sędziego zgodnie z treścią art. 19 p.p.s.a., nie zaś jedynie gołosłowne twierdzenia i subiektywne przekonanie. Mając na względzie powyższe rozważania Sąd ustalił, iż przywołane w rozpoznawanym wniosku okoliczności nie pozostają w związku z żadną z ustawowych przyczyn wyłączenia wskazanych w treści art. 18 p.p.s.a. Z powyższych względów Sąd dokonał analizy wniosku z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 19 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią przesłanką wyłączenia sędziego mogą być wszelkie obiektywne okoliczności, dające podstawę do podniesienia uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Mogą to być zatem wszelkie okoliczności, zarówno wewnętrzne jak i zewnętrzne, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia na w pełni zobiektywizowanych przesłankach (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, OTK-A 2005 nr 11, poz. 134). Wyłączeniu na podstawie art. 19 p.p.s.a. podlegać może sędzia, który z określonej przyczyny mógłby być zainteresowany wynikiem sprawy lub uprzedzony do strony. Wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., II FZ 60/08, ONSAiWSA 2008 nr 6, poz. 97 z glosą aprobującą A. Gomułowicza, OSP 2008 z. 11, s. 916 i nast.). W ocenie Sądu przytoczona przez skarżącego argumentacja uzasadniająca jego zdaniem wyłączenie objętych wnioskiem sędziów WSA w Szczecinie od rozpoznania sprawy, nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący zarzucił sędziom stronniczość, błędne działanie, prowadzące do niekorzystnych dla niego rozstrzygnięć. Jednocześnie wnioskodawca nie uprawdopodobnił, aby zachodziły jakiekolwiek okoliczności wzbudzające wątpliwości co do bezstronności któregokolwiek z sędziów objętych żądaniem wyłączenia. W szczególności za takie uprawdopodobnienie nie mogą zostać uznane zawarte w uzasadnieniu wniosku twierdzenia na temat sędziów WSA w Szczecinie. Fakt, iż strona nie akceptuje rozstrzygnięć procesowych sądu, zarządzeń wydawanych w toku postępowania, czy też pozostaje w subiektywnym przeświadczeniu o stronniczości bądź złej woli sędziego rozpatrującego jej sprawę czy też wszystkich sędziów danego sądu, nie może stanowić podstawy do wyłączenia sędziego. Przekonanie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo, nie jest przesłanką żądania jego wyłączenia. Strona może bowiem zwalczać nieprawidłowe jej zdaniem orzeczenie wydane przez sąd pierwszej instancji wykorzystując przysługujące jej środki odwoławcze (postanowienie NSA z dnia 6 sierpnia 2009 r., II OZ 648/09, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu argumentacja podniesiona we wniosku skarżącego oraz analiza akt sprawy nie wykazały zaistnienia którejkolwiek z podstaw wyłączenia sędziego z mocy prawa wymienionych w art. 18 p.p.s.a., jak również jakiejkolwiek innej okoliczności mogącej stanowić podstawę wyłączenia sędziów wskazanych we wniosku. Należy również mieć na uwadze fakt, że sędziowie ci złożyli w oparciu o treść art. 22 § 2 p.p.s.a. pisemne oświadczenia, z których wynika, iż nie jest im znana jakakolwiek okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie. Dodać należy, iż Sąd dostrzegł załączony do akt sprawy pozew C.T. z dnia [...] lutego 2016 r., wniesiony do Sądu Rejonowego przeciw: E.M., A.S., P.J.S. jako sędziom WSA w Szczecinie. Jak wynika z treści notatki służbowej, sporządzonej w dniu 10 sierpnia 2017 r. przez pracownika Sądu, w/w pozew zainicjował postępowanie przed Sądem Okręgowym, w którym stroną pozwaną został Minister Sprawiedliwości Rzeczypospolitej Polskiej, nie zaś wymienieni personalnie w pozwie sędziowie WSA w Szczecinie. Powyższe wskazuje, iż pomiędzy C.T. a sędziami orzekającymi w WSA w Szczecinie w istocie nie zawisł spór sądowy. W związku z powyższym należało uznać, iż między wyżej wymienionymi nie ma konfliktu interesów, co pozwala podtrzymać wcześniejsze stanowisko o braku podstaw do wyłączenia wskazanych przez skarżącego sędziów z postępowania. W świetle powyższych okoliczności wniosek należało uznać za niezasadny i pozbawiony podstaw, w związku z czym na podstawie art. 19 oraz art. 22 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.